O Partido Popular (PP) é o principal partido político de centrodereita de España, asentado nas tradicións conservadora, democristiá e liberal-conservadora, que priorizan a unidade nacional, o liberalismo económico, os valores familiares e a seguridade pública.
Constituído o 20 de xaneiro de 1989 como unha refundación ampliada da coalición Alianza Popular, creada en 1976 e liderada por Manuel Fraga, o PP xurdiu co propósito de agrupar as distintas correntes da dereita española durante a transición democrática, evolucionando ata converterse nun partido de ampla base que actuou como principal alternativa conservadora fronte ao predominio do socialismo.
O partido gobernou por primeira vez o Estado entre 1996 e 2004 baixo a presidencia de José María Aznar, impulsando políticas de privatización, reformas do mercado laboral e a integración de España na zona euro, nun período caracterizado por un forte crecemento económico que se prolongou ata a crise financeira de 2008. Regresou ao Goberno en 2011 con Mariano Rajoy como presidente, aplicando políticas de austeridade fiscal para facer fronte ás presións derivadas da débeda soberana, estabilizando as finanzas públicas mediante os mecanismos de apoio da Unión Europea e suspendendo a autonomía de Cataluña en 2017 para responder ao referendo de independencia declarado ilegal. Estas actuacións reflectiron o compromiso do partido coa defensa da unidade constitucional de España, aínda que tamén contribuíron a intensificar a polarización política.
Desde 2022, baixo a dirección de Alberto Núñez Feijóo —reelixido como líder en 2025—, o PP exerce como principal forza da oposición. Nas eleccións xerais de 2023 foi o partido máis votado e obtivo 137 dos 350 escanos do Congreso dos Deputados, aínda que non logrou formar un goberno en minoría debido aos acordos do Partido Socialista Obreiro Español con forzas independentistas e de esquerda.
Integrado no Partido Popular Europeo, o PP viuse implicado en diversas controversias, entre as que destaca a trama de corrupción Gürtel, destapada en 2009, que afectou a cargos do partido por presuntos casos de suborno e financiamento irregular e desembocou na moción de censura que provocou a saída de Mariano Rajoy da presidencia do Goberno en 2018. Estes episodios adoitan situarse no contexto máis amplo dos problemas de corrupción que afectaron ao sistema político español, e non exclusivamente a unha única formación política.
Historia
O Partido Popular ten a súa orixe en Alianza Popular (AP), un partido político fundado en 1976 como federación de pequenos partidos conservadores, liderados por antigos dirixentes do franquismo. Nas eleccións xerais de 1977, as primeiras trala ditadura, obtivo 16 escanos. Nas eleccións xerais de 1979 Alianza Popular participou dentro da Coalición Democrática, co seu presidente Manuel Fraga como cabeza de lista da coalición, e obtivo uns resultados máis modestos (10 escanos).
Trala desfeita da Unión de Centro Democrático (UCD) en 1981, que daquela ocupaba o goberno, Alianza Popular fusionouse con algúns partidos da UCD (Partido Liberal, Partido Demócrata Popular; liberais e democristiáns respectivamente) e mais partidos rexionalistas de dereitas (Unió Valenciana, Unión del Pueblo Navarro e Partido Aragonés) para presentarse ás eleccións xerais de 1982 como AP-PDP. Ese ano pasa a ser o principal partido da oposición con 107 escanos. Esa mesma coalición, desta volta con Centristas de Galicia e sen o PAR, preséntase co nome de Coalición Popular ás eleccións de 1986, nas que obtén 105 deputados. En decembro dese mesmo ano Manuel Fraga dimite como líder do partido e é substituído por Antonio Hernández Mancha.
En 1989 convócase un novo congreso no cal se perfila o partido dun xeito máis liberal ca conservador. Francisco Álvarez Cascos é nomeado secretario xeral do partido e José María Aznar (xacando presidente de Castela e León) é proposto por Fraga como candidato nas eleccións xerais. O partido pásase a chamar Partido Popular.
En 1996 o Partido Popular gaña por primeira vez as eleccións xerais. Javier Arenas substitúe a Álvarez Cascos na dirección do partido. O partido abandona a Internacional conservadora e adscríbese á Internacional demócrata cristiá. No 2000 o Partido Popular obtén a maioría absoluta. No 2003 Mariano Rajoy é elixido por Aznar como sucesor, e en 2004 o PP perde o goberno fronte ao PSOE. Ángel Acebes pasa a ser secretario xeral do partido, que mantén a maioría no Senado. Logo das eleccións xerais de 2008 o PP declarou o seu carácter de partido centrista e reformista, abríndose un forte debate interno sobre o exercicio de oposición e sobre as relacións con outras forzas políticas, especialmente as nacionalistas. O Congreso Nacional do PP apoia as teses de Mariano Rajoy, que é reelixido presidente, con María Dolores de Cospedal como secretaria xeral.
