thumb|upright=1.3|Des oursins, des holothuries, des crinoïdes et des ophiures en Afrique du Sud. Cette page a pour objet de présenter un arbre phylogénétique des Echinodermata (Échinodermes), c'est-à-dire un cladogramme mettant en lumière les relations de parenté existant entre leurs différents groupes (ou taxa), telles que les dernières analyses reconnues les proposent. Ce n'est qu'une possibilité, et les principaux débats qui subsistent au sein de la communauté scientifique sont brièvement présentés ci-dessous, avant la bibliographie.
Arbre phylogénétique
▲ └─o Echinodermata ├─o Stylophora (éteint) │ ├─o Mitrata (éteint) │ └─o Cornuta (éteint) └─o ├─o Soluta ou Homoiostelea (éteint) └─o ├─o Cincta ou Homostelea (éteint) └─o ├─o Ctenocystoidea (éteint) └─o ├─o Helicoplacoidea (éteint) └─o ├─o Cyclocystoidea (éteint) └─o ├─? Lepidocystoidea (éteint) ├─o Blastozoa ou Eocrinoidea (paraphylétique) (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─? Parablastoidea (éteint) │ │ └─o Blastoidea (éteint) │ └─o Cystoidea (éteint) │ ├─o Diploporida (éteint) │ └─o Rhombifera (éteint) └─o ├─o │ ├─o Echmatocrinida (éteint) │ └─o Crinozoa │ ├─? Paracrinoidea (éteint) │ └─o Crinoidea └─o Eleutherozoa ├─? Edrioasteroidea (éteint) └─o ├─o Asterozoa ou Stelleroidea │ ├─o │ │ ├─o Somasteroidea (éteint) │ │ └─o Ophiuroidea │ └─o Asteroidea │ ├─o Forcipulatacea │ ├─? Concentricycloidea │ └─o │ ├─o Spinulosacea │ └─o Valvatacea └─o Echinozoa ├─o │ ├─? Ophiocistioidea (éteint) │ └─o Holothuroidea └─o ├─o Edrioblastoidea (éteint) └─o Echinoidea ├─o Cidaroida └─o Euechinoidea ├─o Echinothurioida └─o Acroechinoidea ├─o Diadematoida ├─o Echinacea └─o Irregularia ├─o Echinoneoida └─o ├─o Neognathostomata └─o Atelostomata
▲ └─o Echinodermata ├─? Arkarua (éteint) ├─o Stylophora (éteint) │ ├─o Ceratocystis (éteint) │ └─o │ ├─o Mitrata (éteint) │ │ ├─o Lobocarpus (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Peltocystidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Lagynocystidae (éteint) │ │ └─o Mitrocystidae (éteint) │ │ ├─o Aspidocarpus (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Mitrocystites (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Mitrocystella (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Eumitrocystella (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Kierocystis (éteint) │ │ └─o Anomalocystidae (éteint) │ └─o Cornuta (éteint) │ ├─o Protocystites (éteint) │ └─o │ ├─o Nevadaecystis (éteint) │ └─o Cothurnocystidae (éteint) │ ├─o Cothurnocystinae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Phyllocystinae (éteint) │ │ └─o Chauvelicystinae (éteint) │ └─o │ ├─o Arauricystis (éteint) │ └─o │ ├─o Scotiaecystinae (éteint) │ └─o │ ├─o Galliaecystis (éteint) │ └─o │ ├─o Hanusia (éteint) │ └─o Amygdalothecinae (éteint) └─o ├─o Soluta ou Homoiostelea (éteint) │ ├─o Rhipidocystidae (éteint) │ └─o │ ├─o Castericystis (éteint) │ └─o │ ├─o Minervaecystis (éteint) │ └─o │ ├─o Dendrocystidae (éteint) │ └─o │ ├─o Girvanicystis (éteint) │ └─o │ ├─o