Cette page a pour objet de présenter un arbre phylogénétique des Hymenoptera (Hyménoptères), c'est-à-dire un cladogramme mettant en lumière les relations de parenté existant entre leurs différents groupes (ou taxa), telles que les dernières analyses reconnues les proposent. Ce n'est qu'une possibilité, et les principaux débats qui subsistent au sein de la communauté scientifique sont brièvement présentés ci-dessous, avant la bibliographie.

Arbre phylogénétique

▲ └─o Hymenoptera └─o ├─o Tenthredinoidea └─o ├─o Pamphilioidea └─o ├─o Cephoidea └─o ├─o Siricidae └─o ├─o Orussoidea └─o Apocrita ├─o │ ├─o │ │ ├─o Proctotrupoidea │ │ └─o Cynipoidea │ └─o │ ├─o Platygastroidea │ └─o │ └─o Chalcidoidea ├─o │ ├─o Ceraphronoidea │ └─o Evanioidea └─o ├─o Ichneumonoidea └─o Aculeata ├─o Chrysidoidea └─o ├─o Apoidea └─o Vespoidea

▲ └─o Hymenoptera ├─o Xyelinae ├─o Macroxyelinae └─o ├─o Tenthredinoidea │ ├─o Xyelotomidae (éteint) │ ├─o Electrotomidae (éteint) │ ├─o Argidae │ │ ├─o Zenarginae │ │ ├─o Arginae │ │ ├─o Trichorhachinae │ │ ├─o Atomacerinae │ │ ├─o Athermantinae │ │ ├─o Erigleninae │ │ ├─o Dielocorinae │ │ ├─o Pachylotinae │ │ ├─o Theminae │ │ └─o Sterictophorinae │ ├─o Blasticotomidae │ ├─o Cimbicidae │ │ ├─o Cimbicinae │ │ ├─o Coryninae │ │ ├─o Zaraeinae │ │ └─o Pachylostictinae │ ├─o Diprionidae │ │ ├─o Monocteninae │ │ └─o Diprioninae │ ├─o Tenthredinidae │ │ ├─o Selandriinae │ │ ├─o Dolerinae │ │ ├─o Tenthredininae │ │ ├─o Emphytinae │ │ ├─o Blennocampinae │ │ ├─o Phyllotominae │ │ └─o Nematinae │ └─o Pergidae │ ├─o Philomastiginae │ ├─o Perginae │ ├─o Phylacteophaginae │ ├─o Acordulecerinae │ ├─o Paralypiinae │ ├─o Styracotechyinae │ ├─o Pteryperginae │ ├─o Syzygoniinae │ ├─o Lobocerinae │ ├─o Pergulinae │ ├─o Conocoxinae │ ├─o Pterygophorinae │ ├─o Euryinae │ └─o Perreyiinae └─o ├─o Pamphilioidea │ ├─o Xyelydidae (éteint) │ ├─o Praesiricidae (éteint) │ ├─o Megalodontesidae │ └─o Pamphiliidae │ ├─o Cephalciinae │ └─o Pamphiliinae └─o ├─o Cephoidea │ ├─o Sepulcidae (éteint) │ └─o Cephidae │ ├─o Cephinae │ └─o Athetocephinae └─o ├─o │ ├─o Anaxyelidae │ └─o Gigasiricidae (éteint) └─o ├─? Pararchexyelidae (éteint) ├─? Pseudosiricidae (éteint) ├─o Siricidae │ ├─o Siricinae │ └─o Tremicinae └─o ├─o Xiphydriidae │ ├─o Derecyrtinae │ └─o Xiphydriinae └─o ├─o Orussoidea │ ├─o Paroryssidae (éteint) │ ├─o Sinoryssidae (éteint) │ └─o Orussidae └─o Apocrita ├─o Karatavitidae (éteint) └─o ├─o Ephialtitidae (éteint) ├─? Mesoserphidae (éteint) ├─o Stephanidae │ ├─o Schlettereriinae │ └─o Stephaninae ├─o │ ├─o │ │ ├─o Proctotrupoidea │ │ │ ├─o Heloridae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Vanhorniidae │ │ │ ├─o Pelecinidae │ │ │ └─o Proctotrupidae │ │ └─o Cynipoidea │ │ ├─o Archaeocynipidae (éteint) │ │ ├─o Rasnicynipidae (éteint) │ │ ├─o Figitidae │ │ │ ├─o Aspicerinae │ │ │ ├─o Anacharitinae │ │ │ ├─o Figitinae │ │ │ └─o Himalocynipinae │ │ ├─o Ibaliidae │ │ ├─o Liopteridae │ │ │ ├─o Liopterinae │ │ │ ├─o Oberthuerellinae │ │ │ └─o Mesocynipinae │ │ ├─o Austrocynipidae │ │ └─o Cynipidae │ │ ├─o Eucoilinae │ │ ├─o Pycnostigminae │ │ ├─o Charipinae │ │ └─o Cynipinae │ └─o │ ├─o Platygastroidea │ │ ├─o Scelionidae │ │ └─o Platygastridae │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Serphitidae (éteint) │ │ └─o Mymarommatidae │ └─o Chalcidoidea │ ├─o Khutelchalcididae (éteint) │ ├─o Agaonidae │ ├─o Chalcididae │ │ ├─o Brachymeriinae │ │ ├─o Haltichellinae │ │ ├─o Dirhininae │ │ ├─o Epitraninae │ │ └─o Chalcidinae │ ├─o Leucospidae │ ├─o Ormyridae │ ├─o Eupelmidae │ │ ├─o Eupelminae │ │ └─o Calosotinae │ ├─o Tanaostigmatidae │ ├─o Torymidae │ │ ├─o Thaumatoryminae │ │ ├─o Monodontomerinae │ │ ├─o Megastigminae │ │ ├─o Toryminae │ │ ├─o Idarninae │ │ └─o Podagrioninae │ ├─o Aphelinidae │ │ ├─o Calesinae │ │ ├─o Aphelininae │ │ └─o Coccophaginae │ ├─o Signiphoridae │ ├─o Tetracampidae │ │ ├─o Platynocheilinae │ │ ├─o Tetracampinae │ │ └─o Mongolocampinae │ ├─o Rotoitidae │ ├─o Eurytomidae │ │ ├─o Rileyinae │ │ ├─o Harmolitinae │ │ ├─o Eudecatominae │ │ ├─o Aximinae │ │ ├─o Heimbrinae │ │ ├─o Prodecatominae │ │ ├─o Philoleminae │ │ └─o Eurytominae │ ├─o Perilampidae │ ├─o Eucharitidae │ ├─o Encyrtidae │ │ ├─o Encyrtinae │ │ ├─o Arrhenophaginae │ │ └─o Antheminae │ ├─o Eulophidae │ │ ├─o Elachertinae │ │ ├─o Eulophinae │ │ ├─o Euderinae │ │ ├─o Entedontinae │ │ └─o Tetrastichinae │ ├─o Trichogrammatidae │ ├─o Elasmidae │ ├─o Mymaridae │ │ ├─o Alaptinae │ │ ├─o Eubroncinae │ │ └─o Mymarinae │ └─o Pteromalidae │ ├─? Leptofoeninae │ ├─o Cleonyminae │ ├─o Macromesinae │ ├─o Ceinae │ ├─o Spalangiinae │ ├─o Cerocephalinae │ ├─o Diparinae │ ├─o Neodiparinae │ ├─o Eunotinae │ ├─o Asaphinae │ ├─o Chrysolampinae │ ├─o Panstenoninae │ ├─o Miscogasterinae │ ├─o Pteromalinae │ ├─o Cratominae │ └─o Colotrechninae ├─o Roproniidae ├─o │ ├─o Maamingidae │ └─o │ ├─o Austroniidae │ ├─o Monomachidae │ └─o Diapriidae │ ├─o Ambositrinae │ ├─o Belytrinae │ ├─o Ismarinae │ └─o │ ├─o Peckidium │ └─o Diapriinae ├─o │ ├─o Trigonalidae │ ├─o Megalyridae │ │ ├─o Rigelini │ │ └─o │ │ ├─o Megalyrideini │ │ └─o │ │ ├─o Megalyrini │ │ └─o │ │ ├─o Prodinapsini │ │ ├─o Dinapsini │ │ └─o Cryptalyrini │ └─o │ ├─o Ceraphronoidea │ │ ├─o Maimetshidae (éteint) │ │ ├─o Stigmaphronidae (éteint) │ │ ├─o Ceraphronidae │ │ └─o Megaspilidae │ │ ├─o Lagynodinae │ │ └─o Megaspilinae │ └─o Evanioidea │ ├─o Anomopterellinae (éteint) │ ├─o Praeaulacinae (éteint) │ ├─o Cletocleistogastrinae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Evanigaster (éteint) │ │ └─o Evaniops (éteint) │ └─o │ ├─o Evaniidae │ └─o Aulaciformes │ ├─o Baissinae (éteint) │ └─o │ ├─o Aulacidae │ └─o Gasteruptiidae │ ├─o Kotujellitinae (éteint) │ ├─o Gasteruptiinae │ └─o Hyptiogastrinae └─o ├─o Ichneumonoidea │ ├─o │ │ ├─o Eoichneumonidae (éteint) │ │ └─o Braconidae │ │ ├─o │ │ │ ├─o │ │ │ │ ├─o Adeliinae │ │ │ │ └─o