Ruente é un concello da comunidade autónoma de Cantabria (España). Está situado na zona occidental da comunidade, dentro do val do Saja. É un dos tres municipios que forman o Val de Cabuérniga, dentro da Comarca de Saja-Nansa. Limita ao norte cos municipios de Valdáliga e Cabezón de la Sal, ao sur con Cabuérniga e Los Tojos, ao oeste con Cabuérniga e ao leste con Cieza. A súa cota máxima, situada no Alto de Espinera é de 967.1 metros e, a súa cota mínima, algo inferior aos 170 metros.
A capital é a localidade de Ruente, situada nunha veiga xunto ao nacemento de La Fuentona. Dista 7 quilómetros de Cabezón de la Sal e a 52 quilómetros da capital, Santander, a capital autonómica.
Elementos identitarios Xentilicio Non hai un xentilicio común de todos os habitantes do municipio, xa que en cada pobo existe un diferente. Así pois, os habitantes do mesmo Ruente coñécense como joscos, mentres que os de Ucieda chámanse garullos ou os de Barcenillas gallegos.
Toponimia O nome de Ruente procede, segundo María Dolores Gordón, do romance somerxido, unha variante latina diferente pero moi similar á lingua romance que triunfaría. A evolución da voz fuente (<FONTE) nesta fala daría como resultado o nome de Ruente.
Símbolos 80 px O concello non posúe bandeira, mais ten un escudo heráldico municipal aprobado por Real Decreto en 1978. Este intenta representar o máis característico do municipio como son os seus montes e fauna, así como a súa mitoloxía. O escudo consta de, en campo de ouro, un carballo de sinople (verde) canda un cervo da súa cor; cortado de azur (azul), unha serea de prata, canda unha troita, tamén de prata. Como timbre, ten unha coroa cerrada.
Xeografía
Cunha superficie de 65.86 km2, Ruente é o vixésimo oitavo municipio de Cantabria por superficie (ver táboa).
Municipios limítrofes Noroeste: Valdáliga Norte: Valdáliga e Cabezón de la Sal Nordeste: Mazcuerras Oeste: Cabuérniga 75px Leste: Cieza Suroeste: Cabuérniga Sur: Cabuérniga e Los Tojos Sueste: Arenas de Iguña
Localidades
Barcenillas
Está situado a 220 metros de altura e a súa poboación aproximada é de 125 habitantes (2008). Atópase nunha pequena bárcena,A voz bárcena está recollida no DRAE como cantabrismo co significado de lugar chan próximo a un río, que é anegado, en todo ou en parte, con certa frecuencia. bañado en parte polo río Saja e polo río de Lamiña. Barcenillas está a 2,5 quilómetros da capital municipal, Ruente.
Lamiña
Dista tres quilómetros da capital municipal, nun terreo chairo elevado asentado sobre un val a 360 metros de altura. No ano 2008 agrupaba a setenta e cinco veciños, sendo a localidade menos poboada do municipio. Lamiña é citada por primeira vez no ano 978 no Cartulario de Covarrubias que sitúa en Kaor-nega (Cabuérniga) a ermida de San Fructoso de Lamiña.
Ruente
É a capital do municipio. Atópase a 189 metros sobre o nivel do mar, na parte baixa do val, xunto ao río Saja. No ano 2006 contaba cunha poboación de 284 habitantes (INE), repartidos polos barrios de Gismana (100 hab.), Monasterio (58 hab.) e Ruente (126 hab.).
Ucieda
Situada a 196 metros de altitude, no fondo dun val lateral, escavado polo río Bayones, dista 1,5 km da capital municipal. Con 516 habitantes (2008), Ucieda é a localidade con máis xente. A súa poboación repártese en catro barrios: Barrio de Abajo (170 hab.), Barrio de Arriba (241 hab.), La Cuesta (30 hab.) e Meca (56 hab.), con outros dezanove habitantes diseminados. No seu termo existiron dous despoboados, o de Rozas e o de Santa Marina. Destaca pola súa extensa zona de bosque autóctono, en particular, de carballo, integrado en gran parte dentro do parque natural Saja-Besaya.
