vignette|400x400px|Cladogramme des tétrapodes illustrant la position phylogénétique des mammifères. Cette page a pour objet de présenter un arbre phylogénétique des Mammalia (ou Mammifères), c'est-à-dire un cladogramme mettant en lumière les relations de parenté existant entre leurs différents groupes (ou taxa), telles que les dernières analyses reconnues les proposent. Ce n'est qu'une possibilité, et les principaux débats qui subsistent au sein de la communauté scientifique sont brièvement présentés ci-dessous, avant la bibliographie.

Arbre phylogénétique

Arbre phylogénétique des ordres (en gras) de mammifères actuels:

▲ └─o Mammalia s.l. ou Mammaliaformes ├─o Adelobasileus (éteint) └─o ├─o Siconodontidae (éteint) └─o ├─? Tricuspes (éteint) ├─? Repenomamidae (éteint) └─o ├─o Morganucodonta (éteint) │ ├─o Morganucodontidae (éteint) │ └─o Megazostrodontidae (éteint) └─o ├─o Docodontidae (éteint) └─o ├─o Hadrocodium (éteint) └─o ├─o Kuehneotheria (éteint) │ ├─o Woustersiidae (éteint) │ └─o Kuehneotheriidae (éteint) └─o Mammalia s.s. ├─o Yinotheria (=Prototheria)) │ ├─o Shuotheriidae (éteint) │ └─o Australosphenida │ ├─o Asfaltomylos (éteint) │ └─o │ ├─o Ambondro (éteint) │ └─o │ ├─o Ausktribosphenidae (éteint) │ └─o Monotremata │ ├─? Kollikodontidae (éteint) │ ├─o Platypoda ou Ornithorhynchidae │ └─o Tachyglossidae └─o ├─o Fruitafossor (éteint) ├─o Volaticotheria (éteint) └─o Theriiformes ├─o Allotheria (éteint) │ ├─? Haramiyida (éteint) │ │ ├─o Theroteinidae (éteint) │ │ └─o Haramiyoidea (éteint) │ │ ├─o Haramiyaviidae (éteint) │ │ ├─o Eleutherodontidae (éteint) │ │ └─o Haramiyidae (éteint) │ ├─? Gondwanatheria (éteint) │ │ ├─o Ferugliotheriidae (éteint) │ │ └─o Sudamericanidae (éteint) │ └─o Multituberculata (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Arginbaataridae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Glirodon (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Zofiabaataridae (éteint) │ │ └─o Allodontidae (éteint) │ └─o │ ├─o Paulchoffatioidea (éteint) │ │ ├─? Hahnodontidae (éteint) │ │ ├─o Pinheirodontidae (éteint) │ │ └─o Paulchoffatiidae (éteint) │ │ ├─o Kuehneodontinae (éteint) │ │ └─o Paulchoffatiinae (éteint) │ └─o │ ├─o Plagiaulacidae (éteint) │ ├─? Hahnotheriidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─? Kermackodontidae (éteint) │ │ └─o Albionbaataridae (éteint) │ └─o │ ├─o Eobaataridae (éteint) │ └─o Cimolodonta (éteint) │ ├─o Paracimexomys (éteint) │ └─o │ ├─o Cimexomys (éteint) │ ├─o Boffiidae (éteint) │ ├─o Cimolomyidae (éteint) │ ├─o Ptilodontoidea (éteint) │ │ ├─o Cimolodontidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Neoliotomus (éteint) │ │ └─o Ptilodontidae (éteint) │ │ ├─o Neoplagiaulacinae (éteint) │ │ └─o Ptilodontinae (éteint) │ └─o │ ├─o Kogaionidae (éteint) │ ├─o Eucosmodontidae (éteint) │ ├─o Microcosmodontidae (éteint) │ ├─o Taeniolabididae (éteint) │ └─o Djadochtatheroidea (éteint) │ ├─? Chulsanbaataridae (éteint) │ ├─o Sloanbaataridae (éteint) │ └─o Djadochtatheriidae (éteint) └─o Holotheria ├─? Chronoperatidae (éteint) └─o