miniatura O mergullón cincentoPenas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (setembro de 2004). Guía das aves de Galicia. Ilustrado por Calros Silvar (2ª ed.). A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5. ou mergullón cinsento (Podiceps grisegena) é unha ave acuática migratoria que se encontra en rexións temperadas do hemisferio norte. En Galicia é un invernante raro. O seu hábitat de invernada está en gran medida restrinxido a augas calmas oceánicas máis alá da zona onde as ondas chegan á costa, aínda que algúns exemplares poden invernar en grandes lagos. Os mergullóns prefiren como sitios de reprodución corpos de augas doces pouco profundas, como lagos, pantanos ou lagoas con peixes.
O mergullón cincento é unha ave gris escura anódina en inverno. Durante a estación reprodutora, adquire a súa distintiva plumaxe co pescozo vermello, píleo negro e unha cara gris clara. Tamén realiza unha elaborada exhibición de cortexo e unha variedade de chamadas de apareamento altas. Unha vez que se emparellan, constrúen un niño feito de plantas acuáticas e situado sobre vexetación flotante nun lago ou pantano pouco profundo.
Como todos os mergullóns, o mergullón cincento é un bo nadador e un mergullador especialmente veloz que reacciona ante o perigo mergullándose antes que voando. Ten os pés situados moi atrás no corpo, preto da cola, o que fai que en terra sexa torpe. Mergúllase para capturar peixes ou insectos que están sobre a vexetación; tamén traga as súas propias plumas, posiblemente para protexer o seu sistema dixestivo. O status de conservación das súas dúas subespecies (P. g. grisegena de Europa e oeste de Asia, e a máis grande P. g. holbollii de Norteamérica e leste de Siberia) é avaliado como de "especie pouco preocupante" e a poboación global é estable ou crecente.
Taxonomía
O mergullón cincento foi descrito polo polígrafo francés Georges-Louis Leclerc, conde de Buffon en 1781 na súa obra Histoire Naturelle des Oiseaux. O paxaro foi ilustrado nunha placa gravada coloreada a man por François-Nicolas Martinet nas súas Planches Enluminées D'Histoire Naturelle, que se realizaron baixo a supervisión de Edme-Louis Daubenton para que acompañasen o texto de Buffon. Nin na información da placa nin no texto de Buffon se incluía un nome científico para a ave, pero en 1783 o naturalista holandés Pieter Boddaert acuñou para el o nome binomial Colymbus grisegena no seu catálogo de Planches Enluminées. Seguidamente designouse como localidade tipo Francia. Agora a especie está situada no xénero Podiceps, que foi credo polo naturalista inglés John Latham en 1787. O nome do xénero Podiceps procede do latín podicis, 'ano' e pés, 'pé' e fai referencia á situación das patas do animal nunha parte moi traseira do seu corpo.Ogilvie & Rose (2002) 98 O nome da especie, grisegena, vén do latín griseus, 'gris, cincento' e de gena, 'meixela', e refírese á cor da face do adulto reprodutor.Ogilvie & Rose (2002) 102
Os mergullóns son aves acuáticas de medio a gran tamaño con pés de dedas lobuladas en vez de palmadas. O xénero máis espallado é Podiceps, con nove especies, unha delas extinta recentemente. O parente máis próximo do mergullón cincento é o mergullón cristado comedor de peixes de Europa e oeste de Asia.Ogilvie & Rose (2002) 8–9 É posible que o mergullón cincento orixinalmente evolucionase en Norteamérica e posteriormente se espallase por Europa, onde un cambio na súa dieta na que empezou a incluír máis insectos axudoulle a reducir a competición co seu curmán máis grande.Johnsgard, PA (1987) 130–135 Atopáronse fósiles da especie que datan da metade do Plistoceno en Italia.
