miniatura|Moeda de 4 marabedís de cobre dos Reis Católicos. O marabedí foi unha antiga moeda peninsular utilizada entre os séculos XI e XIV, que tamén serviu como unidade de conta ata o século XIX.
Narciso Sentenach, escribiría en 1905 en relación á época dos marabedís e ao vocábulo:
Historia Etimoloxía Se atendemos á etimoloxía máis admitida da palabra marabedí (correspondente aos almorábides) teremos que aceptar a suposición de que antes destes (1086 a 1146) non circulou na Península Ibérica moeda de ningunha clase con este nome, pero como queira que no Foro de Melgar de Suso, de 950, fálase de marabedises, e no de Fernando I aos lugares dependentes do mosteiro de Cardeña tamén se len nalgunhas cláusulas como expresión de valor, e noutros documentos que se puidesen aducir, como o Foro de Sepúlveda, sen citar máis, puidese por iso acaecer unha antinomía, que fixo supoñer a especialistas, que tal etimoloxía almorábide non é taxativa ou que esta palabra tiña unha significación máis ampla entre os cristiáns daquel tempo.
Pretendeuse resolver esta lagoa histórica, en aparente disxuntiva, supoñendo, que os textos primitivos de tales documentos están alterados, pois os que chegaron a nós son copias posteriores, e que os prezos ou multas consignáronse transliterados ás moedas correntes de cando se fixeron estas copias, pero sexa como for, o certo é:
A dobra quedou desde entón como o tipo da moeda superior daquel tempo pesando a cincuentava parte do marco, viña representar o papel do marabedí, ao que substituía, o que antes se contratou por marabedís, desde entón debía valorarse por dobras, pero non por isto eliminábase o sistema dos marabedís, aínda se seguía contando por eles.
Substitución do marabedí por moeda de prata
Ata entón os reis de Castela cuñaran só o billón, e para rematar o ouro, aínda non existía a moeda de prata castelá, como se dixo, Afonso X foi quen designou, ao comezo do seu reinado, cuñar moeda nova en ouro e prata en razón ao marco de Colonia.
Ao introducirse a prata había que darlle algún nome ás pezas que dela se cuñasen, e como en ouro se inaugurara a dobla, polas novas moedas de prata pretendíase continuar o sistema dos marabedís, estimouse oportuno cuñar unhas pezas de prata de módulo aproximado a aqueles e de talle tal, que dada a relación que se establecía entre ambos os metais ricos, «seis de prata valesen tanto como un de ouro», e por isto chamáronselles marabedís brancos ou burgaleses.
Así se viña a continuar pola prata o sistema antigo do ouro, baixo o que existían tantos contratos, e deste xeito, si no ouro introducíase un novo sistema, na prata transixíase co pasado, que por tal medio continuábase. Nisto estaría, ademais, a a razón das equivalencias do marabedí de ouro co de prata.
Uso como moeda de conta Nas décadas centrais do século XIV abandonouse o uso do marabedí como moeda con existencia física. Con todo, continuouse empregando o marabedí como moeda de conta, para facer as conversións entre as diversas moedas en uso. Algunhas destas tiñan valores superiores ao marabedí, mentres que outras, como a branca, serían equivalentes a fraccións de marabedí. Así se fala de tendencia á depreciación do marabedí durante o período 1429-1451, seguido dun período de estabilidade que chegaría ata 1460, e depreciándose de novo ata chegar cara a 1480.Guinot, p. 218-220
Trala Primeira Guerra Civil Castelá, a finais do século XIV, fixéronse fortes depreciacións para poder pagar a guerra. Ao estar o marabedí relacionado co valor das moedas depreciadas, creouse un novo marabedí, cuxo valor era a metade do vello'' marabedí.MacKay, p. 52
Uso como moeda da Idade Moderna Moeda de cobre de curso legal que, con sucesivas cuñaxes, estivo vixente desde os Reis Católicos ata a primeira reforma no sistema monetario de Isabel II (1474-1854).
En 1854, baixo o reinado de Isabel II, o marabedí empezou a substituírse polo "céntimo de real"; as emisións de céntimos de real mantivéronse ata 1864, a partir desa data, as moedas de cobre que se empezaron a cuñar, pasaron a chamarse "céntimo de escudo" (tamén denominado "décima" por ser equivalente á décima de real).
As moedas españolas contemporáneas ao marabedí de cobre foron o "Real" de prata e o "Escudo" de ouro. Un cambio común desde 1497; dado que é variable ao longo de toda a época moderna, é o seguinte: Cada 34 marabedís era un Real e á súa vez 16 reais de prata eran 1 Escudo de ouro; polo que 544 marabedís eran un Escudo.
O escudo, desde 1535 cotizou a 350 marabedís. A súa valoración cambia ao longo da época moderna, oscilando entre os 400 marabedís de 1566 e os 440 de 1609. O Real tampouco estivo exento de cambios na súa paridade; cotizou en 1642 a 45 marabedís e a 64 marabedís desde 1686.
No reinado dos Reis Católicos, as moedas de ouro tiveron outros nomes, como ducados, excelentes ou dobres excelentes, e existiron outras moedas de cobre ademais do marabedí, -Diñeiro-, -Branca-.
Os valores máis usuais foron moedas "de a un", "de a dous", "de a catro", "de a oito" e "de a dezaseis" marabedís. Foron cuñadas en distintas cecas durante os reinados de Isabel e Fernando, Xoana e Carlos, Carlos I, Filipe II, Filipe III, Filipe IV, Carlos II, Filipe V, Lois I (dada a brevedade do seu reinado non chegou a cuñar marabedís, aínda que si Treseta, Dobler, Real e Escudo), Fernando VI, Carlos III, Carlos IV, Xosé Napoleón, Fernando VII e Isabel II.
Notas
Véxase tamén Bibliografía
Outros artigos Agnusdéi Dobra Real español Peseta Ligazóns externas Moedas con ceca en León Marabedís dos Austrias Moedas emitidas en España Dinar bilingüe Dinar ou marabedí
Categoría:Moedas castelás Categoría:Moedas de Portugal Categoría:Moedas fóra de curso Categoría:Moedas da Idade Media Categoría:Numismática de Galicia