Le Buxheimer Orgelbuch est un manuscrit en tablatures du , contenant des pièces originales ou des transcriptions pour orgue.

Description Le Buxheimer Orgelbuch était le livre d'orgue de la chartreuse de Buxheim en Souabe, où il a été conservé jusqu'en 1883. Constitué entre 1450-1470, il totalise . Après le folio 124, il s'avère que pas moins de sept mains ont participé à son élaboration.

Le recueil contient motets, psaumes, chansons ou préludes qui se succèdent sans ordre apparent. Bien que les pièces soient majoritairement anonymes, s'y trouvent cependant des chansons françaises et anglaises de Paumgartner, Guillaume Dufay, Gilles Binchois, Johannes Ciconia, John Dunstable, Walter Frye, Robert Morton ou Conrad Paumann (Nuremberg, v.1409-15 ; † Munich, 1473). Ce dernier est le Magistri Conradi Paumann caeci, organiste à la cour de Bavière à Munich, aveugle de naissance et réputé pour ses improvisations et qui a transcrit, sans doute par l'intermédiaire de ses pupilles, des pièces provenant de la région anglo-bourguignonne.

L'essentiel du corpus est à trois voix, notées en tablature d'orgue de type allemand ; c'est-à-dire que la mélodie y est notée sur une portée, quant aux autres voix, elles le sont sous forme de lettres et de signes indiquant le rythme ou l'octave.

Dans le Buxheimer Orgelbuch figurent des Redeuntes, compositions fondées sur une note unique et inspirées par le son des cloches. L'expression campanis pulsantibus et organis ludentibus se retrouve dans de nombreux écrits au Moyen Âge et à la Renaissance.

Le recueil contient également une méthode d'orgue Fundamentum organisandi, de Paumann, destinée à apprendre l'improvisation.

Le manuscrit est conservé à Munich, Bayerische Staatsbibliothek, Cim. 352b / Mus.Ms.3725.

Contenu Tableau organisé par six ordres : n° du manuscrit, titre, compositeur original, folio, ambitus, transcriptionL'intégralité du corpus a été transcrit par Bertha Antonia Wallner. Les abréviations utilisées font référence à Robert Eitner (RE), Alan Booth (AB) (vols 1-2), Bernard Thomas (BT), Kimberly Marshall (KM), et Martin Erhardt (ME). Voir références dans la section "Éditions modernes"..

