Cette page a pour objet de présenter un arbre phylogénétique des Gastropoda (Gastéropodes), c'est-à-dire un cladogramme mettant en lumière les relations de parenté existant entre leurs différents groupes (ou taxa), telles que les dernières analyses reconnues les proposent. Ce n'est qu'une possibilité, et les principaux débats qui subsistent au sein de la communauté scientifique sont brièvement présentés ci-dessous, avant la bibliographie.
Arbre phylogénétique
▲ └─o Gastropoda ├─o Patellogastropoda └─o Orthogastropoda ├─o Cocculiniformia ├─o Neritaemorphi ├─o Vetigastropoda └─o Apogastropoda ├─o Caenogastropoda │ ├─o Architaenioglossa │ └─o Sorbeoconcha │ ├─o Discopoda │ └─o Hypsogastropoda │ ├─o Ptenoglossa │ ├─o Neogastropoda │ └─o Littorinimorpha └─o Heterobranchia ├─o Heterostropha ou Triganglionata └─o Euthyneura ├─o Opisthobranchia │ ├─o Sacoglossa │ ├─o Runcinoidea │ ├─o Anaspidea │ ├─o Notaspidea │ ├─o Acochlidioidea │ ├─o Cephalaspidea │ └─o │ ├─o Thecosomata │ └─o │ ├─o Gymnosomata │ └─o Nudibranchia └─? Pulmonata ├─o Basommatophora └─o ├─o Systellommatophora └─o Eupulmonata └─o Stylommatophora ├─o Orthurethra └─o Sigmurethra
▲ └─o Gastropoda ├─o Schizopea (éteint) ├─o Euconiidae (éteint) ├─o Eogastropoda │ ├─o Omphalocirridae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Metoptomatidae (éteint) │ │ └─o Patellogastropoda ou Docoglossa │ │ ├─o Patellidae │ │ ├─o Lepetopsina │ │ │ ├─o Lepetopsidae │ │ │ └─o Neolepetopsidae │ │ └─o Nacellina │ │ ├─o Nacellidae │ │ └─o Acmaeioidea │ │ ├─o Acmaeidae │ │ │ ├─o Pectinodontinae │ │ │ └─o Propilidinae │ │ ├─o Lepetidae │ │ └─o Lottiidae │ │ ├─o Lottiinae │ │ └─o Patelloidinae │ └─o Euomphalida (éteint) │ ├─o Ophiletidae (éteint) │ └─o │ ├─? Planitrochidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Lytospiridae (éteint) │ │ └─o Euomphaloidea (éteint) │ │ ├─o Raphistomatidae (éteint) │ │ └─o Platyceratoidea (éteint) │ │ ├─o Platyceratidae (éteint) │ │ └─o Holopeidae (éteint) │ └─o │ ├─o Macluritoidea (éteint) │ │ ├─? Archaeospiridae (éteint) │ │ └─o Macluritidae (éteint) │ ├─? Omphalotrochidae (éteint) │ └─o │ ├─o Lesueurillidae (éteint) │ └─o │ ├─o Helicotomidae (éteint) │ └─o │ ├─o Anomphalidae (éteint) │ └─o │ ├─o Euomphalidae (éteint) │ └─o Pseudophoridae (éteint) └─o ├─o Dirhachopea (éteint) └─o ├─o Sinuopea (éteint) └─o ├─o Bellerophontida (éteint) │ ├─o Cloudia (éteint) │ ├─o Bucanellidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Sinuitidae (éteint) │ │ └─o Euphemitidae (éteint) │ └─o Bellerophontina (éteint) │ ├─o Bucaniidae (éteint) │ └─o Bellerophontidea (éteint) │ ├─o Tetranota (éteint) │ └─o Bellerophontoidea (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Bellerophontidae (éteint) │ │ ├─o Cymbulariidae (éteint) │ │ └─o Knightitidae (éteint) │ └─o Carinaropsidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Sphenosphaera (éteint) │ │ └─o Carinaropsis (éteint) │ └─o │ ├─o Pterothecinae (éteint) │ └─o │ ├─o Bucanopsis (éteint) │ └─o │ ├─o Grandostomatinae (éteint) │ └─o Salpingostomatinae (éteint) └─o Orthogastropoda ├─? Murchisoniina │ ├─o Trochonematidae (éteint) │ ├─o Straparollinidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Subulitidae (éteint) │ │ └─o Murchisonioidea (éteint) │ │ ├─o Hormotomidae (éteint) │ │ ├─o Murchisoniidae (éteint) │ │ └─o Loxonematoidea │ │ ├─o Loxonematidae (éteint) │ │ └─o Provannidae │ └─o Eotomarioidea (éteint) │ ├─o Lophospiridae (éteint) │ └─o │ ├─o Eotomariidae (éteint) │ └─o Gosseletinidae (éteint) │ ├─o Euryzoninae (éteint) │ ├─o Gosseletininae (éteint) │ └─o │ ├─o Phanerotrematidae (éteint) │ └─o Luciellidae (éteint) ├─o Cocculiniformia │ ├─o Cocculinoidea │ │ ├─o Cocculinidae │ │ └─o Bathysciadiidae │ └─o Lepetelloidea │ ├─o Addisoniidae │ ├─o Lepetellidae │ ├─o Bathyphytophilidae │ ├─o Choristellidae │ ├─o Cocculinellidae │ ├─o Osteopeltidae │ ├─o Pseudococculinidae │ └─o Pyropeltidae ├─o Neritaemorphi │ ├─o Neomphaloidea │ │ ├─o Neomphalidae │ │ └─o Cyathermiidae │ └─o │ ├─o Cyrtoneritomorpha (éteint) │ └─o Neritopsina │ ├─o Peltospiridae │ └─o Neritoidea │ ├─o Helicinidae │ ├─o Hydrocenidae │ ├─o Phenacolepadidae │ ├─o Neritiliidae │ ├─o Neritopsidae │ └─o Neritidae │ ├─o Neritinae │ └─o Theodoxinae ├─o Vetigastropoda │ ├─o Lepetodrilidae │ ├─o Seguenziidae │ │ ├─o Asthelysinae │ │ ├─o Guttulinae │ │ └─o Seguenziinae │ │ ├─o Seguenziini │ │ └─o Fluxinellini │ ├─o Haliotidae │ ├─o Pleurotomarioidea │ │ ├─o Pleurotomariidae │ │ └─o Scissurellidae │ │ ├─o Anatominae │ │ ├─o Scissurellinae │ │ └─o Larocheinae │ ├─o Fissurelloidea │ │ ├─o Clypeosectidae │ │ └─o Fissurellidae │ │ ├─o Diodorinae │ │ ├─o Emarginulinae │ │ └─o Fissurellinae │ └─o Trochoidea │ ├─o Pendromidae │ ├─o Skeneidae │ ├─o Trochaclididae │ ├─o Turbinidae │ │ ├─o Angariidae │ │ ├─o Colloniinae │ │ ├─o Gabrieloninae │ │ ├─o Liotiinae │ │ ├─o Phasianellinae │ │ ├─o Tricoliinae │ │ ├─o Turbininae │ │ ├─o Homalopomatinae │ │ └─o Astraeinae │ └─o Trochidae │ ├─o Trochinae │ ├─o Stomatellinae │ ├─o Eucyclinae │ ├─o Calliostomatinae │ ├─o Solariellinae │ ├─o Halistylinae │ ├─o Tegulinae │ ├─o Oligomeriinae │ ├─o Lirulariinae │ ├─o Gibbulinae │ ├─o Cantharidinae │ ├─o Cataeginae │ ├─o Thysanodontinae │ ├─o Margaritinae │ │ ├─o Margaritini │ │ └─o Kaiparathinini │ └─o Umboniinae │ ├─o Umboniini │ ├─o Bankiviini │ └─o Monileini └─o Apogastropoda ├─o Caenogastropoda │ ├─o Architaenioglossa │ │ ├─o Ampullarioidea │ │ │ ├─o Ampullariidae │ │ │ └─o Viviparidae │ │ └─o Cyclophoroidea │ │ ├─o Cyclophoridae │ │ ├─o Diplommatinidae │ │ └─o Pupinidae │ └─o Sorbeoconcha │ ├─o Discopoda │ │ ├─o Campanilidae │ │ └─o Cerithioidea │ │ ├─o Batillariidae │ │ ├─o Cerithiidae │ │ │ ├─o Bittiinae │ │ │ └─o Cerithiinae │ │ ├─o Dialidae │ │ ├─o Diastomatidae │ │ ├─o Fossaridae │ │ ├─o Litiopidae │ │ ├─o Melanopsidae │ │ ├─o