Coenwulf (tamén escrito Cenwulf, Kenulf, ou Kenwulph), finado en 821, foi rei de Mercia desde decembro do 796 até a súa morte en. Foi un descendente dun irmán do rei Penda, quen gobernou Mercia a mediados do século VII.
Traxectoria Sucedeu a Ecgfrith, fillo de Offa. Ecgfrith só reinou uns meses, e Coenwulf subiu ao trono no mesmo ano en que Offa morreu. Nos primeiros anos do reinado de Coenwulf tivo que se enfrontar a un levantamento en Kent, que estivera baixo o control de Offa. Eadberht Præn regresara desde o exilio en Francia para reclamar o trono de Kent, e Coenwulf viuse forzado a esperar o apoio papal antes de poder intervir. Cando o papa León III estivo de acordo en anatematizar a Eadberht, Coenwulf invadiu e retomou o reino; fixeron prisioneiro a Eadberht, cegárono, e cortáronlle as mans. Semella que Coenwulf tamén perdeu o control do reino de Anglia Oriental durante a primeira parte do seu reinado, pois existen moedas a nome do rei Eadwald. As moedas de Coenwulf reaparecen en 805, o que suxire que o reino estaba outra vez baixo o control de Mercia. Rexistráronse varias campañas contra os galeses, mais só un conflito con Northumbria, no 801, aínda que é probábel que Coenwulf continuase a apoiar aos adversarios do rei northumbrio, Eardwulf.
Coenwulf entrou en conflito co arcebispo Wulfred de Canterbury sobre se os leigos podían controlar institucións relixiosas, como os mosteiros. A ruptura na súa relación chegou a tal punto que o arcebispo foi incapacitado para realizar os seus deberes durante polo menos catro anos. Logrouse unha resolución parcial no 822 co sucesor de Coenwulf , o rei Ceolwulf, mais non foi até aproximadamente o 826 que se acadou un acordo final entre Wulfred e Cwenthryth, a filla de Coenwulf, quen era a beneficiaria principal das concesións da propiedade relixiosa.
Sucedeuno o seu irmán, Ceolwulf. Unha lenda posterior á conquista normanda afirma que o seu fillo Cynehelm foi asasinado para obter a sucesión. Ao cabo de dous anos Ceolwulf foi deposto, e a familia de Coenwulf perdeu definitivamente o trono. Coenwulf foi o último rei de Mercia en exercer un dominio substancial sobre outros reinos anglosaxóns. Pasada unha década da súa morte, deu comezo o auxe de Wessex so o rei Ecgberht, e Mercia nunca recuperou a súa anterior posición de preeminencia.
Antecedentes e fontes Durante a maior parte do século VIII, Mercia era o dominante entre os reinos anglosaxóns ao sur do río Humber. Æthelbald, quen subiu ao trono en 716, facíase tratar como o señor supremo dos anglosaxóns do sur sobre o 731Entrada "Mercia", de Simon Keynes, en . Foi asasinado no 757, e sucedeuno por pouco tempo Beornred, pero ao cabo dun ano Offa expulsou a Beornred e acadou o trono. Eadburh, filla de Offa, casou con Beorhtric de Wessex en 789, e Beorhtric converteuse logo nun aliado. En Kent, Offa interveu con decisión na década do 780, e nun determinado momento converteuse en señor supremo de Anglia Oriental, cuxo rei, Æthelred, fora decapitado por orde de Offa no 794.
Offa parece que manobrou para eliminar rivais dinásticos para a sucesión do seu fillo, Ecgfrith. Segundo unha carta contemporánea de Alcuíno de York, un diácono e erudito inglés que pasou máis dunha década como principal asesor no tribunal de Carlomagno, «a vinganza polo sangue vertido polo pai chegou ao fillo», engadindo que «isto non foi un fortalecemento do reino, senón a súa ruína»Entrada "Alcuin of York", de Michael Lapidge, en Véxase en a carta de Alcuíno ao ealdorman de Mercia Osbert.. Offa morreu en xullo de 796. Ecgfrith sucedeuno, pero só reinou uns cinco meses antes de que Coenwulf chegase ao tronoEntrada "Coenwulf", de Simon Keynes, en . As fontes coetáneas non rexistran se Ecgfrith morreu de causas naturais ou foi asasinado, aínda que a carta de Alcuíno parece suxerir isto último.