Relevo e hidroloxía O municipio encóntrase na parte baixa do val de Cabuérniga, ocupando unha superficie de 65,86 km², que engloba as cuncas dos ríos Bayones, Barcenillas e parcialmente a do río monte Aa. O principal río que atravesa este concello, desde o suroeste cara ao nordeste, é o río Saja. Este desauga na Hoz de Santa Lucía, unha greta da Serra do Escudo de Cabuérniga, que comunica o val de Cabuérniga co de Cabezón e Mazcuerras.
As marxes do territorio municipal están bordeadas por unha cota montañosa de entre cincocentos e mil metros de altitude, sendo as altitudes máis notorias La Pedraje (850.9 m) ao noroeste, o Alto del Toral (897 m) ao oeste, o alto de La Nogaleda (880.7 m) ao sur e o Alto de Espinera ou Tordías (967.1 m) ao sueste. Este último é o punto máis elevado do concello e onde coinciden os municipios de Ruente, Valle de Cabuérniga, Cieza e Arenas de Iguña. Todas as localidades, agás Lamiña, están situadas nas zonas máis chairas, resgardadas das crecidas do Saja. A capital municipal atópase a 189.9 msnm.
Clima Ruente atópase na rexión climática da Iberia Verde de clima Europeo Occidental, clasificada tamén como clima temperado húmido de verán fresco do tipo Cfb segundo a clasificación climática de Köppen.
Os principais trazos climáticos do municipio a nivel xeral son uns invernos suaves e veráns frescos, sen cambios bruscos estacionais, sendo a diferenza entre o inverno e o verán duns dez ou doce graos. O ar é húmido con abundante nubosidade e as precipitacións son frecuentes en todas as estacións do ano, acadando unha media anual arredor dos mil douscentos mm.
Núcleo de poboación miniatura|Casona de La Nogalera e boleira de Ruente. miniatura|Ponte medieval de Ruente.
Ruente é tamén capital do municipio. Está situada a 189 metros sobre o nivel do mar, na parte baixa do val, xunto ao río Saja. No ano 2006 contaba cunha poboación de 284 habitantes (INE), repartidos polos barrios de Gismana, Monasterio e Ruente.
Da capital destaca o Palacio de Mier, declarado Ben de Interese Cultural con categoría de Monumento o 30 de novembro de 1992. Atópase no barrio de Monasterio. Outras edificacións son a igrexa de Santa María Magdalena (século XVII, reformada en 1909), o casarón da Nogalera (século XVIII, restaurado en 1963), o casarón de Cossío e Terán (no barrio de Gismana) e a casa de Esteban González de Linares, erixida en 1886 nun estilo historicista. Na capital consérvase un cruceiro do século XVIII, cunha cruz de madeira orixinal e relevos representando varias escenas, como as Ánimas do Purgatorio ou Cristo atado a unha columna.
Ademais, nesta localidade atópase a surxencia cársica Fuentona de Ruente. Preto hai unha ponte moi baixa, feita de cachotaría, con nove arcos de medio punto rebaixados. Crese que é de orixe medieval e que formou parte do camiño ou calzada que atravesaba o val de Cabuérniga até Bárcena Mayor, por onde no pasado se ía até Reinosa e de aí a Castela.
Natureza A riqueza natural do municipio é grande, e ten numerosas especies vexetais e animais así como con amplas masas de monte. A totalidade do seu territorio está incluída na Reserva Nacional de Caza do Saja e o 40,17% do territorio forma parte do Parque natural Saja-Besaya, o que comprende unha superficie protexida de 26,47 km². O parque natural está catalogado como lugar de importancia comunitaria, así como o Río Saja, que conta cunha importante poboación de lontras.
Trece das árbores declaradas singulares polo Goberno de Cantabria encóntranse no municipio. Unha en Ruente, o Arriaga co número 26, moi preto do mítico Cajigu Cubilón; e o resto en Ucieda. Seis carballos: o de Canalejas (n.º 9), o Tumbado (n.º 30), o Joven (n.º 34), o Viejo (n.º 35), o roble Gordo (n.º 36) e o de Buzalgroso (n.º 38); tres faias: a de Bujilices (nº 18), a Escampauca (n.º 29) e a de Cotera Pumar (n.º 31); un piñeiro de Monterrey (nº 127) e unha tuia (nº 128).