Trechnotheria ou Yangotheria ├─o Amphiodontidae (éteint) └─o ├─? Austrotriconodontidae (éteint) ├─? Jeholodentidae (éteint) ├─o │ ├─o Gobiconodontidae (éteint) │ └─o Klameliidae (éteint) └─o ├─o Amphilestidae (éteint) └─o ├─o Spalacotheroidea (éteint) │ ├─o Gobiotheriodon (éteint) │ └─o │ ├─o Maotherium (éteint) │ └─o │ ├─o Zhangheotherium (éteint) │ └─o │ ├─o Tinodontidae (éteint) │ └─o │ ├─o Barbereniidae (éteint) │ └─o Spalacotheriidae (éteint) │ ├─o Spalacotheriinae (éteint) │ └─o Spalacolestinae (éteint) └─o ├─? Tribactonodon (éteint) └─o ├─? Triconodontidae (éteint) │ ├─o Triconodontinae (éteint) │ └─o Alticonodontinae (éteint) └─o Cladotheria ├─o Dryolestida (éteint) │ ├─? Casamiqueliidae (éteint) │ ├─o Donodontidae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Peligotheriidae (éteint) │ │ └─o Mesungulatidae (éteint) │ └─o │ ├─? Reigitheriidae (éteint) │ └─o │ ├─o Brandoniidae (éteint) │ └─o │ ├─o Paurodontidae (éteint) │ └─o Dryolestidae (éteint) └─o Zatheria ├─? Arguitheriidae (éteint) ├─? Arguimuridae (éteint) ├─? Nanolestes (éteint) ├─o Vincelestidae (éteint) └─o ├─o │ ├─o Amphitheriidae (éteint) │ └─o Peramuridae (éteint) └─o Boreosphenida ├─? Necrolestidae (éteint) ├─o Aegialodontidae (éteint) └─o Theria ├─? Russellmyinae (éteint) ├─? Endotheriidae (éteint) ├─? Potamotelsidae (éteint) ├─? Plicatodontidae (éteint) ├─? Pappotheriidae (éteint) ├─? Kermackiidae (éteint) ├─? Picopsidae (éteint) └─o ├─o Eutheria voir ci-dessous │ └─o Metatheria ├─o Holoclemensiidae (éteint) └─o ├─o Sinodelphys (éteint) └─o ├─o Deltatheridiidae (éteint) └─o Neometatheria ├─? Anchistodelphys (éteint) └─o Boreometatheria ├─? Adinodontinae (éteint) └─o ├─o Iqualadelphys (éteint) └─o ├─o Asiadelphia (éteint) └─o Ameridelphia ├─o Iugomortiferum (éteint) ├─o Protalphadon (éteint) └─o ├─o Varalphadon (éteint) └─o ├─o │ ├─o Bistius (éteint) │ └─o Turgidodon (éteint) ├─o │ ├─o Alphadontidae (éteint) │ ├─? Pediomyidae (éteint) │ └─? Stagodontidae (éteint) └─o ├─o │ ├─o Thylacodon (éteint) │ └─o Simpsonitheria (éteint) │ ├─o Caroloameghinioidea (éteint) │ │ ├─o Caroloameghiidae (éteint) │ │ └─o Glasbiidae (éteint) │ └─o Argyrolagoidea (éteint) │ ├─? Gashterniidae (éteint) │ ├─? Argyrolagidae (éteint) │ └─o Groeberiidae (éteint) │ ├─o Groeberiinae (éteint) │ └─o Patagoninae (éteint) └─o Herpetotheriidae (éteint) (paraphylétique) ├─o Swaindelphys (éteint) ├─o Esteslestes (éteint) └─o ├─o Copedelphys (éteint) ├─o Peratherium (éteint) └─o ├─o Herpetotherium (éteint) └─o Notometatheria ├─? Peradectidae (éteint) ├─o Marsupialia ► └─o Sparassodonta ou Borhyaenoidea (éteint) ├─o Sallacyon (éteint) ├─o Mayulestidae (éteint) └─o ├─o Hathliacynidae (éteint) └─o ├─o Borhyaenidae (éteint) └─o ├─o Proborhyaenidae (éteint) └─o ├─o Prothylacinidae (éteint) └─o Thylacosmilidae (éteint)

