Jean-Baptiste Morin de Villefranche ( - ) est un médecin et un mathématicien français. Il est nommé à la chaire de Mathématique de Du Hamel au Collège Royal (devenu en 1870 le Collège de France) le archives consultées au Collège de France. Il développe une activité de théoricien de l'astrologie sans faire d'enseignement officiel, puisqu'à son époque l'astrologie judiciaire, ou prédictive (la partie d'art divinatoire dans l'astrologie), avait été interdite par les papes en 1586 et 1631Wilhelm Knappich, Histoire de l'astrologie, éd. Vernal/Philippe Lebaud, 1986, , page 214.. Seule l'astrologie naturelle (la partie scientifique de l'astrologie) était licite, majoritairement publiée dans les Almanachs.
Œuvres Quelques œuvres de Morin sont disponibles sur Gallica.
Famosi et antiqui problematis de telluris motu, vel quiete, hactenus optata solutio (appelée Solutio par abréviation), impr. Pierre Ménard, Paris, 1631 ; 1657 Responsio pro Telluris quiete / Ad Jacobi Lansbergii Doctoris Medici Apologiam pro Telluris Motu. Ad Eminentissimum Cardinalem Richelium, Ducem, et Franciae Parem (appelée Responsio par abréviation), impr. Jean Libert, Paris, 1634 Longitudinum terrestrium et caelestium nova et hactenus optata scientia, impr. Jean Libert, Paris, 1634 Response de Iean Baptiste Morin à une longue lettre de Monsieur Gassend, prevost en l'église épiscopale de Digne, & professeur du roy aux mathématiques. Touchant plusieurs choses belles et curieuses de physique, astronomie, & astrologie, Paris, Macé Boüillette, Jean Le Brun, 1650 Dissertatio Io. Bapt. Morini Doctoris Medici, et Parisiis Regii Mathematum Professoris. De Atomis, et Vacuo Contra Petri Gassendi Philosophiam Epicuream. Ad Serenissimum Principem Henricum Borbonium Metensium Episcopum, S. Germani a Pratis Abbatem, &c. (appelée Dissertatio par abréviation), Paris, 1650 Io. Bapt. Morini Doctoris Medici. et Regii Mathematum Professoris Defensio suae Dissertationis De Atomis & Vacuo; adversus Petri Gassendi Philosophiam Epicuream. Contra Francisci Bernerii Andegavi Anatomiam ridiculi muris, &c. Ad Serenissimum Principem Henricum Borbonium Metensium Episcopum, S. Germani a Pratis Abbatem, &c. (appelée Defensio par abréviation), Paris, 1651. Remarques Astrologiques, première édition chez l'auteur, 1654. Remarques astrologiques sur le commentaire du Centiloque de Ptolémée par Nicolas de Bourdin, impr. Pierre Ménard, Paris, 1657. Astrologia Gallica Principiis et Rationibus Propriis Stabilita, Atque in XXVI Libros distributa. Non solùm Astrologiae Judiciariae Studiosis, sed etiam Philosophis, Medicis, & Theologis omnibus per-necessaria : Quippe multa complectens eximia ad scientias illas spectantia. Opera & Studio Joannis Baptistae Morini, apud Gallos è Bellejocensibus Francopolitani, Doctor Medici, & Parisiis Regii Mathematum Professoris. Ejus Anagramma, Mira Sapiens Uni Bono Stat (appelé Astrologia Gallica, par abréviation), libr. Adriaan Vlacq, La Haye, 1 vol. in-fol. I–XXI + 784 p., 1661. trad. partielle : Jean Hiéroz, L'astrologie mondiale et météorologique de Morin de Villefranche, trad. du livre XXV, Leymarie, 1946, 176 p. Henri Selva, La Théorie des déterminations astrologiques de Morin de Villefranche (conduisant à une méthode rationnelle pour l'interprétation du thème astrologique) (Bodin 1902), Éditions Traditionnelles, Paris, 1976 - Traduction partielle des livres XXI et XXVI de Astrologia Gallica, traduits et présentés par Henri Selva, préface par André Barbault Ma vie devant les astres, collationné dans Astrologia Gallica et traduit par Jean Hieroz avec les reproductions de 39 thèmes originaux de Morin, Cahiers astrologiques, 1943. James Herschel Holden a traduit certains tomes de l'Astrologia Gallica : Livres 13, 14, 15, & 19 (2006) Livre 16 (2008) Livre 17 (2008) Livre 18 (2004) Livre 22 (1994) Livre 23 (2004) Livre 24 (2004) Livre 25 (2008) Livre 26 (2010)
Bibliographie ; l'auteur, anonyme, est certainement Guillaume Tronson selon §42. Jean Hiéroz, L'astrologie selon Morin de Villefranche, quelques autres et moi-même, remaniée et augmentée, Éditions Omnium Littéraire, 1962. Lynn Thorndike, A history of magic and experimental science, vol. VII : The seventeenth century part I, 1958, 695 p. Chap. XVI Morin's Astrologia gallica Deux documents inédits sur Jean-Baptiste Morin (1583-1656). Édition critique de son testament et de son inventaire après décès. Denis Labouré : Lire un thème avec Morin de Villefranche, Éditions Spiritualité Occidentale, 2012, https://www.spiritualite-occidentale.com Denis Labouré, Cours pratique d'astrologie, , 404 pages, Jacques Halbronn : Intr. aux Remarques Astrologiques de J. B. Morin de Villefranche, Paris, Retz, 1975 Texte français modernisé Jacques Halbronn : Intr. à Le Centiloque de Ptolémée par Nicolas Bourdin, Ed Trédaniel, 1993 Jacques Halbronn : Questions autour de l'éclipse de 1654 attribuées à Gassendi, in Gassendi et la modernité, dir. Sylvie Taussig, Brepols, 2008 Steven Vanden Broecke : "An Astrologer in the World-System Debate. Jean-Baptiste Morin on Astrology and Copernicanism (1631-1634)", in : Copernicus Banned. The Entangled Matter of the anti-Copernican Decree of 1616, Biblioteca di Galilaeana. VIII., Museo Galileo + Istituto e Museo di Storia della Scienza, Firenze, 2018, pp. 223-241
Notes et références
Liens externes
Thomas Callanan, Une présentation du traité d'astrologie de Jean-Baptiste Morin
Catégorie:Mathématicien français du XVIIe siècle Catégorie:Astronome français du XVIIe siècle Catégorie:Astrologue français Catégorie:Professeur au Collège de France Catégorie:Naissance en 1583 Catégorie:Décès en novembre 1656 Catégorie:Naissance à Villefranche-sur-Saône