Cette page a pour objet de présenter un arbre phylogénétique des Cephalopoda (Céphalopodes), c'est-à-dire un cladogramme mettant en lumière les relations de parenté existant entre leurs différents groupes (ou taxa), telles que les dernières analyses reconnues les proposent. Ce n'est qu'une possibilité, et les principaux débats qui subsistent au sein de la communauté scientifique sont brièvement présentés ci-dessous, avant la bibliographie.

Arbre phylogénétique

▲ └─o Cephalopoda ├─o Nautiloidea (Camb+) └─o ├─o Ammonoidea (éteint) └─o Coleoidea (Dév) ├─o Belemnoidea (éteint) └─o Neocoleoidea ├─o Octopodiformes ou Octobrachia │ ├─o Vampyromorpha │ └─o Octopoda │ ├─o Cirrina ou Cirrata │ └─o Incirrina ou Incirrata │ ├─o Argonautoidea │ └─o Octopodidae └─o Decapodiformes ou Decabrachia ├─o │ ├─o Myopsina │ ├─? │ │ ├─o Idiosepiidae │ │ └─o Sepiolidae │ └─o │ ├─o Sepiidae │ └─o Spirulida └─o ├─o Bathyteuthoida └─o Oegopsina

▲ └─o Cephalopoda ├─o Balkoceratidae (éteint) └─o ├─o Plectronoceratidae (éteint) └─o ├─o Yanhecerida (éteint) ├─o Protactinocerida (éteint) └─o ├─o │ ├─o Ellesmeroceratidae (éteint) │ └─o │ ├─o Acaroceratidae (éteint) │ ├─o Huaiheceratidae (éteint) (éteint) │ ├─o Xiashanoceratidae (éteint) │ ├─o Cyclostomiceratidae (éteint) │ └─o Protocycloceratidae (éteint) ├─o Endoceratoidea (éteint) │ ├─o Inteljocerida (éteint) │ └─o Endocerida (éteint) │ ├─o Proterocameroceratidae (éteint) │ └─o │ ├─o Manchuroceratidae (éteint) │ ├─o Chihlioceratidae (éteint) │ ├─o Cyrtendoceratidae (éteint) │ └─o │ ├─o Piloceratidae (éteint) │ └─o Endoceratidae (éteint) ├─? Discosorida (éteint) │ ├─o Ruedemannoceratidae (éteint) │ ├─o Westonoceratidae (éteint) │ ├─o Lowoceratidae (éteint) │ ├─o Discosoridae (éteint) │ ├─o Cyrtogomphoceratidae (éteint) │ ├─o Mandaloceratidae (éteint) │ └─o Phragmoceratidae (éteint) ├─o Cyrtocertinina (éteint) │ ├─o Bathmoceratidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Eothinoceratidae (éteint) │ │ └─o Cyrtocerinidae (éteint) │ └─? Actinocerida (éteint) │ ├─o Wutinoceratidae (éteint) │ ├─o Polydesmiidae (éteint) │ ├─o Actinoceratidae (éteint) │ ├─o Armenoceratidae (éteint) │ ├─o Huroniidae (éteint) │ ├─o Gonioceratidae (éteint) │ └─o Ormoceratidae (éteint) ├─o │ ├─o Bassleroceratidae (éteint) │ └─o Nautiloidea │ ├─o Tarphycerida (éteint) │ │ ├─o Tarphyceratidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Trocholitidae (éteint) │ │ └─o Barrandeocerina (éteint) │ │ ├─o Barrandeoceratidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Plectoceratidae (éteint) │ │ ├─o Apsinoceratidae (éteint) │ │ ├─o │ │ │ ├─o Lituitidae (éteint) │ │ │ └─o Ophidioceratidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Lechritrochoceratidae (éteint) │ │ ├─o Uranoceratidae (éteint) │ │ └─o Nephriticeratidae (éteint) │ └─o Oncocerida │ ├─o Graciloceratidae (éteint) │ └─o │ ├─o Oncoceratidae (éteint) │ └─o │ ├─o Tripteroceratidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Valcouroceratidae (éteint) │ │ └─o Jovellaniidae (éteint) │ ├─o Diestoceratidae (éteint) │ ├─o Hemiphragmoceratidae (éteint) │ ├─o Trimeroceratidae (éteint) │ ├─o Brevicoceratidae (éteint) │ ├─o Tripleuroceratidae (éteint) │ ├─o Nothoceratidae (éteint) │ ├─o Archiacoceratidae (éteint) │ ├─o Karoceratidae (éteint) │ └─o │ ├─o Acleistoceratidae (éteint) │ ├─o Poterioceratidae (éteint) │ └─o Nautilida │ ├─o Rutocerina (éteint) │ └─o │ ├─o Lirocerina (éteint) │ ├─? Tainoceratoidea (éteint) │ ├─? Clydonautiloidea (éteint) │ └─o Nautilina │ ├─o Syringonautilidae (éteint) │ ├─? Eutrephoceratidae (éteint) │ └─o Nautilidae └─o ├─o Baltoceratidae (éteint) └─o Orthoceratoidea (éteint) (paraphylétique) ├─o Orthoceratidae (éteint) └─o ├─o Geisonoceratidae (éteint) ├─o Stereoplasmoceratidae (éteint) ├─o Paraphragmitidae (éteint) ├─o Proteoceratidae (éteint) ├─o Sactorthoceratidae (éteint) ├─? Pseudorthoceratoidea (éteint) │ ├─o Carbactinoceratidae (éteint) │ ├─o Pseudactinoceratidae (éteint) │ └─o Pseudorthoceratidae (éteint) ├─o │ ├─o Clinoceratidae (éteint) │ └─o Ascocerida (éteint) │ ├─o Hebetoceratidae (éteint) │ └─o │ ├─o Choanoceratidae (éteint) │ └─o Ascoceratidae (éteint) ├─o Dissodocerida (éteint) │ ├─o Troedssonellidae (éteint) │ └─o Polymeridae (éteint) ├─o Bajkalocerida (éteint) └─o Neocephalopoda ├─o Arionoceratidae (éteint) ├─o Lamellorthoceratidae (éteint) └─o Bactritida (éteint) (paraphylétique) ├─o Bactrites (éteint) ├─o │ ├─o Agoniatitina (éteint) │ │ ├─o Mimoceratoidea (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Agoniatitoidea (éteint) │ │ └─o Auguritoidea (éteint) │ └─o Ammonoidea (éteint) │ ├─o Meekoceratida (éteint) │ ├─o Otoceratida (éteint) │ ├─o Xenodiscida (éteint) │ ├─o Anarcestida (éteint) │ ├─o Clymeniida (éteint) │ ├─o Goniatitida (éteint) │ ├─o Prolecanitida (éteint) │ ├─o Ceratitida (éteint) │ ├─o Phylloceratida (éteint) │ ├─o Lytoceratida (éteint) │ ├─o Ancyloceratida (éteint) │ │ ├─o Scaphitaceae (éteint) │ │ └─o Turrilitaceae (éteint) │ └─o Ammonitida (éteint) │ ├─o Psilocerataceae (éteint) │ │ ├─o Psiloceratidae (éteint) │ │ ├─o Schlotheimiidae (éteint) │ │ ├─o Arietitidae (éteint) │ │ ├─o Oxynoticeratidae (éteint) │ │ ├─o Echioceratidae (éteint) │ │ └─o Cymbitidae (éteint) │ ├─o Eoderocerataceae (éteint) │ │ ├─o Xipheroceratidae (éteint) │ │ ├─o Phricodoceratidae (éteint) │ │ ├─o Coeloceratidae (éteint) │ │ ├─o Dactylioceratidae (éteint) │ │ ├─o Liparoceratidae (éteint) │ │ ├─o Amaltheidae (éteint) │ │ └─o Polymorphitidae (éteint) │ ├─o Hildocerataceae (éteint) │ │ ├─o Hildoceratidae (éteint) │ │ ├─o Phymatoceratidae (éteint) │ │ ├─o Graphoceratidae (éteint) │ │ └─o Sonninidae (éteint) │ ├─o Spirocerataceae