O mergullón cincento ten dúas subespecies, a subespecie nominal P. g. grisegena de Europa e oeste de Asia, e P. g. holbollii (denominada en honra do explorador danés Carl Peter Holbøll) de Norteamérica e leste de Siberia. Os exemplares do leste de Asia teñen peteiros significativamente máis pequenos que as formas americanas, aínda que as diferenzas son demasiado pequenas como para ter que separalas creando un terceiro taxon.Ogilvie & Rose (2002) 57–60
Descrición
O mergullón cincento é un mergullón de tamaño medio, máis pequeno que o mergullón cristado de Eurasia e que os mergullóns Aechmophorus occidentalis e Aechmophorus clarkii de Norteamérica.Snow & Perrin (1998) 17–20Sibley (2000) 29 O adulto da subespecie europea nominal é de 40 a 50 cm de longo cunha envergadura entre 77 e 85 cm de media,Snow & Perrin (1998) 20–22 e un peso entre 692 e 925 g. En plumaxe reprodutor, a parte superior da cabeza é negra, cor que se estende ata debaixo do ollo, as meixelas e gorxa son cincentas claras, ten un pescozo de cor vermella oxidada, dorso e flancos negros cincentos, e partes inferiores brancas. Os ollos son marróns escuros e o bico agudo e longo é negro con base amarela.Mullarney et al. 18 miniatura|esquerda|upright|Adulto da subespecie americana con pitos
A plumaxe de inverno do mergullón de pescozo vermello é máis escura que a doutros mergullóns; o seu píleo cincento escuro é menos definido e fusiónase coa face cincenta, e un zona clara en cuarto crecente que se curva rodeando a face contrasta co resto da cabeza. A parte frontal do pescozo é abrancazada ou gris clara, a parte posterior do pescozo é gris máis escuro, e o amarelo do peteiro é menos obvio que en verán. Aínda que o mergullón cincento é inconfundible en plumaxe reprodutora, é menos distinguible en inverno e pode confundirse con especies similares. É máis grande que o mergullón real, cun peteiro relativamente máis grande, e face gris en vez de branca. É de tamaño parecido ao mergullón cristado de Eurasia, pero esa especie ten un pescozo máis longo, ten un debuxo da cabeza máis contrastado e sempre ten cor branca por riba do ollo.
Os sexos son de aparencia similar, aínda que o macho como media é máis pesado que a femia. Os polos teñen unha cabeza e peito con raias, e as crías algo máis vellas teñen unha face con raias, un píleo anegrado difuso, pescozo vermello claro e moito amarelo no peteiro.
A subespecie P. g. holbollii é máis grande que a nominal con de 43 a 56 cm de lonxitude, unha envergadura de 61 a 88 cm e un peso de 750 a 1600 g.Ogilvie & Rose (2002) 92 As plumaxes son iguais que as da raza nominal, aínda que o peteiro do adulto é máis amarelo. A diferenza de tamaño entre os sexos é maior nesta subespecie que na P. g. grisegena.
O mergullón cincento voa co seu longo pescozo estendido e os pés arrastrando por detrás do corpo, o que lle dá unha aparencia estarricada.Fjeldsa (2004) 140 As ás son relativamente pequenas e cincentas con plumas secundarias brancas e baten moi rapidamente. Por ter unha pequena área alar, este mergullón non pode engalar desde terra,Fjeldsa (2004) 31 e debe facer unha carreira bastante longa sobre a auga para gañar a velocidade que cómpre para levantar o voo.Johnsgard (1987) 26–36 Igual que todos os mergullóns, é un experto nadador; utiliza os pés para propulsarse baixo a auga e cambia de dirección rotando as patas, xa que a súa cola é moi curta para este propósito.Fjeldsa (2004) 10
É un dos mergullóns máis vocalizadores durante a estación reprodutora, pero, igual que os seus parentes, é principalmente silencioso o resto do ano. Teñen unha chamada de exhibición alta, queixumenta ou ouleante que soa uooooh, que fai un só paxaro ou unha parella a dúo, pola noite ou o día, e a miúdo a cuberto. Poden facer longas secuencias de ata 60 notas consecutivas durante os enfrontamentos cantando entre aves territoriais rivais. Tamén fan unha gran variedade de chamadas de tipo grallido, cacarexo, asubío, repenico ou vibración, con moita variación individual.