Desta época data un corpus significativo de cartas, especialmente de Alcuíno, quen mantivo correspondencia con reis, nobres e eclesiásticos de toda Inglaterra. tamén quedan cartas entre Coenwulf e o PapaVéxase a correspondencia entre Coenwulf e o papa León III en . Outra fonte clave para o período é a Crónica anglosaxoa, unha colección de anais en inglés antigo que narran a historia dos anglosaxóns. A Crónica era un produto dos saxóns occidentais; con todo, pénsase que está por veces orientada a favor de Wessex. Sobreviviron documentos, datados no reinado de Coenwulf, que concedían terras a súbditos ou a eclesiásticos, e neles actuaban os reis como testemuñas, pois eran os que tiñan a autoridade para facelo. Un documento podería rexistrar os nomes dun rei dependente e do seu señor na lista de testemuñas anexa á doazón. Unha desas listas de testemuñas pode verse no Diploma Ismere, por exemplo, onde Æthelric, fillo do rei Oshere de Hwicce, é descrito como "subregulus", ou subrei, de Æthelbald.
Mercia e a Inglaterra meridional á morte de Ecgfrith Segundo a Crónica anglosaxoa, Ecgfrith só reinou 141 días. Sábese que Offa morreu en 796, o 26 ou o 29 de xullo, así que a data da morte de Ecgfrith foi o 14 ou o 17 de decembro do mesmo ano. Coenwulf sucedeu a Ecgfrith como rei. O nome do pai de Coenwulf era Cuthberht, quen pode ser a mesma persoa que un ealdorman dese nome que asinou documentos como testemuña durante o reinado de Offa. Coenwulf aparece tamén rexistrado como testemuña doutros documentos durante o reinado de Offa. Segundo a xenealoxía dos reis de Mercia, Coenwulf descendía dun irmán de Penda chamado Cenwealh, do cal non quedou ningún outro rexistro. É posíbel que se refira a Cenwealh de Wessex, quen casou cunha irmá de Penda, á que máis tarde repudiou.
A liñaxe de Coenwulf pode ser conectada coa familia real do Hwicce, un subreino de Mercia no curso inferior do río SevernVéxase a entrada "Decline", de Sarah e John Zaluckyj, en .. Parece que a familia de Coenwulf era poderosa, pero non pertencían á nova familia real de Mercia. Nunha carta escrita por Alcuíno ao pobo de Kent no 797, láiase de que «dificilmente se pode atopar a ninguén do antigo grupo de reis'». Eardwulf de Northumbria gañara o seu trono, como Coenwulf, en 796, polo que o significado das palabras de Alcuíno está por aclarar, pero pode ser que pretendera calumniar a Eardwulf ou a Coenwulf ou aos dous. Alcuíno certamente tiña unha visión negativa sobre Coenwulf, ao que consideraba un tirano e criticaba por apartar á súa esposa para tomar outra. Alcuíno escribiu a un nobre mercio para pedirlle que o recibise apracibelmente, «se é posíbel facer tal», implicando incerteza sobre a política de Coenwulf cara aos carolinxios.
Os principios do reinado de Coenwulf estiveron marcados por unha desaparición do poder mercio na Inglaterra meridional. No reino de Anglia Oriental, o rei Eadwald cuñou moedas nesta época, o que implica que xa non estaba suxeito a Mercia. Un documento de 799 parece mostrar que Wessex e Mercia levaban separados un tempo antes desa data, aínda que non se está totalmente seguro de que o documento sexa xenuíno. En Kent, comezou unha sublevación, probabelmente despois da morte de Ecgfrith, aínda que hai quen suxire que empezou moito antes nese ano, antes da morte de OffaTamén en , citando a .. A sublevación foi liderada por Eadberht Præn, quen era un exiliado na corte de Carlomagno, polo que a causa de Eadberht é case seguro que gozou do apoio carolinxio. Eadberht converteuse en rei de Kent, e Æthelheard, o arcebispo de Canterbury naquel tempo, fuxiu da súa sé, sendo probabel que a Catedral de Canterbury fose saqueada.