Desde marzo de 2006, o municipio conta cun heliporto que serve de base para un helicóptero e a unha brigada forestal dedicados principalmente á loita contra incendios.Artigo do 2 de marzo de 2006 en El Diario Montañés. Consultado o 15 de novembro de 2015.
Recursos naturais Son moitas e variadas as especies vexetais e animais presentes no territorio municipal. Entre os moitos montes do concello, destacan as masas boscosas do Monte Río Los Vados e o Monte Aá, lugar este último onde existe unha parcela de 20 hectáreas destinada á produción de landra para a mellora xenética doutras carballeiras.
300px|miniatura|left|Nacemento de La Fuentona en Ruente.
Por outra parte, na vila de Ruente atópase un afloramento natural catalogado como "Punto de Interese Xeolóxico", que nace ao pé dunha parede de pedra calcaria. A surxencia é coñecida como "La Fuentona de Ruente"."57001 Fuentona de Ruente" en Inventario Español de Puntos de Interés Geológico do Instituto Xeolóxico e Mineiro de España (IGME) O destacable desta fonte, é que non é tal fonte senón un río que nace xa con gran forza en canto a volume de auga. Ademais ten a peculiaridade que moi de vez en cando, deixa de manar durante unhas horas, reaparecendo posteriormente coa mesma forza. Non se chegou a ningunha explicación satisfactoria do fenómeno, aínda que a tese máis válida sería a dun sistema de sifóns que darían lugar aos descensos de caudal. Froito do estraño comportamento do caudal xurdiron infindade de historias e lendas arredor de La Fuentona. Algunha delas foi recollida por escritores como Manuel Llano e Juan Sierra Pando. Conta a lenda que no interior da gruta vive unha anjana que garda o tesouro dos templarios.
Historia As primeiras referencias atopámolas no ano 978 no Cartulario de Covarrubias que sitúa en Kaor-nega (Cabuérniga) a ermida de San Fructoso de Lamiña.O Cartulario de Covarrubias datado en 978 cita: Así mesmo, no ano 1085 aparece constancia do mosteiro de Santa María de Ucieda que máis tarde aparecerá nomeado como "Santa María de La Fuente", "Santa María de La Ruente" e finalmente como "Santa María de Ruente". A pesar de que as súas igrexas aparecen vinculadas ao mosteiro de Cardeña e a outros señoríos eclesiásticos, a maior parte dos veciños eran de behetría. Co paso dos anos, acabarían rendendo vasalaxe a casa de La Vega, ao igual que os veciños de Cabuérniga.
En canto á organización territorial, os Valles de Cabuérniga e Ucieda aparecen como entidades civís diferenciadas e independentes entre si. Ao primeiro pertencían Barcenillas e Lamiña e ao segundo os concellos de Ruente e Ucieda. Esta organización territorial perdurou así, polo menos até o ano 1497, data da concordia celebrada en Bárcena Mayor polos representantes de Campoo, Cabuérniga e Ucieda para formalizar o aproveitamento forestal e gandeiro na Mancomunidade Campoo-Cabuérniga.
Os séculos XV e XVI son tempos nos que os veciños soportan fortes cargas fiscais impostas polo Marqués de Santillana, contra as que o Val de Cabuérniga xunto con outros vales establecen un longo contencioso coñecido como o Preito dos Nove Vales. A resolución final en 1581 devolve a condición realenga aos vales, un dos cales era o Real Val de Cabuérniga, do que formaban parte o tres concellos que hoxe conforman o municipio de Ruente.
A finais do século XIX o Real Val de Cabuérniga disgrégase e aparece o municipio de Ruente que permaneceu sen variacións desde a súa conformación até hoxe.
Demografía A poboación censada no concello é de 1.003 habitantes (INE 2005). A tendencia demográfica foi descendente desde principios de século até os 1990, a partir dos cales comeza un crecemento. O municipio presenta un perfil demográfico máis envellecido que o da rexión cunha taxa de envellecemento de 20,54 fronte á 18,71 rexional.
Administración