María Manuela Díaz Orjales, chamada María Manuela, nada en Ferrol en 1945, é unha cantante e pintora galega.
Traxectoria Comezou a súa carreira musical en solitario, coa gravación dun sinxelo en 1974, que incluía as cancións Pedro Chosco -poema musicado da poeta Ana Caxiao- e Ana Mariña. O seu primeiro longa duración foi ao ano seguinte, Cantigas ao meu xeito.
Casada dende 1968 co tamén músico Miguel Tranquilo, formou parella musical con el e gravou seis LPs máis, outros dous no ano 1977, Idioma Meu e Panxoliñas, e no ano 1979 Cantigas para nenos e neneiros. Máis tarde no ano 1982 gravou o disco Ergueremo-la espranza. Máis adiante colaboraron coa peza A mulata Coromoto nun disco dedicado ao poeta Celso Emilio Ferreiro no ano 1989. Nos primeiros anos 90 tiraron do prelo dous álbums máis, Barco na Alba, que incluía dúas pezas compostas pola propia María Manuela sobre cantigas medievais, e mais Imos cantar xuntos, disco de música infantil realizado en colaboración co grupo Ledicia do colexio Manuel Masdías de Caranza.
No ano 1999, logo do falecemento do seu home no mes de setembro de 1998, continuou a súa carreira en solitario cun CD dedicado ao seu home, Para Miguel. Colaborou no ano 2003 na gravación do disco-libro Sempre Mar do colectivo Burla Negra, integrado no movemento cidadán Nunca Máis.
O Concello de Ferrol inclúe no seu rueiro a Rúa de Manuela e Miguel no barrio obreiro de Recimil. miniatura|Rúa de Manuela e Miguel en Ferrol
Como pintora, ten unha longa traxectoria nunha creación colorista e expresionista, fundamentalmente na pintura ao óleo e como debuxante. Expuxo nas salas de Caixa Galicia en Ferrol e Santiago de Compostela, no Círculo Mercantil de Vigo e no Forum des Arts de Lorient e en numerosos lugares ao longo da xeografía galega, española e europea.
Forma parte do colectivo de pintores ARGA.
O 4 de decembro de 2008, coincidindo os 35 anos da súa carreira musical, o Concello de Ferrol organizou unha homenaxe de recoñecemento ao seu valor artístico como cantante, pintora e defensora da lingua galega. Minutos antes da gala, suliñaba que entre outros moitos poetas de inspiración, para Miguel e ela, "Manuel María e Ana Caxiao foron sempre os nosos referentes".
Participación, con cinco cadros, xunto a outras sete artistas galegas, no proxecto da Catedrática da lingua e literatura galega Aurora Marco, ELAS, un libro e exposición no que se reivindica o papel das mulleres na sociedade galega, publicado no ano 2015.
María Manuela puxo a súa voz na personaxe da avoa no filme de animación Valentina, de Chelo Loureiro, Premio Goya 2022 a mellor película de animación.
No ano 2026 foi recoñecida polo Concello de Ferrol co galardón 8M, no Día Internacional da Muller. Na entrega do premio, salientaron a súa traxectoria persoal, artística e social, converténdose nunha referente no ámbito da cultura, da igualdade e do compromiso coa sociedade.
Discografía En solitario 1974, Pedrochosco / Ana Mariña (single) 1975, Cántigas ao meu xeito (LP, Polydor) 1977, Idioma meu (LP, Zafiro) 1977, Cántigas para nenos e neneiros (LP, Zafiro) 1999, Para Miguel (CD, Boa Music) Con Manuela e Miguel 1982, Erguerémo-a esperanza (LP, Ruada). 1990, Barco na alba, (LP, Sons Galiza) 1992, Imos cantar Xuntos (Xerais)
Colaboracións e traballos colectivos 1977: Panxoliñas nas voces Maria Manuela e Xoán Rubia, xunto con Xoán Rubia. 1989: Homenaxe a Celso Emilio. 2003: Sempre mar. Cultura contra a burla negra. (Asociación Cultural Benito Soto) 2012: O meu primeiro Celso Emilio. (Xerais) 2013: A miña primeira Rosalía. (Xerais) 2015: ELAS. (A Xanela Editorial)
Recoñecementos 2020: Foi homenaxeada co premio honorífico dos Premios Martín Códax da Música.
2025: Premio Alecrín pola Promoción cultural, outorgado pola Federación de Entidades Culturais Galegas en Catalunya na súa XIV edición.
2026: XVIII Galardón 8M do Concello de Ferrol, con motivo do Día Internacional da Muller.
Vida persoal Un dos seus fillos, Xurxo Varela, tamén é músico, mentres que Miguel Anxo Varela é pintor.
Notas
Véxase tamén Ligazóns externas Myspace de María Manuela Páxina Web da artista María Manuela Foto Festival Pardiñas en 1980 Actuación na Galería Sargadelos (Ferrol, 2012) Entrevista a María Manuela e Miguel (1988)
Categoría:Cantantes de Galicia Categoría:Músicos de Galicia Categoría:Pintores de Galicia do século XX Categoría:Nados en Ferrol Categoría:Nados en 1945 Categoría:Pintores de Galicia do século XXI Categoría:Cantantes en lingua galega