Le Championnat du monde de vitesse masculin est le championnat du monde de vitesse individuelle organisé annuellement par l'UCI dans le cadre des Championnats du monde de cyclisme sur piste.
Historique Le championnat du monde de vitesse est disputé régulièrement depuis 1895 mais connait toutefois deux périodes d'interruption à cause des guerres mondiales, de 1914 à 1919 et de 1940 à 1945. Jusqu'en 1991, deux épreuves de vitesse figurent au programme : une compétition pour les amateurs et une pour les professionnels. En 1992, les compétitions amateur et professionnel fusionnent et il n'y a plus depuis lors qu'une seule épreuve open.
Du côté professionnel, le premier vainqueur en 1895 est le Belge Robert Protin et le plus récent en 2013 est l'Allemand Stefan Bötticher. Le champion le plus titré est le Japonais Kōichi Nakano, 10 fois champion du monde de la discipline entre 1977 et 1986. Il devance le Belge Jef Scherens et l'Italien Antonio Maspes qui ont chacun remporté six titres. Dans la catégorie amateur, le Français Daniel Morelon est le sprinteur le plus titré avec sept victoires. Il devance le Britannique William Bailey et l'Allemand Lutz Hesslich avec quatre victoires.
Les années olympiques
En 1972, 1976, 1980, 1984 et 1988, la médaille d'or sur l'épreuve de vitesse amateur qui est disputée aux Jeux olympiques vaut titre de champion du monde, avec attribution du maillot « arc-en-ciel » pour une année.
Palmarès Vitesse amateur (1893 à 1991) 1893 John Johnson (USA) John-Patrick Bliss (USA) 1894 August Lehr (GER) Jaap Eden (NED) William Broadbridge (GBR) 1895 Jaap Eden (NED) Christian Ingemann (DEN) Jean Schaaf (GER) 1896 Harry Reynolds (IRL) Edwin Schräder (DEN) Charles Guillaumet (FRA) 1897 Edwin Schräder (DEN) W. P. Fawcett (GBR) Harry Reynolds (IRL) 1898 Paul Albert (GER) Ludwig Opel (GER) Thomas Summersgill (GBR) 1899 Thomas Summersgill (GBR) Earl Peabody (USA) John Caldow (GBR) 1900 Alphonse Didier-Nauts (BEL) John Henry Lake (USA) Ferdinand Vasserot (FRA) 1901 Émile Maitrot (FRA) Léon Veljtruba (BOH) Heinrich Struth (GER) 1902 Charles Picard (FRA) Léon Delaborde (FRA) Orla Nord (DEN) 1903 Arthur L. Reed (GBR) Jimmy Benyon (GBR) C. Hellemann (DEN) 1904 Marcus Hurley (USA) Arthur L. Reed (GBR) Jimmy Benyon (GBR) 1905 Jimmy Benyon (GBR) H. D. Buck (GBR) Eugène Debognies (FRA) 1906 Francesco Verri (ITA) Émile Delage (FRA) Dario Rondelli (FRA) 1907 Jean Devoissoux (FRA) Alexandre Auffray (FRA) Camille Avrillon (FRA) 1908 Victor Johnson (GBR) Benjamin Jones (GBR) Émile Demangel (FRA) 1909 William Bailey (GBR) Karl Neumer (GER) Maurice Schilles (FRA) 1910 William Bailey (GBR) Karl Neumer (GER) Paul Texier (FRA) 1911 William Bailey (GBR) Angelo Feroci (ITA) Guido Gasparinetti (ITA) 1912 Donald McDougall (USA) Harry Kaiser (USA) James Diver (USA) 1913 William Bailey (GBR) Harry Ryan (GBR) Christel Rode (GER) 1920 Maurice Peeters (NED) Thomas Johnson (GBR) Gerald Halpin (AUS) 1921 Henry Brask Andersen (DEN) Erik Kjeldsen (DEN) Johan Normann (DEN) 1922 Thomas Johnson (GBR) Maurice Peeters (NED) William Ormston (GBR) 1923 Lucien Michard (FRA) Antoine Mazairac (NED) Gerard Bosch van Drakestein (NED) 1924 Lucien Michard (FRA) Lucien Faucheux (FRA) Henry F. Fuller (GBR) 1925 Jaap Meijer (NED) Antoine Mazairac (NED) Bernardus Leene (NED) 1926 Avanti Martinetti (ITA) Léon Galvaing (FRA) Antoine Mazairac (NED) 1927 Mathias Engel (GER) Willy Falck Hansen (DEN) Peter Steffes (GER) 1928 Willy Falck Hansen (DEN) Roger Beaufrand (FRA) Jack Standen (AUS) 1929 Antoine Mazairac (NED) Sydney Cozens (GBR) Willy Gervin (DEN) 1930 Louis Gérardin (FRA) Sydney Cozens (GBR) Bruno Pellizzari (ITA) 1931 Helge Harder (DEN) Willy