ou Spiroceratidae (éteint) │ ├─o Stephanocerataceae (éteint) │ │ ├─o Otoitidae (éteint) │ │ ├─o Sphaeroceratidae (éteint) │ │ ├─o Cardioceratidae (éteint) │ │ ├─o Stephanoceratidae (éteint) │ │ └─o Kosmoceratidae (éteint) │ ├─o Haplocerataceae (éteint) │ │ ├─o Strigoceratidae (éteint) │ │ ├─o Oppeliidae (éteint) │ │ ├─o Haploceratidae (éteint) │ │ ├─o Lissoceratidae (éteint) │ │ └─o Binneytidae (éteint) │ └─o Perisphinctaceae (éteint) │ ├─o Perisphinctidae (éteint) │ ├─o Morphoceratidae (éteint) │ ├─o Tulitidae (éteint) │ ├─o Reineckiidae (éteint) │ ├─o Pachyceratidae (éteint) │ ├─o Aspidoceratidae (éteint) │ ├─o Aulacostephanidae (éteint) │ ├─o Ataxioceratidae (éteint) │ ├─o Dorsoplantidae (éteint) │ ├─o Craspeditidae (éteint) │ ├─o Virgatitidae (éteint) │ ├─o Neocomitidae (éteint) │ ├─o Simoceratidae (éteint) │ ├─o Himalayitidae (éteint) │ ├─o Olcostephanidae (éteint) │ └─o Holcodiscidae (éteint) └─o ├─o Michelinoceratidae (éteint) └─o Coleoidea ├─o Belemnoidea (éteint) │ ├─o Aulacocerida (éteint) │ │ ├─o Aulacoceratidae (éteint) │ │ ├─o Dictyoconitidae (éteint) │ │ ├─o Palaeobelemnopseidae (éteint) │ │ ├─o Xiphoteuthididae (éteint) │ │ └─o Hematitidae (éteint) │ └─o │ ├─o Phragmoteuthida (éteint) │ └─o │ ├─o Diplobelida (éteint) │ │ ├─o Diplobelidae (éteint) │ │ └─o Chondroteuthididae (éteint) │ ├─o Belemnoteuthina (éteint) │ │ ├─o Belemnotheutididae (éteint) │ │ ├─o Chitinobelidae (éteint) │ │ └─o Sueviteuthididae (éteint) │ └─o Belemnitida (éteint) │ ├─o Belemnitina (éteint) │ │ ├─o Passaloteuthididae (éteint) │ │ ├─o Salpingoteuthididae (éteint) │ │ ├─o Hastitidae (éteint) │ │ ├─o Cylindroteuthididae (éteint) │ │ └─o Oxyteuthididae (éteint) │ └─o Belemnopseina (éteint) │ ├─o Belemnopseidae (éteint) │ ├─o Dicoelitidae (éteint) │ ├─o Duvaliidae (éteint) │ ├─o Belemnitellidae (éteint) │ └─o Dimitobelidae (éteint) └─o Neocoleoidea ├─o Octopodiformes ou Octobrachia │ ├─o Prototeuthidina ou Plesioteuthididae (éteint) │ ├─o Vampyromorpha │ │ ├─o Vampyromorphina ou Vampyroteuthidae │ │ └─o Loligosepiina (éteint) │ │ ├─o Loligosepiidae (éteint) │ │ ├─o Geopeltididae (éteint) │ │ ├─o Leptotheuthididae (éteint) │ │ ├─o Necroteuthididae (éteint) │ │ └─o Mastigophoridae (éteint) │ └─o Octopoda │ ├─o Teudopseina (éteint) │ │ ├─o Muensterellidae (éteint) │ │ ├─o Palaeololiginidae (éteint) │ │ ├─o Teudopseidae (éteint) │ │ └─o Trachyteuthididae (éteint) │ │ ├─o Trachyteuthidinae (éteint) │ │ └─o Actinosepiinae (éteint) │ ├─o Cirrina ou Cirrata │ │ ├─o Cirroctopus │ │ ├─o Grimpoteuthidae │ │ ├─o Opisthoteuthidae │ │ └─o │ │ ├─o Cirroteuthidae │ │ └─o Stauroteuthidae │ └─o Incirrina ou Incirrata │ ├─o Argonautoidea │ │ ├─o Alloposidae │ │ └─o │ │ ├─o Tremoctopodidae │ │ └─o │ │ ├─o Ocythoidae │ │ └─o Argonautidae │ └─o │ ├─? Amphitretidae │ ├─? Idioctopodidae │ └─o Octopodidae (paraphylétique) │ ├─? Graneledoninae │ ├─? Megaleledoninae │ ├─o Octopodinae │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Enteroctopus │ │ └─o Bathypolypodinae │ └─o │ ├─o Eledoninae │ └─o │ ├─o Bolitaenidae │ └─o Vitreledonellidae └─o Decapodiformes ou Decabrachia ├─o Boletzkyida (éteint) └─o ├─o │ ├─o Myopsina │ │ ├─o Loliginidae │ │ └─o Australiteuthidae │ ├─? Sepiolida │ │ ├─? │ │ │ ├─o Idiosepiidae │ │ │ └─o Sepiadariidae │ │ └─o Sepiolidae │ │ ├─o Sepiolinae │ │ ├─o Rossiinae │ │ └─o Heteroteuthinae │ └─o │ ├─? │ │ ├─o Vasseuriina (éteint) │ │ │ ├─o Vasseuriidae (éteint) │ │ │ └─o Belosepiellidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Belosaepiidae (éteint) │ │ └─o Sepiidae │ └─o Spirulida │ ├─o Groenlandibelida (éteint) │ │ ├─o Groenlandibelidae (éteint) │ │ └─o Adygeyidae (éteint) │ ├─o Belopterina (éteint) │ │ ├─o Belemnoseidae (éteint) │ │ └─o Belopteridae (éteint) │ └─o Spirulina │ ├─o Spirulirostridae (éteint) │ ├─o Spirulirostrinidae (éteint) │ └─o Spirulidae └─o ├─o Bathyteuthoida │ ├─o Bathyteuthidae │ └─o Chtenopterygidae └─o Oegopsina ├─o Architeuthidae ├─o Brachioteuthidae ├─o Cycloteuthidae ├─o Cranchiidae │ ├─o Cranchiinae │ └─o Taoniinae ├─o Gonatidae ├─o Ommastrephidae │ ├─o Illicinae │ ├─o Todarodinae │ └─o Ommastrephinae ├─o Onychoteuthidae ├─o Neoteuthidae ├─o Thysanoteuthidae ├─o Walvisteuthidae ├─o Histioteuthoidea │ ├─o Psychroteuthidae │ └─o Histioteuthidae ├─o Chiroteuthoidea │ ├─o Joubiniteuthidae │ ├─o Magnapinnidae │ ├─o Batoteuthidae │ ├─o Mastigoteuthidae │ ├─o Promachoteuthidae │ └─o Chiroteuthidae ├─o Lepidoteuthoidea │ ├─o Lepidoteuthidae │ ├─o Pholidoteuthidae │ └─o Octopoteuthidae └─o Enoploteuthoidea ├─o Ancistrocheiridae └─o ├─o Enoploteuthidae └─o ├─o Pyroteuthidae └─o Lycoteuthidae ├─o Lycoteuthinae └─o Lampadioteuthinae

Débat scientifique relatif à la phylogénie des Cephalopoda

En savoir plus Sources bibliographiques de référence 16031814189958402tor pass user 160318tor ttps://www.torproject.org/download/download-easy.html.en Jan Strugnell, Mark Norman, Jennifer Jackson, Alexei J. Drummond et Alan Cooper : « Molecular phylogeny of coleoid cephalopods (Mollusca: Cephalopoda) using a multigene approach; the effect of data partitioning on resolving phylogenies in a Bayesian framework », Molecular Phylogenetics and Evolution, vol. 37, n° 2, 2005, pages 426-441

Sources internet Liens internes Arbre phylogénétique Cephalopoda Le vivant (classification phylogénétique) Eukaryota (classification phylogénétique) Opisthokonta (classification phylogénétique) Metazoa (classification phylogénétique) Bilateria (classification phylogénétique) Mollusca (classification phylogénétique) Orientation bibliographique en zoologie (taxinomie) Photo-guide taxinomique du monde animal

Catégorie:Animaux (classification phylogénétique) *