En 2011 o PP gaña as eleccións con maioría absoluta e pasa a ocupar o goberno ata 2018, cando Rajoy perde unha moción de censura impulsada polo PSOE. Desde entón, con Pablo Casado como novo presidente, o PP perde contra o PSOE as dúas eleccións xerais celebradas en 2019, nas que ve ocupada a parte máis dereitista do seu espazo electoral polo partido emerxente Vox, de extrema dereita.
Comité Executivo Nacional
miniatura|Sede nacional do PP, no nº 13 da Rúa Génova de Madrid. miniatura|Estrutura Orgánica xeral do Partido Popular
Esta é a composición do comité executivo nacional do PP logo do XIX congreso do partido e actualizada a setembro de 2020:
Presidente fundador: Manuel Fraga Iribarne Presidente nacional: Pablo Casado Blanco Secretario xeral: Teodoro García Egea Voceiro: José Luis Martínez-Almeida Navasqüés Vicesecretarios xerais: Vicesecretaria de Organización: Ana Beltrán Villalba Vicesecretario de Territorial: Antonio Pablo González Terol Vicesecretaria de Sectorial: María Elvira Rodríguez Herrer Vicesecretaria de Política Social: Ana Pastor Julián Vicesecretario de Comunicación: Pablo Montesinos Aguayo Vicesecretario de Participación: Jaime de Olano Vela Voceiros nas institucións: Voceira no Congreso dos Deputados: Concepción Gamarra Ruiz-Clavijo Voceiro no Senado: Javier Maroto Aranzábal Voceira no Parlamento Europeo: Dolors Montserrat Montserrat
Presidentes rexionais O Partido Popular ten presenza en todas as comunidades e cidades autónomas de España. A setembro de 2020, o PP goberna en cinco das 17 autonomías e en Ceuta.
Comunidade Delegación Presidente de delegación Preside o Goberno Autonómico Goberna en coalición con Principal partido da oposición Oposición minoritaria Partido Popular Andaluz Juan Manuel Moreno X Partido Popular de Aragón Luis María Beamonte Mesa X Partido Popular das Canarias María Australia Navarro de Paz X Partido Popular de Cantabria María José Sáenz de Buruaga Gómez X Partido Popular de Castela-A Mancha Francisco Javier Núñez Núñez X Partido Popular de Castela e León Alfonso Fernando Fernández Mañueco X Partit Popular Català Alejandro Fernández Álvarez X 20px Ceuta Partido Popular de Ceuta Juan Jesús Vivas X Partido Popular da Comunidade de Madrid Pío García-Escudero Márquez X Partido Popular de Navarra Ana Beltrán Villalba X Partido Popular da Comunidade Valenciana Isabel Bonig Trigueros X Partido Popular de Estremadura José Antonio Monago Terraza X Partido Popular de Galicia Alberto Núñez Feijóo X Partido Popular das Illas Baleares Gabriel Company Bauzà X Partido Popular da Rioxa Juan Ignacio Ceniceros González X 20px Melilla Partido Popular de Melilla Juan José Imbroda Ortiz X Partido Popular do País Vasco Amaya Fernández Angulo X Partido Popular de Asturias Vacante X Partido Popular da Rexión de Murcia Fernando López Miras X
Líderes Presidentes Nome(Nacemento-morte)ImaxeCongresoPeríodo no cargoInicioFinalManuel Fraga<small>(1922-2012)75pxIX Congreso (AP)20 de xaneiro de 19891 de abril de 1990José María Aznar<small>(1953-)75pxX Congreso1 de abril de 19906 de febreiro de 1993XI Congreso6 de febreiro de 199320 de xaneiro de 1996XII Congreso20 de xaneiro de 199630 de xaneiro de 1999XIII Congreso30 de xaneiro de 199926 de xaneiro de 2002XIV Congreso26 de xaneiro de 20022 de outubro de 2004Mariano Rajoy<small>(1955-)75pxXV Congreso2 de outubro de 200421 de xuño de 2008XVI Congreso21 de xuño de 200818 de febreiro de 2012XVII Congreso18 de febreiro de 201212 de febreiro de 2017XVIII Congreso12 de febreiro de 201721 de xullo de 2018Pablo Casado<small>(1981-)75pxXIX Congreso21 de xullo de 20182 de abril de 2022Alberto Núñez Feijóo<small>(1961-)centro|senmarco|78x78pxXX Congreso2 de abril de 2022No cargo