Cheloninae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Mendesellinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Microgastrinae │ │ │ ├─o Miracinae │ │ │ ├─o Cardiochilinae │ │ │ └─o Khoikhoiiinae │ │ ├─o Masoninae │ │ ├─o Dirrhopinae │ │ ├─o Neoneurinae │ │ ├─o Ichneutinae │ │ ├─o │ │ │ ├─o Apozyginae │ │ │ ├─o Aphidiinae │ │ │ ├─o Rhyssalinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Histeromerinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Telengaiinae │ │ │ ├─o Hormiinae │ │ │ ├─o │ │ │ │ ├─o Ypsistocerinae │ │ │ │ └─o Doryctinae │ │ │ ├─o Rogadinae │ │ │ ├─o Betylobraconinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Braconinae │ │ │ ├─o Vaepellinae │ │ │ ├─o Mesostroinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Gnamptodontinae │ │ │ ├─o Exothecinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Opiinae │ │ │ └─o Alysiinae │ │ └─o │ │ ├─o Trachypetinae │ │ ├─o │ │ │ ├─o Cenocoeliinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Sigalphinae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Pselaphaninae │ │ │ └─o Agathidiinae │ │ └─o │ │ ├─o │ │ │ ├─o Euphorinae │ │ │ └─o Meteorinae │ │ ├─o Meteorideinae │ │ └─o │ │ ├─o Microtypinae │ │ ├─o Blacinae │ │ ├─o Ecnomiinae │ │ ├─o Helconinae │ │ ├─o Orgilinae │ │ ├─o │ │ │ ├─o Macrocentrinae │ │ │ └─o Amicrocentinae │ │ └─o │ │ ├─o Xiphozelinae │ │ └─o Homolobinae │ ├─o Tanychora (éteint) │ ├─? Praeichneumonidae (éteint) │ └─o Ichneumonidae │ ├─o Pedunculinae │ ├─o Pherombinae (éteint) │ ├─o Townesitinae (éteint) │ │ ├─o Rasnitsynitini (éteint) │ │ └─o Townesitini (éteint) │ ├─o Paxylommatinae │ │ ├─o Ghilarovitini (éteint) │ │ └─o Paxylommatini │ │ ├─o Tobiastina (éteint) │ │ └─o Paxylommatina │ ├─o Diacritinae │ ├─o Pimplinae │ │ ├─o Delomeristini │ │ ├─o Ephialtini │ │ ├─o Pimplini │ │ └─o Theroniini │ ├─o Poemeniinae │ │ ├─o Poemeniini │ │ ├─o Pseudorhyssini │ │ └─o Rodrigamini │ ├─o Rhyssinae │ ├─o Eucerotinae │ ├─o Tryphoninae │ │ ├─o Ankylophonini │ │ ├─o Eclytini │ │ ├─o Exenterini │ │ ├─o Idiogrammatini │ │ ├─o Oedemopsini │ │ ├─o Phytodietini │ │ ├─o Sphinctini │ │ └─o Tryphonini │ ├─o Brachycyrtinae │ ├─o Labeninae │ │ ├─o Groteini │ │ ├─o Labenini │ │ ├─o Poecilocryptini │ │ └─o Xenothyrini │ ├─o Adelognathinae │ ├─o Xoridinae │ ├─o Lycorininae │ ├─o Banchinae │ │ ├─o Atrophini │ │ ├─o Banchini │ │ └─o Glyptini │ ├─o Neorhacodinae │ ├─o Stilbopinae │ ├─o Ctenopelmatinae │ │ ├─o Ctenopelmatini │ │ ├─o Euryproctini │ │ ├─o Mesoleiini │ │ ├─o Olethrodotini │ │ ├─o Perilissini │ │ ├─o Pionini │ │ └─o Scolobatini │ ├─o Campopleginae │ │ ├─o groupe Bathyplectes │ │ ├─o groupe Dusona │ │ ├─o groupe Gonotypus │ │ ├─o groupe Menaka │ │ └─o groupe Nemeritis │ ├─o Cremastinae │ ├─o Phrudinae │ ├─o Tersilochinae │ ├─o Ophioninae │ │ ├─o groupe Enicospilus │ │ ├─o groupe Eremotylus │ │ ├─o groupe Ophion │ │ ├─o groupe Sicophion │ │ └─o groupe Thyreodon │ ├─o Mesochorinae │ ├─o Metopiinae │ ├─o Anomaloninae │ │ ├─o Anomalonini │ │ └─o