Os valencianos (en ) son un grupo étnico orixinario da Comunidade Valenciana, no leste de España. Dende 2006, o pobo valenciano está recoñecido oficialmente no Estatuto Valenciano de Autonomía como unha nacionalidade "dentro da unidade de España.Art. 1 of the Valencian Statute of Antonomy: "El poble valencià, històricament organitzat com a Regne de València, es constituïx en Comunitat Autònoma, dins de la unitat de la nació espanyola, com a expressió de la seua identitat diferenciada com a nacionalitat històrica i en l'exercici del dret d'autogovern que la Constitució Espanyola reconeix a tota nacionalitat, amb la denominació del País Valencià." As linguas nativas dos valencianos son o valenciano, unha variedade de catalán occidental, en aproximadamente dous terzos do territorio, e o castelán no resto; ambas as linguas son oficiais.Art. 6.2 of the Valencian Statute of Autonomy
A Comunidade Valenciana está politicamente dividida en tres provincias, de sur a norte: Alacant, Valencia e Castelló. A súa capital é a cidade de Valencia.
Historia
En 1237, a taifa de Valencia andalusí foi conquistada polo rei Xaime I da Coroa de Aragón. A poboación do novo reino era, con moita diferenza, maioritariamente musulmá, polo que a coroa iniciou unha campaña de repoboación das terras con cristiáns, como era habitual na Reconquista. Os novos cristiáns viñeron de Cataluña e Aragón. A presenza aragonesa era máis dominante nas partes interiores do reino (como se pode supoñer por factores xeográficos); os aragoneses das comarcas orientais de Aragón (Matarranya, Caspe, Baix Cinca, Llitera e Ribargorça) trouxeron consigo variedades da lingua catalá, mentres que o resto dos colonos aragoneses trouxeron variedades do castelán oriental e aragonés que se mesturarían co castelán churro, que en gran parte do interior é a lingua tradicional, como o valenciano na costa, onde a maioría dos novos habitantes tiñan orixes catalá ou, menos habitual, occitana.
As comarcas de Baix Segura e Vinalopó foron terras disputadas entre as coroas de Castela e Aragón dende a Reconquista, debido a que foron conquistadas por Aragón pero reservadas para Castela en virtude dun tratado, polo que foron repoboadas por xentes de ambas as coroas en diferentes momentos, e o Alt Vinalopó (zona de influencia de Villena) formou en realidade parte de Murcia (provincia de Albacete) ata o século XIX. Tras a peste negra e, posteriormente, a expulsión dos mouriscos, dise que o Baix Segura (daquela de fala valenciana) (ao que pertencen Orihuela e Torrevieja) foi repoboado principalmente por xente procedente de Murcia, definindo finalmente a fronteira lingüística alí (véxase dialecto panocho). A comarca de Requena, como o Alt Vinalopó, formou parte de Castela (provincia de Cuenca) ata mediados do século XIX (1851).
A presenza musulmá no Reino de Valencia era moi alta, representando un terzo da poboación total no momento da expulsión (a proporción máis alta de toda España). A convivencia entre cristiáns e musulmáns foi na súa maioría boa, malia algúns capítulos de intolerancia relixiosa como o masivo bautismo de musulmáns durante a primeira revolta das irmandades; porén, os musulmáns valencianos nunca deixaron de falar árabe andalusí. As elites cristiás valencianas desaprobaban os plans do rei Filipe de expulsión dos mouriscos en 1609, porque a repentina falta da man de obra tradicional levaría á ruína do reino.
A vitoria borbónica na Guerra de Sucesión Española a comezos do século XVIII levou á abolición das leis e institucións gobernamentais valencianas, e a lingua valenciana foi prohibida do uso legal e institucional. O Reino de Valencia deixou así de existir como institución e, a principios do século XIX, dividiuse en tres provincias diferentes, aínda que os seus habitantes continuaron a autoidentificarse como valencianos e mantiveron a súa lingua. Tras varios intentos errados de recuperar o autogoberno, a transición á democracia levou á devolución das institucións e leis tradicionais valencianas de autogoberno, principalmente a Generalitat Valenciana e o Estatuto de Autonomía. O Estatuto oficializou de novo o valenciano xunto co castelán e definiu os valencianos como españois habitantes da comunidade.Art. 3 of the Valencian Statute of Antonomy: "1. A los efectos de este Estatuto, gozan de la condición política de valencianos todos los ciudadanos españoles que tengan o adquieran vecindad administrativa en cualquiera de los municipios de la Comunitat Valenciana.
2. Los ciudadanos españoles residentes en el extranjero que hayan tenido su última vecindad administrativa en la Comunitat Valenciana y acrediten esta condición en el correspondiente Consulado de España gozarán de los derechos políticos definidos en este Estatuto. Este mismo régimen se aplicará a sus descendientes, inscritos como españoles, si así lo solicitan en los términos en los que lo determine la Ley del Estado.
3. Las comunidades de valencianos asentadas fuera de la Comunitat Valenciana tendrán derecho a solicitar, como tales, el reconocimiento de su valencianidad (...)"
Notas
Véxase tamén
Outros artigos Países Cataláns
Categoría:Grupos étnicos de España