+ Contenu du manuscrit n° titre compositeur folioambitustranscription1Jhesu boneanonyme1rc-f²2O florens rosa, mater Christianonymec-f²3Damadame (De ma dame)Johannes Puyllois1vc-f²4W.J.b.d.d.V. (Wann ich betracht die vasenacht)anonymec-f²5Mir ist zerstört (Mir ist tzustort)anonyme2rA-c²RE6Min Liebste zart (Min lieby zart)anonymec-d²7Gedenck daran du werdes ein (Gedenck dar an du werdess)anonyme2vc-d²RE8In wunnigklichem schertzen (Bey wunniklichem schertzen)anonymec-c²9Min fröud stet vngemessenanonyme3rc-c²10 Ach guter gessel was zichstu mich anonymec-c²11Leuserviteur (Le serviteur)Guillaume Dufay3vc-c²12-13Möcht ich din begern (Mocht ich din wegern)anonyme4rc/d-d²RE (12-13), ME (13)14-15Wollhin laß vögelin sorgenanonyme4vc-f²/d²16-18Jeloymors (Je loe amours)Gilles Binchois5vc-f²/f²/e²BT (16)19-20Ein fröuwlin edel von natuer (Ein vrouleen edel von naturen)anonyme9rc-c²/d²RE (19-20), ME (19)21Min trutt geselle etc. (Mein traut geselle)anonyme9vc-d²RE, ME22Frow, myn willen nym in gütanonyme10rc-d²23Der Sumer etc. (Der Summer)anonymec-c²RE, AB224Magnificat octaui toni etc.anonymec-g¹25Min hertz das hätt sich ser gefröwetPaumgartner10vc-c²AB226O werder trost etc.anonymec-c²27-29Leucht leucht wuniglicheranonyme11rd-f², c-c²/d²RE30-31Parleregart (Par le regard)Guillaume Dufay11vd/c-e²32-34Der winter will hin wichen etc.anonyme12rc-e²RE (32-34), ME (32)35Gaudeamusanonyme13rc-f²36Rorate celi desuper et nubes pluantanonyme14vc-e²ME37Vil lieber zit uff diser erde (Une foys avant que morir)Johann Gotz15vc-f²38Con lacrime M.C.C. (Con lagreme)Johannes Ciconia16rc-f²KM, ME39O Rosa bellaJohn DunstableFondé sur la Ballata O rosa bella, MB 54 (c.1420)17rc-c²KM40Sub tuam protectionem (motet)John Dunstable17vc-c²41Benedicite [sequitur] (Allmächtig Got herr Jhesu Christ)Mönch von Salzburg18vc-f²42Min freüd mocht sich wol merenanonyme20vc-b♭¹RE43PortigalerGuillaume Dufay21rc-e♭²RE, BT, KM44Surtontes (Sur toutes fleurs la non pareille)Johannes Puyllois22rc-b¹45Christ ist erstandenanonymec-f²AB146Christus surrexitJohannes Brassart22vc-d²AB1, ME47Magnificat primi toni cum differenciaanonymec-f²ME48Ellendanonyme23rc-f²49 Ellend and Jamer [Sequitur adhuc semel] anonyme24rc-f²50 Ellend ist gemeyn anonyme25rc-d²51-52Vil lieber zit (Une foys avant que morir)Johann Götz25vc-f²/c²BT (51), RE, AB2 (52)53Praeambulum super Ganonyme26vd-f²RE54Longus tenoranonyme27rc-f²BT55Longus tenor quartum notarum [Sequitur adhuc semel]anonyme28rc-f²BT56Collinit 3m notarumCollinet de Lannoy29vc-f²BT, ME57 Collinit 4m notarum [Sequitur adhuc semel] Collinet de Lannoy30vc-f²BT58Praeambulum super fanonyme32rc-f²RE59-60Dulongesux (Deuil angoisseux)Gilles Binchois32vc-f²ME (60)61Puisque mammor (Puisque m'amour)John DunstablePuisque m'amor, rondeau à , MB 55 de Dunstable.33vc-c²AB262Mombin Imparfay (Mon bien imparfait)anonyme34rc-f²63Thun Jors (To iours)anonyme34vc-a¹64Kem mir ein trostanonymec-f²RE65Züm nuwen Jare sy dirt gesagtanonyme35vc-f²66Begib mich nit myn höhster hort richtanonyme36rc-d²67Min Hertz In hohen fröudenGeorg de Putenheimc-d²RE68-70Benedicite (Allmächtig Got herr Jhesu Christ)Mönch von Salzburg37rc-f²/e²/e²RE, AB1, ME (68)71Amen [Sequitur]anonyme39vc-e²72-73Salue Regina Misericordieanonyme40rc-e²/d²AB1 (72), ME (73)74Maria tusolacium (Amen ultimo cantamus)Paumgartner43vc-d²AB275Virginem mire pulchritudinisanonymec-e²76Veni virgoanonyme44rc-d²77Magnificat Octavi tonianonyme44vc-f²AB1, KM78Veni creator spiritus, Ympnusanonyme45rB-e²ME79Modocomo, Bystu die rechteJohannes Simon Hasprois45vc-e♭²BT80Repeticioanonyme46rc-f²BT81Modocomor (Ma doulce amour)Johannes Simon Hasprois46vc-d²82Repeticio huiusanonyme47vc-e²83Se la fatze ay pale (Se la face ay pale)Guillaume Dufay48rc-f²KM, ME84Des meygen Zit, die (Des meyen zit die fort daher)anonyme48vc-e²85Min Hertz hatt lange etc.anonyme49rc-f²RE86Ein güt selig Jar wünsch ich dir 4oranonyme49vc-f²87Es für ein buer ins holtzeanonyme50rd-d²88Ich sah ein bild in blauwer weytanonyme50vc-f²89Annavasanna quarta (Une fois avant que mourir)anonyme51rc-f²BT90-91Annabasanna tertiaanonyme51vc-f²BT (90-91), KM (90)92 Anna vasanna anonyme52vc-f²93Vil lieber zit uff (Une fois avant que mourir)Johann Götz53rc-f²94-96Ellendanonyme53vc-f²/f²/e²96aBonus tactus super f e d c danonyme55rc-g¹97-98Waß ich begynn etc.anonyme55vB-e², c-f²AB299Ich beger mit mer. M.C.P.Conrad Paumann57rc-f²RE100Wach uff myn hortOswald von Wolkenstein57vc-e♭²101-102Eschlaue (Esclave a dueil)Arnold de Lantinsc-d²/e²BT (102)103-104O rosa