miniatura|250px|Manuel Godoy, Duque de Alcudia, "Príncipe da Paz". 1801. Francisco de Goya. Real Academia de San Fernando, Madrid. Manuel de Godoy y Álvarez de Faria Ríos Zarosa, nado en Badaxoz o 12 de maio de 1767 e finado en París o 4 de outubro de 1851, foi un fidalgo e político español, ennobrecido e favorito real. Primeiro Ministro ou Ministro Universal durante o reinado de Carlos IV e recoñecido como Príncipe da Paz polos seus supostos grandes dotes para negociar. Foi Duque de Alcudia e de Sueca.
Traxectoria Naceu na rúa de Santa Lucía de Badaxoz, fillo de José de Godoy, cuxa familia procedía de Castuera, e dona María Antonia Álvarez de Faria, de orixe portuguesa. Ambos eran da nobreza, pero de facenda mediana e na súa maior parte herdada.
José de Godoy, coronel do exército, preocupouse canto puido da instrución dos seus fillos no aspecto intelectual e na educación física, por medio da práctica da equitación ou a esgrima; indispensable para que puidesen seguir con éxito a carreira militar. Logo de acabar os estudos elementais, Godoy adquiriu coñecementos de matemáticas, humanidades e filosofía.
En 1784 chegou á Corte e foi admitido por Carlos III na Garda de Corps, onde servía o seu irmán máis vello Luís. Estudou francés e italiano cos irmáns Joubert aos que manifestaba deber moito, así como ao seu confesor.
A rápida ascensión de Godoy O 15 de novembro de 1792, oito anos logo do seu ingreso na Garda de Corps, Manuel Godoy foi elevado ao cargo de primeiro secretario de Estado ou do Despacho, é dicir, Primeiro Ministro ou Ministro Universal, polo novo soberano Carlos IV, quen dende que subiu ao trono en 1788 non cesara de enchelo de honores: cadete, axudante xeral da Garda de Corps, brigadier, mariscal de campo e sarxento maior da Garda.
Xa primeiro ministro, o 25 de maio de 1793, Godoy asinou en Aranjuez o convenio provisional de alianza defensiva contra Gran Bretaña cos títulos de duque de Alcudia, grande de España de primeira clase, rexedor perpetuo da cidade de Santiago de Compostela, cabaleiro do Vélaro de Ouro, gran Cruz da Orde de Carlos III, comendador de Valencia do Ventoso, conselleiro de Estado, primeiro secretario, secretario da raíña, superintendente xeral de Correos e Camiños, xentilhome de cámara con exercicio, Capitán xeneral dos Reais Exércitos, inspector e sarxento maior do Real Corpo de Garda de Corps.
A todos estes honores os reis engadíranlle o de Príncipe da Paz con motivo de asinarse a paz de Basilea o 22 de xullo de 1796. Máis tarde, Godoy foi nomeado ademais como señor de Soto de Roma e do Estado de Albalá; rexedor perpetuo da vila de Madrid e das cidades de Cádiz, Málaga e Écija; vinte e catro da de Sevilla; cabaleiro gran cruz da Orde de Cristo e da relixión de San Juan; protector da Real Academia de Nobres Artes e dos Reais Institutos de Historia Natural, Xardín Botánico, Laboratorio Químico e Observatorio.
En 1801 foi nomeado xeneralísimo, título nunca usado antes en España. Finalmente, en 1807, preto xa da súa caída, Carlos IV concedeulle os cargos de almirante, con tratamento de alteza serenísima, e de presidente do Consello de Estado.