Gravenhorstiini │ ├─o Acaenitinae │ ├─o Cylloceriinae │ ├─o Microleptinae │ ├─o Oxytorinae │ ├─o Tatogastrinae │ ├─o Orthopelmatinae │ ├─o Collyriinae │ ├─o Orthocentrinae │ ├─o Diplazontinae │ ├─o Ichneumoninae │ │ ├─o Alomyini │ │ ├─o Ceratojoppini │ │ ├─o Clypeodromini │ │ ├─o Compsophorini │ │ ├─o Ctenocalini │ │ ├─o Eurylabini │ │ ├─o Goedartiini │ │ ├─o Ischnojoppini │ │ ├─o Joppocryptini │ │ ├─o Listrodromini │ │ ├─o Oedicephalini │ │ ├─o Platylabini │ │ ├─o Trogini │ │ ├─o Zimmeriini │ │ ├─o Heresiarchini │ │ │ ├─o Apatetorina │ │ │ ├─o Callajoppina │ │ │ ├─o Heresiarchina │ │ │ └─o Protichneumonina │ │ └─o Ichneumonini │ │ ├─o Aethioplitina │ │ ├─o Amblytelina │ │ ├─o Gyrodontina │ │ ├─o Hoplismenina │ │ └─o Ichneumonina │ ├─o Agriotypinae │ └─o Cryptinae │ ├─o Claseini │ ├─o Hemigastrini │ ├─o Phygadeuontini │ │ ├─o Acrolytina │ │ ├─o Bathytrichina │ │ ├─o Chiroticina │ │ ├─o Cremnodina │ │ ├─o Endaseina │ │ ├─o Ethelurgina │ │ ├─o Gelina │ │ ├─o Hemitelina │ │ ├─o Mastrina │ │ ├─o Phygadeuontina │ │ ├─o Rothneyiina │ │ └─o Stilpnina │ └─o Cryptini │ ├─o Agrothereutina │ ├─o Ateleutina │ ├─o Baryceratina │ ├─o Ceratocryptina │ ├─o Coesulina │ ├─o Cryptina │ ├─o Gabuniina │ ├─o Glodianina │ ├─o Goryphina │ ├─o Lymeonina │ ├─o Melanocryptina │ ├─o Mesostenina │ ├─o Osprynchotina │ ├─o Sphecophagina │ └─o Vagenathina └─o Aculeata ├─? Bethylonymidae (éteint) ├─o Chrysidoidea │ ├─o Plumariidae │ └─o │ ├─o Scolebythidae │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Sclerogibbidae │ │ └─o │ │ ├─o Embolemidae │ │ └─o Dryinidae │ │ ├─o Aphelopinae │ │ ├─o Anteoninae │ │ ├─o Gonatopodinae │ │ └─o Dryininae │ └─o │ ├─o Chrysididae │ │ ├─o Cleptinae │ │ ├─o Amiseginae │ │ └─o Chrysidinae │ └─o Bethylidae │ ├─o Bethylinae │ ├─o Pristocerinae │ ├─o Epyrinae │ └─o Mesitiinae └─o ├─o Apoidea │ ├─? Angarosphecidae (éteint) │ ├─o Heterogynaidae │ └─o │ ├─o Ampulicidae │ └─o │ ├─o Sphecidae │ └─o │ ├─o Crabronidae │ │ ├─o Crabroninae │ │ └─o │ │ ├─o Astatinae │ │ ├─o Pemphredoninae │ │ └─o │ │ ├─o Bembicinae │ │ └─o Philanthinae │ └─o │ ├─o Stenotritidae │ ├─o Halictidae │ │ ├─o Rophitinae │ │ └─o │ │ ├─o Nomiinae │ │ └─o Halictinae │ │ ├─o Nomioidini │ │ └─o │ │ ├─o Augochlorini │ │ └─o Halictini │ ├─o │ │ ├─o Andrenidae │ │ │ ├─? Andreninae │ │ │ └─o │ │ │ ├─o Oxaeinae │ │ │ └─o Panurginae │ │ └─o Colletidae │ │ ├─o Euryglossinae │ │ └─o │ │ ├─o │ │ │ ├─o Hylaeinae │ │ │ └─o Xeromelissinae │ │ └─o │ │ ├─? Colletinae │ │ └─o Diphaglossinae │ └─o │ ├─o Melittidae │ ├─o Dasypodidae │ ├─o Meganomiidae │ └─o │ ├─o Megachilidae │ │ ├─o Fideliinae │ │ └─o Megachilinae │ └─o Apidae │ ├─o Xylocopinae │ │ ├─o Allodapini │ │ ├─o Ceratinini │ │ ├─o Manueliini │ │ └─o Xylocopini │ └─o │ ├─o Nomadinae │ │ ├─o Ammobatini │ │ ├─o Ammobatoidini │ │ ├─o Biastini │ │ ├─o Brachynomadini │ │ ├─o Caenoprosopidini │ │ ├─o Epeolini │ │ ├─o Hexepeolini │ │ ├─o Neolarrini │ │ ├─o Nomadini │ │ └─o Townsendiellini │ └─o Apinae