bellaJohn Dunstable58vd/c-e²BT, ME (104)105Signitanonyme59rc-e²106Entrepris (Entrepris suis par grant lyesse)Bartholomeus Brollo59vc-b¹RE107Der fütererUlrich Füterer60rc-f²108Die süß nachtigallanonyme60vc-c²AB2109Recht begirlich (Recht girlich gir mir)anonymec-c²RE110BoumgartnerAntonius Baumgartner61rc-d²RE, AB2, Lochamer LiederbuchBerlin, Staatsbibliothek, Ms. 40613. Édité par Willi Apel dans Keyboard Music of the Fourteenth and Fifteenth Centuries, CEKM1, 1998.111Creature (Creature la plus belle)anonymec-e²112Praeambulum super danonyme61vc-d²RE113Wilhelmus LegrantGuillaume Legrantc-d²RE, KM, Lochamer Liederbuch114Geytesanonymec-d²115Ein buer gein holtzeJacobus Viletti62rd-e²RE, AB2116Franckurgenti etc. (Franc cuer gentil)Guillaume DufayBasse-danse sur le rondeau à trois voix Franc cuer gentil, sur toutes gracieuse de Dufay.62vc-d²BT, ME117Vierhundert JareOswald von Wolkenstein62rc-b¹118-119Mi ut re ut (Venise)anonyme63rB-e²/f²RE, BT120Arrogameranonyme65rc-d²RE121Gragandolor (J'ay grant dolour)Guillaume Dufayc-f²122Sanssoblier (Sans oublier)Johannes Franchois65vc-d²123Quatuonsanonyme66rc-b♭¹124Fortune (Fortune alas)John Bedingham66vc-e²AB2125Fates moy (Faites moy sçavoir)anonymec-d²126Der einen lieben bulen hattanonyme67rc-e²127Mille bon Jores (Mille Bonjours)Guillaume Dufay67vc-c²128Qui vult messite (Qui veut mesdire)Gilles Binchois68rc-f²BT129-130Min fröud möcht sich wol meren etc.anonyme68vc-d²/c²ME (129)131-132Ellend ich bin Hin ist myn trostanonyme69rc-f², B-e²133-134Lardant desier (L'ardent desir)anonyme70vc-f²BT, KM (133)135-136Stüblin (Languir en mille destresse)anonyme71vc-f²BT (135-136), ME (135)137-139Con lacrimeJohannes Ciconia73vc-e²Lochamer Liederbuch (139)140-142Ich bin by Ir Sie weyßt nit darumbanonyme75vd-e²/f²/e♭²ME (141)143-144Adyen matres belle (Adieu mes tres belles amours)Gilles BinchoisAdieu mes tres belles amours, rondeau à de Binchois.77rc-f²BT (143-44), KM (144)145Luffil (Love wolle I withoute eny)anonyme78rc-d²146Des Klaffers nyd tüt mich myden etc. (Des klaffers neyden)anonyme78vc-e²RE147Gedencken mir vil senen bringtanonyme79vc-f²148SpyraConrad von Speyer80rc- b♭¹RE149Salue sancta parens etc.anonymec-f²150Kyrieleyson de Sancta Maria Virgineanonyme80vc-c²KM151Gloria de Sancta Maria Vergine (Et in terra pax)anonyme81vc-f²AB1152Kyrieleyson pascaleanonyme84rc-f²153Kyrie Angelicumanonymec-d²AB1, ME154Christeleysonanonymec-c²AB1, ME155 Kyrieleison [Ultimum] anonyme84vc-d²AB1, ME156Sanctus angelicumanonymec- b♭¹AB1157Kyrieleison de Apostolis [sequitur]anonyme85rc-e²158Sub tuam protectionemJohn DunstableSub Tuam Protectionem antiphonia à de Dunstable, MB 5186rc-c²AB2159-160Aue reginaWalter Frye87rc-d²ME (159)161Decendi Inortum micumPlummer88rc-d²162Johann TonrrouttJohannes Touront88vG-c²RE163Pange lingua gloriosianonyme89rd-d²AB1164Nach diner Lieby stett mir myn synnanonymeA-c²165Christus surrexitanonyme89vc-d²166Christus surrexit mala nostra texitanonymec-c²167Dies est Leticie In ortu regalianonyme90rc-d²ME168-170Jeloemors [Inicium] (Je loe amours)Gilles Binchois90vc-f²171Sebelle anglicum (angelicum)anonyme91vc-e²172Ich sach ein bildanonyme92rc-f²173Trinck und gib mir auchanonyme92vd-e²AB2174Die vaßnacht bringt trurig Zitanonymec-d²175Wann ich betracht die vasenachtanonyme93rc-c²176Gantz itel truwanonymec-c²177Der dickel mit siner höuwerinanonymec-d²178Ad primum morsumanonyme93vc-c²179Die Ich erwelt und mir geveltanonyme94rc-e²180Ob lieb din Liebanonyme94vd-a¹181Min hertz In hohen fröudenGeorg de Putenheimc-d²RE182Es fur ein buwer Ins holtzeanonyme95vc-c²183Ker uber her zu mir ker heranonymec-a¹184Einiger trostanonymeB-a¹185Allegaleaanonyme96rc-d²AB2186Woluff gesell von hymnenanonymec-c¹187Min synn die sind mir trübtanonyme96vc-e²188Füren Jo myn hertz, das brindtanonymec-c²189 [Incipit] Ascensus cum descensu

Ad 3as Ascensus cum descensu

Per 4tas / Per 5tas / Ad 6tas

Aliud at 3as

Redeuntes in C / D / E / F / G / A

Redeuntes super C / F

Bonus tactus

Per 3as ascensus et descensus

Per 4tas ascensus et descensus

Per 5tas ascensus et descensus

Fundamentalis punctusConrad Paumann97r

97r

99v

100r

101v

104r

105r

105r

105v

105v

105v

105v

106rB-f²RE (97r-99r, 104r-106r)190 [Sequitur aliud] Ascensus et Descensus

Per 3as ascensus et descensus

Per 4tas ascensus et descensus

Per 5tas ascensus et descensus

Secuntur Redeuntes in idem

In idem secuntur duplices

Pause / Aliomodo Pause

Clausulatim Ascensus et Descensusanonyme106v 106v

106v

106v

107r

107r

107v

107v