Motivos da súa rápida ascensión Un sector atribúe este ascenso á paixón que a raíña María Luísa sentiu por tan aposto garda: alto, rexo, pelo louro, faciana branca, ollos azuis... Así nolo describen os que o coñeceron e se percibe no retrato de Goya. Beleza e intelixencia foron as virtudes que a soberana apreciou no seu protexido, e a idea que chegou a forxarse do talento político de Godoy logrou infundirlla tamén ao seu home. A súa suposta aventura coa raíña contribuíu ao desprestixio da monarquía, como demostran estas coplas que circulaban naquela época:
O meu posto de Almirante deumo Luisa Tonante, Ajipedobes douna, considerade onde estou. [...]Teño con ela un enredo, son eu máis que Mazarredo. [...]E sendo eu o que goberna todo vai pola entrepierna
Outro sector de xente, pese a que recoñecen a aventura da raíña con Godoy, considérana nun papel secundario. Opinan que a rápida ascensión de Godoy foi impulsada polas repercusións que a revolución francesa e o seu xiro cada vez máis radical tiveron na península. Ante os acontecementos que obrigaron a renunciar ao trono a Lois XVI, o ministro Floridablanca adoptou unha actitude vacilante, sen atreverse a intervir, á vez que intentou manter a salvo o país da ideoloxía revolucionaria (1789 - 1791). Fracasada esta política Aranda tomou o poder, pero debido á súa ideoloxía ilustrada, non soubo mellorar a delicada situación da monarquía de Carlos IV, nin a do rei francés, na cal xa se proclamara unha república. Ante estes acontecementos o rei nomeou a Godoy para gobernar, un home libre de influencias e relacións con Floridablanca ou co partido aragonés de Aranda.
Nas súas Memorias o favorito protesta contra os que atribuíron ao galanteo e ás tonadas as preferencias que por el tiveron os reis: "Na miña vida entendín de guitarra, nin de cantar, nin podía acudir a esas habilidades, que non tiña, para sosterme na corte. Eu direi poucas cousas sobre isto, e observarei o decoro que require a súa memoria, como convén entre españois." Non pode negarse nobreza de intención en devanditas palabras.
Con todo, a repugnancia dos españois polo intruso foi grande: así o testemuña o Abade Muriel segundo o sentir xeral da época; non pola mocidade de Godoy, pois un mozo podía gobernar ben, e en Inglaterra tiñan o exemplo de Pitt, senón pola forma en que chegara ao cargo.
Pola súa banda, Carles, membro da embaixada francesa en Madrid, explica que a rápida ascensión daquel "aventureiro" era causa de murmuración de tódalas clases sociais e que a falta de modestia da "raíña lasciva", quen enriquecía ao seu favorito a expensas do tesouro público, escandalizaba a todos.
En 1908 Juan Pérez de Guzmán intentou por primeira vez a vindicación da desprestixiada María Luísa. O marqués de Villaurrutia fere de novo á soberana na súa obra A raíña María Luisa, esposa de Carlos IV, mentres que o mexicano Carlos Pereyra na súa edición das Cartas confidenciais da Raíña María Luísa e de don Manuel Godoy considerou calumnioso todo o referente á ilustre dama e someteuno a aguda crítica.
Na última edición das Memorias do Príncipe da Paz o doutor Carlos Seco ofrece quizais unha das versións máis desapaixonadas e completas da orixe da privanza do favorito. Admite a posibilidade de amores con María Luisa, pero lles dá unha importancia secundaria. A orixe do fervor de ambos os soberanos -non da raíña soa- habería que atopala na procura, cando eran príncipes de Asturias, de alguén que llelo debese todo a eles para contrapolo aos omnipotentes ministros de Carlos III, con quen non simpatizaban.
Primeiro Ministerio (1792-1798) A guerra con Francia e a paz de Basilea miniatura|Manuel Godoy, gravado de A. L. J de Laborde en Viaxe histórica e pintoresca de España. O 21 de xaneiro de 1793, Lois XVI morría na guillotina. Tras algúns intentos inútiles co fin de deter a execución, Godoy provocou o conflito para castigar o magnicidio e a Convención abriu as hostilidades. A Guerra da Convención foi nun principio favorable para España. O xeneral Ricardos chegou ata Perpiñán, pero a organización da defensa por parte francesa freou o pulo inicial. En decembro de 1794, españois e ingleses aliados levantaron o asedio de Toulon, praza que fora recuperada polos republicanos.
A contraofensiva francesa arrefriou os ánimos dos españois que foran á contenda na defensa da relixión e da monarquía. Godoy gañou a partida a Aranda, partidario do cesamento da loita, polo que foi desterrado. A morte do xeneral Ricardos e a invasión de Cataluña, Navarra e País Vasco por parte republicana, así como a adecuada réplica española, estabilizaron as frontes.
Ante o cansazo de ambos os contendentes, chegouse á paz de Basilea ( 22 de xullo de 1795), na cal España cedeu a Francia a súa parte da illa de Santo Domingo a cambio da retirada francesa dos territorios peninsulares conquistados.