Secretario xeral Nome(Nacemento-morte)ImaxeCongresoPeríodo no cargoInicioFinalFrancisco Álvarez-Cascos<small>(1947-)75pxIX Congreso (AP)20 de xaneiro de 19891 de abril de 1990X Congreso 1 de abril de 19906 de febreiro de 1993XI Congreso 6 de febreiro de 199320 de xaneiro de 1996XII Congreso 20 de xaneiro de 199630 de xaneiro de 1999Javier Arenas<small>(1957-)75pxXIII Congreso 30 de xaneiro de 199926 de xaneiro de 2002XIV Congreso 26 de xaneiro de 20024 de setembro de 2003Mariano Rajoy<small>(1955-)75px—4 de setembro de 20032 de outubro de 2004Ángel Acebes<small>(1958-)75pxXV Congreso 2 de outubro de 200421 de xuño de 2008María Dolores de Cospedal<small>(1965-)75pxXVI Congreso 21 de xuño de 200818 de febreiro de 2012XVII Congreso 18 de febreiro de 201212 de febreiro de 2017XVIII Congreso 12 de febreiro de 201721 de xullo de 2018Teodoro García Egea<small>(1985-)75pxXIX Congreso 26 de xullo de 201822 de febreiro de 2022Cuca Gamarra(1985-)centro|senmarco|100x100pxXX Congreso2 de abril de 2022No cargo
Resultados electorais Eleccións xerais ← Eleccións xerais españolas Eleccións Candidato Votos % Deputados Senadores Notas 1989 José María Aznar 5.285.972 25,79% En coalición con UPN e CdG.No Congreso dos deputados 2 escanos correspondían a UPN e outros a CdG. No Senado, 3 escanos correspondían a UPN e outro a CdG. 1993 José María Aznar 8.201.463 34,76% En coalición con UPN.No Congreso dos deputados 3 escanos correspondían a UPN e no Senado outros 3 escanos tamén de UPN. 1996 José María Aznar 9.716.006 38,79% En coalición con UPN e PAR.No Congreso dos deputados 3 escanos correspondían a UPN e 1 ao PAR. No Senado, 3 a UPN e 3 ao PAR. 2000 José María Aznar 10.321.178 44,52% En coalición con UPN, UPM e PAR.No Congreso dos deputados 3 escanos correspondían a UPN e 1 ao PAR. No Senado, 3 escanos correspondían a UPN e 1 a UPM. 2004 Mariano Rajoy 9.763.144 37,71% En coalición con UPN, UPM, UV e IdF.No Congreso dos deputados 2 escanos correspondían a UPN. No Senado, 3 correspondían a UPN, 1 a UPM e 1 a UV. 2008 Mariano Rajoy 10.278.010 39,44% En coalición con UPN.No Congreso dos deputados 2 escanos correspondían a UPN, mentres que no Senado, 3. 2011 Mariano Rajoy 10.866.566 44,63% En coalición con UPN, PAR, EU, CCN e AMF.No Congreso dos Deputados, un dos escanos correspondía a UPN. No Senado, 2 escanos correspondían a UPN, 3 ao PAR e 2 a CCN. 2015 Mariano Rajoy 7.215.530 28,72% En coalición con UPN, PAR, FAC e AMF. 2016 Mariano Rajoy 7.906.185 33,03% En coalición con UPN, PAR, FAC e AMF.2019 (abril) Pablo Casado 4.373.653 16,69%2019 (novembro) Pablo Casado 5.047.040 20,81%
Eleccións municipais Comicios Líder # de votos % Concelleiros Notas 1991 José María Aznar 4.775.051 25,3% 1995 José María Aznar 7.334.135 34,4% 1999 José María Aznar 7.334.135 34,4% 2003 José María Aznar 7.875.762 34,3% 2007 Mariano Rajoy 7.916.075 35,6% 2011 Mariano Rajoy 8.476.138 37,5% 2015 Mariano Rajoy 6.057.767 27,1% 2019 Pablo Casado 5.154.728 22,62%
Eleccións ao Parlamento Europeo