Modulidae │ │ ├─o Obtortionidae │ │ ├─o Orectospiridae │ │ ├─o Pachychilidae │ │ ├─o Planaxidae │ │ ├─o Pleuroceridae │ │ ├─o Potamididae │ │ ├─o Scaliolidae │ │ ├─o Siliquariidae │ │ ├─o Thiaridae │ │ └─o Turritellidae │ │ ├─o Turritellinae │ │ └─o Turritellopsinae │ └─o Hypsogastropoda │ ├─o Ptenoglossa │ │ ├─o Epitonioidea │ │ │ ├─o Epitoniidae │ │ │ ├─o Janthinidae │ │ │ └─o Aclididae │ │ ├─o Eulimoidea ou Eulimidae │ │ └─o Triphoroidea │ │ ├─o Cerithiopsidae │ │ └─o Triphoridae │ │ ├─o Triphorinae │ │ └─o Metaxiinae │ ├─o Neogastropoda │ │ ├─o Muricoidea ou Muricidae │ │ │ ├─o Coralliophilinae │ │ │ ├─o Muricinae │ │ │ ├─o Rapaninae │ │ │ ├─o Trophoninae │ │ │ ├─o Typhinae │ │ │ ├─o Ocenebrinae │ │ │ ├─o Ergalataxinae │ │ │ ├─o Muricopsinae │ │ │ └─o Haustrinae │ │ ├─o Buccinoidea │ │ │ ├─o Buccinidae │ │ │ │ ├─o Buccininae │ │ │ │ └─o Pisaniinae │ │ │ ├─o Melongenidae │ │ │ ├─o Fasciolariidae │ │ │ ├─o Nassariidae │ │ │ └─o Columbellidae │ │ │ ├─o Columbellinae │ │ │ └─o Pyreninae │ │ ├─o Conoidea │ │ │ ├─o Conidae │ │ │ ├─o Terebridae │ │ │ └─o Turridae │ │ │ ├─o Borsoniinae │ │ │ ├─o Conorbinae │ │ │ ├─o Crassispirinae │ │ │ ├─o Daphnellinae │ │ │ ├─o Drilliinae │ │ │ ├─o Thatcheriinae │ │ │ ├─o Turriculinae │ │ │ ├─o Turrinae │ │ │ ├─o Zonulispirinae │ │ │ ├─o Mangeliinae │ │ │ ├─o Clavatulinae │ │ │ ├─o Clathurellinae │ │ │ ├─o Taraninae │ │ │ ├─o Cochlespirinae │ │ │ ├─o Pseudomelatominae │ │ │ ├─o Strictispirinae │ │ │ └─o Oenopotinae │ │ ├─o Cancellarioidea ou Cancellariidae │ │ │ ├─o Admetinae │ │ │ ├─o Cancellariinae │ │ │ └─o Plesiotritoninae │ │ └─o Volutoidea │ │ ├─o Turbinellidae │ │ │ ├─o Columbariinae │ │ │ ├─o Ptychatractinae │ │ │ └─o Turbinellinae │ │ ├─o Olividae │ │ │ ├─o Ancillinae │ │ │ ├─o Olivellinae │ │ │ └─o Olivinae │ │ ├─o Pseudolividae │ │ ├─o Mitridae │ │ │ ├─o Mitrinae │ │ │ ├─o Cylindromitrinae │ │ │ └─o Imbricariinae │ │ ├─o Costellariidae │ │ ├─o Marginellidae │ │ ├─o Harpidae │ │ ├─o Volutomitridae │ │ ├─o Cystiscidae │ │ └─o Volutidae │ │ ├─o Zidoninae │ │ ├─o Volutinae │ │ ├─o Athletinae │ │ ├─o Fulgorarinae │ │ ├─o Odontocymbiolinae │ │ └─o Cymbiolinae ou Amoriinae │ │ ├─o Amoriini │ │ ├─o Melonini │ │ └─o Notovolutini │ └─o Littorinimorpha │ ├─o Cingulopsoidea │ │ ├─o Cingulopsidae │ │ ├─o Eatoniellidae │ │ └─o Rastodentidae │ ├─o Stromboidea │ │ ├─o Aporrhaidae │ │ ├─o Strombidae │ │ └─o Struthiolariidae │ ├─o Vanikoroidea │ │ ├─o Haloceratidae │ │ ├─o Vanikoridae │ │ └─o Hipponicidae │ ├─o Calyptraeoidea ou Calyptraeidae │ ├─o Capuloidea ou Capulidae │ ├─o Xenophoroidea ou Xenophoridae │ ├─o Vermetoidea ou Vermetidae │ ├─o Cypraeoidea │ │ ├─o Pediculariidae │ │ ├─o Ovulidae │ │ └─o Cypraeidae │ │ ├─o Cypraeinae │ │ ├─o Erosariinae │ │ ├─o Bernayinae │ │ └─o Cypraeovulinae │ ├─o Velutinoidea │ │ ├─o Velutinidae ou Lamellariidae │ │ └─o Triviidae │ │ ├─o Triviinae │ │ └─o Eratoinae │ ├─o Naticoidea ou Naticidae │ │ ├─o Ampullospirinae │ │ ├─o Naticinae │ │ ├─o Polinicinae │ │ └─o Sininae │ ├─o Tonnoidea │ │ ├─o Bursidae │ │ ├─o Ficidae │ │ ├─o Pisanianuridae │ │ ├─o Laubierinidae │ │ ├─o Personidae │ │ ├─o Ranellidae │ │ │ ├─o Ranellinae │ │ │ └─o Cymatiinae │ │ ├─o Tonnidae │ │ └─o Cassidae │ │ ├─o Cassinae │ │ ├─o Phaliinae │ │ └─o Oocorythinae │ ├─o Carinarioidea ou Pterotracheoidea ou Heteropoda │ │ ├─o Atlantidae │ │ ├─o Carinariidae │ │ ├─o Firolidae │ │ └─o Pterotracheidae │ ├─o Littorinoidea ou Littorinidae │ │ ├─o Bembiciinae │ │ ├─o Littorininae │ │ ├─o Tectariinae │ │ └─o Laevilitorininae │ └─o Rissooidea │ ├─o Assimineidae │ ├─o Bithyniidae │ ├─o Hydrobiidae │ ├─o Iravadiidae │ ├─o Stenothyridae │ ├─o Truncatellidae │ ├─o Rissoidae │ │ ├─o Rissoinae │ │ └─o Rissoininae │ ├─o Barleeidae │ ├─o Anabathridae │ ├─o Pelycidiidae │ ├─o Epigridae │ ├─o Emblandidae │ ├─o Elachisinidae │ └─o Vitrinellidae │ ├─o Vitrinellinae │ ├─o Caecinae │ ├─o Pedumicrinae │ └─o Streblocerinae └─o Heterobranchia ├─o Heterostropha ou Triganglionata │ ├─o Omalogyroidea ou Omalogyridae │ ├─o Rissoelloidea ou Rissoellidae │ ├─o Architectonicoidea │ │ ├─o Mathildidae │ │ └─o Architectonicidae │ │ ├─o Architectonicinae │ │ ├─o Philippiinae │ │ └─o Heliacinae │ ├─o Valvatoidea │ │ ├─o Cornirostridae │ │ ├─o Orbitestellidae │ │ └─o Xylodisculidae │ └─o Pyramidelloidea │ ├─o Amathinidae │ └─o Pyramidellidae │ ├─o Pyramidellinae │ ├─o Odostomiinae │ ├─o Turbonillinae │ └─o Cyclostremellinae └─o Euthyneura ├─o Opisthobranchia │ ├─o Sacoglossa │ │ ├─o Costasiellidae │ │ ├─o Cylindrobullidae │ │ ├─o Volvatellidae │ │ ├─o Juliidae │ │ │ ├─o Juliinae │ │ │ └─o Bertheliniinae │ │ ├─o Oxynoidae │ │ ├─o Caliphyllidae │ │ ├─o Elysiidae │ │ └─o Stiligeridae │ │ ├─o Stiligerinae │ │ └─o Limapontinae │ ├─o Runcinoidea │ │ ├─o Runcinidae │ │ └─o Ildicidae │ ├─o Anaspidea │ │ ├─? Akeridae │ │ ├─o Aplysiidae │ │ ├─o Dolabellidae │ │ ├─o Dolabriferidae │ │ └─o Notarchidae │ ├─o Notaspidea │ │ ├─o Umbraculidae │ │ ├─o Tylodinidae │ │ └─o Pleurobranchidae │ │ ├─o Pleurobranchinae │ │ └─o Pleurobranchaeinae │ ├─o Acochlidioidea │ │ ├─o Philinoglossacea │ │ │ ├─o Philinoglossidae │ │ │ └─o Plusculidae │ │ └─o Euacochlidiacea │ │ ├─o Acochlidiidae │ │ ├─o Hedylopsidae │ │ ├─o Microhedylidae │ │ └─o Platyhedylidae │ ├─o Cephalaspidea │ │ ├─o Acteonidae │ │ ├─o Ringiculidae │ │ ├─o Hydatinidae │ │ ├─o Bullinidae │ │ ├─o Scaphandridae │ │ ├─o Philinidae │ │ ├─o Aglajidae │ │ ├─o Gastropteridae │ │ ├─o Diaphanidae │ │ ├─o Notodiaphanidae │ │ ├─o Bullidae │ │ ├─o Smaragdinellidae │ │ ├─o Retusidae │ │ └─o Atyidae │ │ ├─o Atyinae │ │ ├─o Bullactinae │ │ ├─o Lathopthalminae │ │ └─o Hamineinae │ └─o │ ├─o Thecosomata │ │ ├─o Euthecosomata │ │ │ ├─o Limacinidae │ │ │ └─o Cavoliniidae │ │ │ ├─o Clioinae │ │ │ ├─o Cuvierininae │ │ │ └─o Cavoliniinae │ │ └─o Pseudothecosomata │ │ ├─o Peraclidae │ │ ├─o Desmopteridae