└─o Eutheria ├─o Bobotheriidae (éteint) ├─o Otlestes (éteint) ├─o Murtoilestes (éteint) ├─o Eomaia (éteint) └─o Placentalia ├─o Asioryctitheria (éteint) │ ├─o Asioryctidae (éteint) │ └─o Kennalestidae (éteint) └─o ├─o Afrotheria │ ├─o │ │ ├─? │ │ │ ├─o Bibymalagasia ou Plesiorycteropodidae (éteint) │ │ │ └─o Tubulidentata ou Orycteropodidae │ │ └─o Afroinsectivora │ │ ├─o │ │ │ ├─o Microhyus (éteint) │ │ │ └─o Macroscelidea │ │ │ ├─o Herodotiinae (éteint) │ │ │ └─o │ │ │ ├─? Mylomygalinae (éteint) │ │ │ ├─o Metoldobotinae (éteint) │ │ │ └─o Macroscelididae │ │ │ ├─o Rhynchocyoninae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Myohyracinae (éteint) │ │ │ └─o Macroscelidinae │ │ └─o Afrosoricida ou Tenrecoidea │ │ ├─o Chrysochloridae │ │ │ ├─o Prochrysochlorinae (éteint) │ │ │ └─o Chrysochlorinae │ │ └─o Tenrecidae │ │ ├─o Geogalinae │ │ └─o │ │ ├─o Protenrecinae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Potamogalinae │ │ └─o │ │ ├─o Tenrecinae │ │ └─o Oryzorictinae │ └───o Paenungulata │ ├─o Anthracobunidae (éteint) │ ├─o Hyracoidea │ │ ├─o Procaviidae │ │ └─o Pliohyracidae (éteint) │ │ ├─o Geniohyinae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Saghatheriinae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Titanohyracinae (éteint) │ │ └─o Pliohyracinae (éteint) │ └─o Tethytheria │ ├─o Sirenia │ │ ├─o Prorastomidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Protosirenidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Manatidae │ │ │ ├─o Miosireninae (éteint) │ │ │ └─o Trichechinae │ │ └─o Dugongidae │ │ ├─o Eotheroides (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Eosiren (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Halitherium (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Dugonginae │ │ └─o │ │ ├─o Metaxytherium (éteint) │ │ └─o Hydrodamalinae (éteint) │ └─o Behemota │ ├─o Embrithopoda ou Arsinoitheriidae (éteint) │ ├─o Desmostylia ou Desmostylidae (éteint) │ └─o Proboscidea │ ├─o Anthracobunidae (éteint) │ └─o │ ├─? Jozaria (éteint) │ └─o │ ├─o Moeritheriidae (éteint) │ └─o Barytherioidea (paraphylétique) │ ├─o Phosphatherium (éteint) │ └─o │ ├─o Daouitherium (éteint) │ └─o │ ├─o Numidotherium (éteint) │ └─o │ ├─o Barytheriidae (éteint) │ └─o │ ├─o Deinotheriidae (éteint) │ │ ├─o Chilgatheriinae (éteint) │ │ └─o Deinotheriinae (éteint) │ └─o Elephantiformes │ ├─o Palaeomastodon (éteint) │ └─o │ ├─o Phiomia (éteint) │ └─o Elephantoidea │ ├─o Hemimastodon (éteint) │ ├─o Mammutidae (éteint) │ └─o Euelephantoidea │ ├─o Choerolophodontinae (éteint) │ └─o │ ├─o Amebelodontidae (éteint) │ └─o │ ├─o Gomphotheriidae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Sinomastodon (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Eubelodon (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Rhynchotherium (éteint) │ │ └─o Cuvieroniinae (éteint) │ └─o │ ├─o Bunolophodon (éteint) │ └─o │ ├─o Tetralophodon (éteint) │ └─o │ ├─o Paratetralophodon (éteint) │ └─o │ ├─o Anancinae (éteint) │ └─o Elephantidae │ ├─o Stegolophodon (éteint) │ └─o │ ├─o Stegotetrabelodon (éteint) │ └─o │ ├─o Stegodibelodon (éteint) │ └─o │ ├─o Stegodontidae (éteint) │ └─o Elephantinae │ ├─o Primelephas (éteint) │ └─o │ ├─o Elephantini │ └─o Loxodontini └─o ├─o Xenarthra ► └─o Boreoeutheria ├─o Euarchontoglires │ ├─o Leptictida (éteint) │ │ ├─o Gypsonictidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Didymoconidae (éteint) │ │ └─o Leptictidae (éteint) │ │ ├─o Pseudorhyncocyoninae (éteint) │ │ └─o Leptictinae (éteint) │ └─o │ ├─o Kulbeckiidae (éteint) │ └─o │ ├─o Anagalida │ │ ├─o Zalambdalestidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Glires ► │ │ └─o Anagaloidea (éteint) │ │ ├─o Anagalidae (éteint) │ │ └─o Pseudictopidae (éteint) │ └─o Euarchonta │ ├─o │ │ ├─o Scandentia │ │ │ ├─? Nycticonodon (éteint) │ │ │ └─o Tupaiidae │ │ │ ├─o Ptilocercinae │ │ │ └─o Tupaiinae │ │ └─o Dermoptera │ │ ├─? Thylacaelurinae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o │ │ │ ├─o Mixodectidae (éteint) │ │ │ └─o Cynocephalidae ou Galeopithecidae │ │ └─o Plagiomenidae (éteint) │ │ ├─o Plagiomeninae (éteint) │ │ │ ├─o Plagiomenini (éteint) │ │ │ └─o Worlandiini (éteint) │ │ └─o Ekgmowechashalinae (éteint) │ │ ├─o Ekgmowechashalini (éteint) │ │ └─o Tarkadectini (éteint) │ └─o Primatomorpha │ ├─o Purgatorius (éteint) │ └─o │ ├─o Pandemonium (éteint) │ └─o │ ├─o Palenochtha (éteint) │ └─o │ ├─o Micromomyidae (éteint) │ │ ├─o Tinimomyinae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Chalicomomys (éteint) │ │ └─o Micromomyinae (éteint) │ └─o │ ├─o Palaechthonidae (éteint) │ │ ├─o Plesiolestinae (éteint) │ │ └─o Palaechthoninae (éteint) │ └─o │ ├─? Picrodontidae (éteint) │ ├─o Microsyoporoidea (éteint) │ │ ├─o Picromomyidae (éteint) │ │ ├─o Toliapinidae (éteint) │ │ └─o Microsyopidae (éteint) │ │ ├─o Microsyopinae (éteint) │ │ └─o Uintasoricinae (éteint) │ │ ├─o Navajoviini (éteint) │ │ └─o Uintasoricini (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Carpolestinae (éteint) │ │ └─o Primates ► │ └─o │ ├─o Paromomyidae (éteint) │ │ ├─o Paromomyinae (éteint) │ │ └─o Phenacolemurinae (éteint) │ │ ├─o Simpsonlemurini (éteint) │ │ └─o Phenacolemurini (éteint) │ └─o │ ├─o Chronolestinae (éteint) │ └─o Plesiadapidae (éteint) │ ├─o Saxonellinae (éteint) │ └─o Plesiadapinae (éteint) └─o Laurasiatheria ├─o Eulipotyphla ou Insectivora ► └─o ├─o Chiroptera ► └─o Ferungulata ├─? │ ├─? │ │ ├─o Perissodactyla ou Mesaxonia ► │ │ └─o Phenacodonta (éteint) │ │ ├─o Phenacodontidae (éteint) │ │ └─o Meniscotheriidae (éteint) │ └─o Ferae │ ├─? Cimolesta │ │ ├─? Wyolestinae (éteint) │ │ ├─? Palaeoryctidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─? Ernanodontidae (éteint) │ │ ├─o Didelphodonta (éteint) │ │ │ ├─o Geolabididae (éteint) │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Didelphodontidae (éteint) │ │ │ └─o Cimolestidae (éteint) │ │ ├─o Apatotheria ou Apatemyidae (éteint) │ │ ├─o Taeniodonta ou Stylinodontidae (éteint) │ │ ├─o Tillodonta ou Tillotheriidae (éteint) │ │ ├─o Pantolesta (éteint) │ │ │ ├─o Simidectes (éteint) │ │ │ ├─o Pantolestidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Pentacodontinae (éteint) │ │ │ │ ├─o Pantolestinae (éteint) │ │ │ │ └─o Dyspterninae (éteint) │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Ptolemaiidae (éteint) │ │ │ └─o Paroxyclaenidae (éteint) │ │ │ ├─o Paroxyclaeninae (éteint)