Maennilia (éteint) │ └─o Heckericystis (éteint) └─o ├─o Cincta ou Homostelea (éteint) │ ├─o Gyrocystidae (éteint) │ └─o Trochocystidae (éteint) └─o ├─o Ctenocystoidea (éteint) │ ├─o Jugoszoviidae (éteint) │ └─o Ctenocystidae (éteint) └─o ├─o Helicoplacoidea (éteint) │ ├─o Polyplacida (éteint) │ └─o Helicoplacida (éteint) │ ├─o Helicoplacidae (éteint) │ └─o Westgardellidae (éteint) └─o ├─? Camptostroma (éteint) ├─o Cyclocystoidea (éteint) │ ├─o Cyclocystoididae (éteint) │ └─o Apycnodiscidae (éteint) └─o ├─? Astrocystitidae (éteint) ├─o Lepidocystoidea (éteint) ├─o Blastozoa ou Eocrinoidea (paraphylétique) (éteint) │ ├─? Balangicystis (éteint) │ └─? │ ├─? │ │ ├─o Lichenoidae (éteint) │ │ ├─o Cryptocrinidae (éteint) │ │ └─o Paractocrinidae (éteint) │ ├─? Atava (éteint) │ │ ├─o Ascocystidae (éteint) │ │ └─o Eocrinidae (éteint) │ └─o Gogiida (éteint) (paraphylétique) │ ├─o Rhopalocystis (éteint) │ └─o │ ├─o Gogia (éteint) │ └─o │ ├─o Balantiocystis (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Parablastoidea ou Blastocystidae (éteint) │ │ └─o Blastoidea (éteint) │ │ ├─? Neoschismatidae (éteint) │ │ ├─? Ambolostomatidae (éteint) │ │ ├─? Diploblastidae (éteint) │ │ ├─o Coronata ou Stephanoblastidae (éteint) │ │ └─o Radiolata (éteint) │ │ ├─o Fissiculata (éteint) │ │ │ ├─o Orophocrinidae (éteint) │ │ │ ├─o Astrocrinidae (éteint) │ │ │ ├─o Phaenoschismatidae (éteint) │ │ │ └─o Codasteridae (éteint) │ │ └─o Spiraculata (éteint) │ │ ├─? Nucleoblastidae (éteint) │ │ ├─? Schizoblastidae (éteint) │ │ ├─? Nymphaeoblastidae (éteint) │ │ ├─? Granatoblastidae (éteint) │ │ ├─o Granatocrinidae (éteint) │ │ ├─o Troosticrinidae (éteint) │ │ └─o Pentremitida (éteint) │ │ ├─o Pentremitidae (éteint) │ │ ├─o Orbitremitidae (éteint) │ │ └─o Hyperoblastidae (éteint) │ └─? Cystoidea (éteint) │ ├─o Diploporida (éteint) │ │ ├─o Asteroblastida (éteint) │ │ │ ├─o Asteroblastidae (éteint) │ │ │ └─o Mesocystidae (éteint) │ │ ├─o Sphaeronitida (éteint) │ │ │ ├─o Aristocystitidae (éteint) │ │ │ └─o Sphaeronitidae (éteint) │ │ └─o Glyptospheritida (éteint) │ │ ├─o Glyptospheritidae (éteint) │ │ ├─o Dactylocystidae (éteint) │ │ ├─o Protocrinitidae (éteint) │ │ └─o Gomphocystitidae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Cambrocrinus (éteint) │ │ └─o Ridersia (éteint) │ └─o Rhombifera (éteint) │ ├─? │ │ ├─o Dichoporita ou Macrocystellidae (éteint) │ │ └─o Regularia ou Glyptocystida (éteint) │ │ ├─o Glyptocystitidae (éteint) │ │ ├─o Cystoblastidae (éteint) │ │ ├─o Rhombiferidae (éteint) │ │ ├─o Cheirocrinidae (éteint) │ │ ├─o Echinoencrinitidae (éteint) │ │ ├─o Dibrachicystidae (éteint) │ │ ├─o Pleurocystidae (éteint) │ │ └─o Callocystitidae (éteint) │ └─o Irregularia (éteint) │ ├─o Caryocystida ou Fistuliporita (éteint) │ │ ├─o Caryocystitidae (éteint) │ │ └─o Echinosphaeritidae (éteint) │ ├─o Polycosmitida (éteint) │ │ ├─o Polycosmitidae (éteint) │ │ └─o Stichocystidae (éteint) │ └─o Hemicosmitida (éteint) │ ├─o Hemicosmitidae (éteint) │ ├─o Caryocrinitidae (éteint) │ └─o Heterocystitidae (éteint) └─o ├─o │ ├─o Echmatocrinida (éteint) │ └─o Crinozoa │ ├─? Paracrinoidea (éteint) │ │ ├─? Platycystites (éteint) │ │ ├─o Brachiata ou Comarocystitidae (éteint) │ │ └─o Varicata (éteint) │ │ ├─o Malocystitidae (éteint) │ │ └─o Amygdalocystitidae (éteint) │ └─o Crinoidea │ ├─o Hemistreptocrinida (éteint) │ ├─o Aethocrinidae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Perittocrinidae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Hypocrinida (éteint) │ │ └─o Disparida (éteint) │ │ ├─o Allagecrinidae (éteint) │ │ ├─o Calceocrinidae (éteint) │ │ ├─o Catillocrinidae (éteint) │ │ └─o Iocrinidae (éteint) │ └─o Cladida │ ├─o Camerata (éteint) │ │ ├─o Diplobathrida (éteint) │ │ │ ├─o Zygodiplobathrina (éteint) │ │ │ └─o Eudiplobathrina (éteint) │ │ │ ├─o Rhodocrinitacea (éteint) │ │ │ ├─o Dimerocrinitacea (éteint) │ │ │ └─o Nyctocrinicea (éteint) │ │ └─o Monobathrida (éteint) │ │ ├─o Batocrinidae (éteint) │ │ ├─o Coelocrinidae (éteint) │ │ ├─o Platycrinitidae (éteint) │ │ ├─o Glyptocrinina (éteint) │ │ └─o Compsocrinida (éteint) │ │ ├─o Actinocrinitidae (éteint) │ │ └─o Xenocrinacea (éteint) │ └─o │ ├─o Cyathocrinina (éteint) │ └─o │ ├─o Flexibilia (éteint) │ │ ├─o Taxocrinida (éteint) │ │ └─o Sagenocrinida (éteint) │ └─o │ ├─? Dendrocrinina (éteint) │ ├─? Poteriocrinina (éteint) │ └─o Articulata │ ├─o Encrinida (éteint) │ │ ├─o Vostocovacrinus (éteint) │ │ ├─o Traumatocrinus (éteint) │ │ ├─o Dadocrinidae (éteint) │ │ └─o Encrinidae (éteint) │ └─o │ ├─o Holocrinidae (éteint) │ ├─? Roveacrinida (éteint) │ │ ├─o Somphocrinidae (éteint) │ │ ├─o Saccocomidae (éteint) │ │ └─o Roveacrinidae (éteint) │ ├─o Millericrinida │ │ ├─o Millericrinidae (éteint) │ │ ├─o Apiocrinidae │ │ ├─o Bathycrinidae │ │ ├─o Phrynocrinidae │ │ └─o Porphyrocrinidae │ ├─o Cyrtocrinida │ │ ├─o Hyocrinidae │ │ ├─o Cyrtocrinidae │ │ └─o Holopodidae │ ├─o Isocrinida │ │ ├─o Proisocrinidae │ │ └─o Isocrinidae │ └─o │ ├─o Bourgueticrinida │ ├─o Uintacrinida (éteint) │ ├─o Thiolliericrinidae (éteint) │ └─o Comatulida │ ├─? Apocrinidae │ ├─? Tholliericrinidae (éteint) │ ├─o Paracomatulacea │ │ ├─o Paracomatulidae (éteint) │ │ └─o Atelecrinidae │ ├─o Solanocrinitacea (éteint) │ ├─o Comasteracea ou Comasteridae │ ├─o Notocrinacea │ │ ├─o Notocrinidae │ │ └─o Aporometridae │ ├─o Antedonacea │ │ ├─o Antedonidae │ │ └─o Pentametrocrinidae │ ├─o Mariametracea │ │ ├─o Mariametridae │ │ ├─o Zygometridae │ │ ├─o Eudiocrinidae │ │ ├─o Himerometridae │ │ └─o Colobometridae │ └─o Tropiometracea │ ├─o Tropiometridae │ ├─o Calometridae │ ├─o Ptilometridae │ ├─o Asterometridae │ ├─o Thalassometridae │ └─o Charitometridae └─o Eleutherozoa ├─? Thecocystidae (éteint) ├─? │ ├─o Stromatocystites (éteint) │ └─o Edrioasteroidea (éteint) │ ├─o Diploporidae (éteint) │ ├─o Agelacrinitidae (éteint) │ ├─o Isorophinidae (éteint) │ ├─o Postibullinidae (éteint) │ └─o Discocystinidae (éteint) └─o ├─o Asterozoa ou Stelleroidea │ ├─o │ │ ├─o │ │ │ ├─o Phragmactis (éteint) │ │ │ └─o Somasteroidea (éteint) │ │ │ ├─o