Gervin (DEN) Anker Meyer Andersen (DEN) 1932 Albert Richter (GER) Nino Mozzo (ITA) Willi Frach (GER) 1933 Jacobus van Egmond (NED) Roland Ulrich (FRA) Anker Meyer Andersen (DEN) 1934 Benedetto Pola (ITA) Arie van Vliet (NED) Christian Lenté (FRA) 1935 Toni Merkens (GER) Arie van Vliet (NED) Jef van de Vijver (NED) 1936 Arie van Vliet (NED) Pierre Georget (FRA) Henri Collard (BEL) 1937 Jef van de Vijver (NED) Pierre Georget (FRA) Hendrik Ooms (NED) 1938 Jef van de Vijver (NED) Bruno Loatti (ITA) Jan Derksen (NED) 1939 Jan Derksen (NED) Italo Astolfi (ITA) Gerhard Purann (GER) 1946 Oscar Plattner (SUI) Axel Schandorff (DEN) Cornelis Byster (NED) 1947 Reginald Harris (GBR) Cornelis Byster (NED) Henri Sensever (FRA) 1948 Mario Ghella (ITA) Axel Schandorff (DEN) Reginald Harris (GBR) 1949 Sydney Patterson (AUS) Jacques Bellenger (FRA) John Held (USA) 1950 Maurice Verdeun (FRA) Pierre Even (FRA) Jan Hijzelendoorn (NED) 1951 Enzo Sacchi (ITA) Russell Mockridge (AUS) Marino Morettini (ITA) 1952 Enzo Sacchi (ITA) Marino Morettini (ITA) Cyril Peacock (GBR) 1953 Marino Morettini (ITA) Cesare Pinarello (ITA) Werner Potzernheim (GER) 1954 Cyril Peacock (GBR) John Tressider (AUS) Roger Gaignard (FRA) 1955 Giuseppe Ogna (ITA) Jorge Bátiz (ARG) John Tressider (AUS) 1956 Michel Rousseau (FRA) Jorge Bátiz (ARG) Guglielmo Pesenti (ITA) 1957 Michel Rousseau (FRA) Guglielmo Pesenti (ITA) Valentino Gasparella (ITA) 1958 Valentino Gasparella (ITA) Sante Gaiardoni (ITA) Richard Ploog (AUS) 1959 Valentino Gasparella (ITA) Sante Gaiardoni (ITA) André Gruchet (FRA) 1960 Sante Gaiardoni (ITA) Leo Sterckx (BEL) David Handley (GBR) 1961 Sergio Bianchetto (ITA) Giuseppe Beghetto (ITA) Ron Baensch (AUS) 1962 Sergio Bianchetto (ITA) Giuseppe Beghetto (ITA) Pierre Trentin (FRA) 1963 Patrick Sercu (BEL) Sergio Bianchetto (ITA) Pierre Trentin (FRA) 1964 Pierre Trentin (FRA) Daniel Morelon (FRA) Sergio Bianchetto (ITA) 1965 Omar Phakadze (URS) Giordano Turrini (ITA) Daniel Morelon (FRA) 1966 Daniel Morelon (FRA) Pierre Trentin (FRA) Omar Phakadze (URS) 1967 Daniel Morelon (FRA) Pierre Trentin (FRA) Luigi Borghetti (ITA) 1968 Luigi Borghetti (ITA) Niels Fredborg (DEN) Robert Van Lancker (BEL) 1969 Daniel Morelon (FRA) Omar Phakadze (URS) Peder Pedersen (DEN) 1970 Daniel Morelon (FRA) Peder Pedersen (DEN) Gérard Quintyn (FRA) 1971 Daniel Morelon (FRA) Sergeï Kravtsov (URS) Ivan Kucirek (TCH) 1972 Non disputé en raison des Jeux olympiques 1973 Daniel Morelon (FRA) Anatoly Iablunowski (URS) Giorgi Rossi (ITA) 1974 Anton Tkáč (TCH) Sergeï Kravtsov (URS) Giorgi Rossi (ITA) 1975 Daniel Morelon (FRA) Giorgi Rossi (ITA) Emanuel Raasch (GDR) 1976 Non disputé en raison des Jeux olympiques 1977 Hans-Jürgen Geschke (GDR) Emanuel Raasch (GDR) Lutz Hesslich (GDR) 1978 Anton Tkáč (TCH) Emanuel Raasch (GDR) Christian Dresscher (GDR) 1979 Lutz Hesslich (GDR) Emanuel Raasch (GDR) Christian Dresscher (GDR) 1980 Non disputé en raison des Jeux olympiques 1981 Sergeï Kopylov (URS) Lutz Hesslich (GDR) Detlef Uibel (GDR) 1982 Sergeï Kopylov (URS) Lutz Hesslich (GDR) Emzar Gulachvili (URS) 1983 Lutz Hesslich (GDR) Sergeï Kopylov (URS) Michael Hübner (GDR) 1984 Non disputé en raison des Jeux olympiques 1985 Lutz Hesslich (GDR) Michael Hübner (GDR) Ralf-Guido Kuschy (GDR) 1986 Michael Hübner (GDR) Lutz Hesslich (GDR) Ralf-Guido Kuschy (GDR) 1987 Lutz Hesslich (GDR) Bill Huck (GDR) Michael Hübner (GDR) 1988 Non disputé en raison des Jeux olympiques 1989 Bill Huck (GDR) Michael Hübner (GDR) Nikolaï Kovch (URS) 1990 Bill Huck (GDR) Curtis Harnett (CAN) Jens Fiedler (GDR) 1991 Jens Fiedler (GER) Bill Huck (GER) Gary Neiwand (AUS)
Vitesse professionnelle (open depuis 1992)