Godoy apresurouse a recoller o premio do cesamento de hostilidades e foi investido polo seu soberano como Príncipe da Paz, ademais de recibir catro grandezas de España, sete grandes cruces de Carlos III, dez bandeiras de María Luisa, e outros moitos premios.
Alianza co Directorio e guerra con Inglaterra Entón Godoy esqueceu a inimizade con Francia e aliouse con ela mediante o primeiro Tratado de San Idelfonso o 18 de agosto de 1796. O favorito temeu que o rearmamento inglés se empregase contra os territorios hispanos de ultramar, debido ao desgusto británico ao asinar en Madrid a paz de Basilea, sen unha previa consulta ao seu anterior aliado. Ademais Carlos IV e María Luisa necesitaban o apoio francés ante o futuro do ducado de Parma, xa que a súa filla Mará Luisa, estaba casada co herdeiro daquel territorio.
Finalmente, Godoy palpaba a hostilidade crecente cara á súa persoa e ao temer a caída, como se manifestou pola fracasada conspiración de Malaspina, pensou que ao aliarse co Directorio acalaría os últimos devaneos republicanistas suscitados en España, o que lle atraería, aínda máis se cabe, o agradecemento dos seus augustos señores.
Aínda que a derrota da escuadra española xunto ao cabo de San Vicente (14 de febreiro de 1797) e a conquista inglesa da illa Trinidad foi compensada pola defensa de Cádiz, Porto Rico e Tenerife, as intrigas contra o favorito, atizadas polo propio Directorio, que abriu negociacións de paz con Inglaterra sen contar con España, deron o seu froito, e Godoy tivo que retirarse como primeiro secretario de Despacho (28 de marzo de 1798).
Política en España Namentres, Godoy retomou as políticas reformistas, aínda que sen poder maquillar o seu desprestixio. Reduciu os monopolios gremiais, apoiou a lei agraria, suprimiu algúns impostos, liberalizou os prezos das manufacturas e ata en 1797 reuniu un goberno integrado polo máis granado da Ilustración española, a maioría dos cales xa desempeñara postos relevantes con Carlos III. Gaspar Melchor de Jovellanos converteuse en Secretario de Xustiza. Francisco de Saavedra fíxose cargo da Facenda. Francisco de Cabarrús, un dos creadores do Banco de San Carlos, foi enviado como embaixador a París. O escritor Juan Meléndez Valdés e Mariano Luís de Urquijo ocuparon tamén postos importantes. Non é máis ca un episodio da tremenda fractura ideolóxica que a revolución francesa e as guerras napoleónicas producirían na sociedade española.
Segundo Ministerio Na caída de Godoy interviñeran algúns ministros que el incorporara ao seu Consello para conferirlle certo ton liberal, así Saavedra e Jovellanos os cales quedaron como homes fortes dos destinos do país, pero non tardaron en ser relevados por motivos de saúde.
En 1801, Godoy desfíxose dos seus rivais e, aínda que o cargo de primeiro secretario o ocupou o seu curmán político Pedro Cevallos, volveu ser de novo a figura preeminente do goberno.
Napoleón, primeiro cónsul de Francia ofreceu á duquesa de Parma, filla Carlos IV, o novo reino de Etruria como propiedade da familia real española (2º Tratado de San Ildefonso, outubro de 1800); a cambio, España prometía a Luisiana a Francia e debía unir o destino da súa frota ao da francesa, así como abrir as hostilidades con Portugal para obrigarlle a renunciar á alianza inglesa. A duración desta guerra - denominada Guerra das Laranxas, polo ramo de devandita froita que ofreceu Godoy, investido como xeneralísimo, á raíña - foi breve (20 de maio - 6 de xuño de 1801). Portugal pediu a paz, cedeu a España a praza de Olivença e comprometeuse a pechar os portos aos ingleses.
Aínda que o resultado non satisfixo a Napoleón, necesitado dunha tregua, asinou a Paz de Amiens con Inglaterra (1802), pola que España recobrou Menorca, perdida durante a contenda, e cedeu a illa Trinidad aos británicos. Por parte, o Príncipe da Paz ratificaba o tratado de San Ildefonso de 1800.