Reinado miniatura|300x300px|Inglaterra do sur durante Coenwulf reinado Coenwulf non estaba disposto a emprender acción militar ningunha en Kent sen o recoñecemento por parte do papa León III de que Eadberht era un impostor. O fundamento para esta aseveración era que Eadberht disque era un sacerdote, e como tal renunciou a calquera dereito ao trono. Coenwulf escribiu ao papa e solicitoulle que considerase facer Londres sé do arcebispado do sur, quitando a honra a Canterbury. É probabel que as razóns de Coenwulf incluísen a perda do control mercio sobre Kent. León rexeitou trasladar o arcebispado a Londres, mais na mesma carta estivo de acordo en que a anterior ordenación de Eadberht o facía inelixíbel para o trono:
Esta autorización do Papa para proceder contra Eadberht foi atrasado até 798, mais unha vez foi recibida Coenwulf emprendeu accións. Os mercios capturaron a Eadberht, cegando os seus ollos e cortándolle as mans, e levouno encadeado cara a Mercia, onde segundo unha tradición máis tardía foi encarcerado en Winchcombe, unha casa relixiosa estreitamente afiliada coa familia de Coenwulf. Sobre finais do 801, Coenwulf impuxo ao seu irmán, Cuthred, no trono de Kent. Cuthred Gobernou até a súa morte en 807, tralo que Coenwulf tomou o control de feito de Kent para si mesmo. Coenwulf proclamouse "Rei dos Mercios e a Provincia de Kent" (rex Merciorum atque provincie Cancie) nun cartulario datado no 809.
O dominio de Offa sobre o reino de Essex foi continuado por Coenwulf. O rei Sigeric de Essex marchou cara Roma no 798, segundo a Crónica anglosaxoa, presumibelmente abdicando a favor do seu fillo, Sigered. Sigered aparece en dous cartularios de Coenwulf no 811 como rei (rex) de Essex, mais o seu título é minguado despois, primeiro a subregulus (subrei), e despois a dux (ealdorman).
miniatura|Selo-bula principal do rei Coenwulf de Mercia. Departamento de Moedas e Medallas do Museo Británico. O curso dos acontecementos en Anglia Oriental é menos claro, mais a emisión de moedas de Eadwald cesou, mentres unha nova emisión de Coenwulf empezou sobre o 805, así que é probabel que Coenwulf restablecera pola forza o dominio mercio alí. O reinicio de relacións amigábeis con Wessex baixo Beorhtric tivo un retroceso cando Beorhtric morreu e o trono de Wessex pasou a Egbert, quen, como Eadberht, estaba exiliado na Corte de Carlomagno. A Crónica anglosaxoa recolle que, no mesmo día que Egbert veu ao trono, un ealdorman do reino de Hwicce chamado Æthelmund comandou unha forza a través do Támese en Kempsford, mais foi derrotado polos homes de Wiltshire baixo o liderado de Weohstan, outro ealdorman. Egbert debeu ter realizado unha reclamación ao trono de Kentish, segundo a Crónica, porén non fixo ningún movemento para recuperalo durante reinado de Coenwulf. Egbert semella ter sido independente de Mercia desde o inicio do seu reinado, e a independencia de Wessex significou que Coenwulf nunca foi capaz de afirmar o seu dominio sobre o sur inglés que pertencera a Offa e Æthelbald. Con todo, reclamou para si o título de "Emperador" nun cartulario, o único rei anglosaxón en facelo antes do século X.
En 796 ou 797 os galeses detiveron as tropas mercias Rhuddlan. Sobre o 798 Coenwulf estivo en disposición de invadirlles, matando a Caradog ap Meirion, o Rei de Gwynedd. Unha guerra civil en Gwynedd na década do 810 rematou coa sucesión de Hywel ap Caradog no 816 ou o 817, e Coenwulf invadiunos outra vez, esta vez devastando Snowdonia e tomando o control de Rhufuniog, un territorio galés pequeno preto de Rhos. Non está claro se os mercios estiveron nunha batalla celebrada en Anglesey no 817 ou o 818, pero ao ano seguinte Coenwulf e o seu exército desolaron Dyfed.