Distribución e hábitat
miniatura|Un adulto reprodutor da subespecie nominal A reprodución ten lugar en lagos de auga doce pouco profundos, baías de grandes lagos, pantanos, e outros corpos de auga, a miúdo de menos de 3 ha de extensión e menos de 2 m de profundidade. Mostra unha preferencia por augas de zonas forestais ou, máis ao norte, en tundra de matogueira, e gústanlle os sitios con abundante vexetación emerxente, como as xunqueiras. O mellor hábitat reprodutor son as lagoas con peixes, porque teñen abundante comida e outras características axeitadas. A subespecie americana está menos ligada a lugares que teñan unha alta densidade de plantas acuáticas e ás veces reprodúcese en lagos bastante abertos.
Todas as poboacións son migratorias e invernan principalmente no mar, xeralmente en estuarios e baías, pero a miúdo a bastante distancia da costa, onde os peixes estean dentro do límite de mergullo que eles poden acadar, preto de illas ou bancos pouco fondos. Os hábitats preferidos de paso e invernada son as augas de menos de 15 m de profundidade cun fondo de area e grava, con rochas e manchas de vexetación espalladas. Durante o inverno, aliméntanse normalmente en solitario e raramente se xuntan en bandadas, pero na migración, poden verse concentracións duns 2 000 individuos nos lugares bos de paso. A migración realízase xeralmente de noite, pero pode ocorrer durante o día, especialmente cando se produce cruzando as augas. Isto é especialmente evidente en outono sobre os Grandes Lagos, cando poden cruzalos ata 18 000 aves por Whitefish Point no Lago Superior; crese que estas son aves reprodutoras canadenses que se dirixen ao océano Atlántico para invernar. Esta ruta cara ao leste é máis longa que a do Pacífico, mais evita pasar polas Montañas Rochosas.
A área reprodutora desta especie solápase coa do mergullón real, aínda que este último tende que ser desprazado dos sitios que serían axeitados para os dous. O mergullón cincento prefire un clima temperado do interior e ten menos éxito preto das costas e nas zonas temperadas cálidas ou subárticas. É xeralmente unha ave de terras baixas, que se reproduce por debaixo dos 100 m de altura, aínda que se sabe que ten nidificado ata a 1 800 m sobre o nivel do mar en Turquía.
A subespecie nominal reprodúcese desde o sur de Suecia e Dinamarca a través de Europa central e oriental cara ao leste ata o oeste de Siberia, e inverna principalmente no mar do Norte e no Báltico, e pequenas cantidades deles invernan no Adriático, mar Negro, mar Caspio, mar Mediterráneo e en lagos interiores.Harrison (1988) 217 P. g. holbollii reprodúcese en América do Norte en Alasca, oeste e centro do Canadá, e no norte dos Estados Unidos cara ao leste ata Minnesota; en Asia nidifica no leste de Siberia desde a Kamchatka cara ao sur ata Hokkaido e oeste de Mongolia. As aves asiáticas invernan no mar desde Xapón ao mar da China Oriental, e os reprodutores americanos invernan no Pacífico, principalmente desde o sur de Alasca á Columbia Británica (con pequenos continxentes de exemplares que o fan no sur de California), e no Atlántico desde Terra Nova e Labrador a Florida. Algunhas aves permanecen nos Grandes Lagos se están suficientemente libres de xeo. Esta especie aparece como un raro invernante errante en Afganistán, Paquistán e partes do norte e leste da India.
Comportamento
Reprodución e supervivencia miniatura|Ovo da especie na colección do Museo de Wiesbaden