Chinianasteridae (éteint) │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Villebrunasteridae (éteint) │ │ │ └─o Archegonasteridae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Eopentaroida (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Tribuloaster (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Arcophiactis (éteint) │ │ └─o Ophiuroidea │ │ ├─o Eophiuridae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Stenasteridae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Encrinasteridae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Protasteridae (éteint) │ │ └─o │ │ ├─o Oegophiurida ou Ophiocanopidae │ │ ├─o Phrynophiurida │ │ │ ├─o Ophiomyxidae │ │ │ └─o Euryalina │ │ │ ├─o Euryalidae │ │ │ ├─o Gorgonocephalidae │ │ │ ├─o Asteroschematidae │ │ │ └─o Asteronychidae │ │ └─o Ophiurida │ │ ├─o Gnathophiurina │ │ │ ├─o Ophiactidae │ │ │ ├─o Amphiuridae │ │ │ └─o Ophiotrichidae │ │ ├─o Laemophiurina │ │ │ ├─o Ophiacanthidae │ │ │ ├─o Hemieuryalidae │ │ │ └─o Amphilepididae │ │ └─o Chilophiurina │ │ ├─o Ophiuridae │ │ ├─o Ophioleucidae │ │ ├─o Ophiocomidae │ │ ├─o Ophionereididae │ │ └─o Ophiodermatidae │ └─o Asteroidea │ ├─o Petraster (éteint) │ └─o │ ├─o Promopalaeasteridae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Stibaraster (éteint) │ │ └─o Palasteriscidae (éteint) │ │ ├─o Urasterellinae (éteint) │ │ └─o Palasteriscinae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Schuchertia (éteint) │ │ └─o Hudsonasteridae (éteint) │ └─o Ambuloasteroidea │ ├─o Calliasterellidae (éteint) │ └─o │ ├─o Compsasteridae (éteint) │ └─o Neoasteroidea │ ├─o Trichasteropsida (éteint) │ └─o │ ├─o Forcipulatacea │ │ ├─o Brisingida │ │ │ ├─o Brisingidae │ │ │ └─o Freyellidae │ │ └─o Forcipulata │ │ ├─o Asteriidae │ │ ├─o Heliasteridae │ │ ├─o Labidiasteridae │ │ ├─o Neomorphasteridae │ │ ├─o Pedicellasteridae │ │ └─o Zoroasteridae │ ├─? Concentricycloidea ou Peripodida ou Xyloplacidae │ └─o │ ├─o Spinulosacea │ │ ├─o Spinulosida │ │ │ ├─o Pythonasteridae │ │ │ ├─o Valvasteridae │ │ │ ├─o Metrodiridae │ │ │ └─o Echinasteridae │ │ └─o Velatida │ │ ├─o Caymanostellidae │ │ ├─o Korethrasteridae │ │ ├─o Myxasteridae │ │ ├─o Pterasteridae │ │ └─o Solasteridae │ └─o Valvatacea │ ├─o Paxillosida │ │ ├─o Astropectinidae │ │ ├─o Ctenodiscididae │ │ ├─o Goniopectinidae │ │ ├─o Luidiidae ou Platyasterida │ │ ├─o Radiasteridae │ │ └─o Porcellanasteridae │ └─o │ ├─o Notomyotida ou Benthopectinidae │ └─o Valvatida │ ├─o Acanthasteridae │ ├─o Archasteridae │ ├─o Asterinidae │ ├─o Asterodiscididae │ ├─o Asteropsidae │ ├─o Chaetasteridae │ ├─o Ganerriidae │ ├─o Goniasteridae │ ├─o Mithrodiidae │ ├─o Odontasteridae │ ├─o Oreasteridae │ ├─o Ophidiasteridae │ ├─o Poraniidae │ └─o Sphaerasteridae └─o Echinozoa ├─o │ ├─? Ophiocistioidea (éteint) │ │ ├─o Eucladiidae (éteint) │ │ ├─o Sollasinidae (éteint) │ │ └─o Rotasacciidae (éteint) │ └─o Holothuroidea │ ├─o Arthrochirotida (éteint) │ └─o │ ├─o Apodida │ │ ├─o Myriotrochidae │ │ └─o │ │ ├─o Chiridotidae │ │ └─o Synaptidae │ └─o