A ría de Ortigueira, tamén coñecida como ría de Ortigueira e LadridoDirección General del Instituto Geográfico Nacional, del Ministerio de Fomento. Datos geográficos y toponimia. Espacios anturales. Atlas nacional de España. Ría de Santa Marta de Ortigueira . Consultada o 31 de outubro de 2016 e como ría de Santa Marta de Ortigueira,Dávila Díaz, Julio (1931): Geografía descriptiva de la comarca de Ortigueira. A Coruña: Establecimientos gráficos Zincker Hermanos, Cantón Grande, 21. é unha ría galega situada ao norte da provincia da Coruña, en Galicia, España.
Está formada pola desembocadura do río Mera, as súas augas bañan os concellos de Cariño e Ortigueira. Debe o seu nome á vila de Ortigueira, e ten dous portos pesqueiros, o de Espasante, no presente sen apenas actividade pesqueira, e o de Cariño, moito máis importante.
Está catalogada como unha zona especial de conservación (ZEC) e unha zona de especial protección para as aves (ZEPA). Ademais, por ser un importante lugar de paso e invernada de aves acuáticas está dentro do Convenio de Ramsar como zona húmida protexida.Consellería de Medio Ambiente. Xunta de Galicia: "Decreto 127/2008, de 5 de junio, por el que se desarrolla el régimen jurídico de los humedales protegidos y se crea el Inventario de humedales de Galicia". Diario Oficial de Galicia. Consultado o 31 de outubro de 2016.Consellería de Agricultura, Ganadería y Montes. Xunta de Galicia: "Decreto 157/1995, de 3 de junio, por el que se incluyen las zonas denominadas Umia-O Grove, A Lanzada, laguna Bodeira y punta Carreirón; ría de Ortigueira; laguna y arenal de Valdoviño y ría del Eo en el Registro General de Espacios Naturales de Galicia". Diario Oficial de Galicia. Consultado o 31 de outubro de 2016.
Xeografía 250px|miniatura|esquerda|A ría vista desde a serra da Capelada.
A ría de Ortigueira áchase encaixada entre a serra da Capelada polo oeste e a da Coriscada polo leste. Ambas as serras discorren case paralelas en dirección nordeste e culminan no mar Cantábrico, entre os cabos Ortegal e Estaca de Bares respectivamente.
A ría ocupa un vasto e serpenteante estuario creado polo río Mera. Na súa marxe oriental áchase o río Baleo, que á súa vez forma a pequena ría de Ladrido, que toma o seu nome da parroquia de Ladrido, situada ao pé da súa desembocadura.
As súas augas bañan os municipios de Ortigueira e Cariño.
Ten uns 10 km de lonxitude, unha anchura máxima de 3 km e o seu calado é tan reducido que se baleira case por completo durante a baixamar, deixando exposta unha amplísima chaira intermareal na que predominan os limos e fangos nos seus tramos alto e medio e os fondos areosos no seu tramo final, nas inmediacións da praia de Morouzos.
centro|miniatura|600px|Panorámica da ría de Ortigueira.
Climatoloxía
O clima da ría de Ortigueira é oceánico, con temperaturas suaves en verán e invierno e chuvias moi abundantes, normalmente superiores aos 1 000 mm de precipitación media anual.
A humidade relativa é alta durante todo o ano e a temperatura media anual rolda os 13 °C.MeteoGalicia. Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas da Xunta de Galicia: Exposición sobre meteorología. Consultada o 31 de outubro de 2016.
Durante os meses que van de xuño a outubro predominan os vientos de dirección nordeste.Portos de Galicia. Consellería do Mar. Xunta de Galicia: La Costa Atlántica Gallega . Consultada o 31 de outubro de 2016.. Son ventos cálidos que chegan desde o mar cargados de humidade e que arrefrían ao ascenderen ás serras costeiras. Trátase do efecto Föhn: o rápido arrefriameniento condensa o vapor de auga e xera un manto nubrado de estancamento (nube orográfica) a baixa altitude, moi típico dos veráns de toda a costa norte galega, que deixa temperaturas moi suaves e frecuentes, aínda que débiles, precipitacións na marxe de barlovento das serras.
Flora miniatura|230px|Fento común (Pteridium aquilinum). Como no resto do litoral de Galicia, o bosque autóctono desapareceu practicamente das súas ribeiras debido ao monocultivo de eucalipto, aínda que sobreviven pequenas manchas nas que proliferan os salgueiros, bidueiros, castiñeiros, carballos etc.
No sotobosque abundan as silvas (Rubus lusitanicus) e varias especies de fentos con preponderancia do fento común (Pteridum aquilinum), mentres que na matogueira as especies predominantes son os toxos (Ulex europaeus) e a xesta (Cytisus scoparius).Xunta de Galicia. Consellería de Medio Ambiente. Dirección Xeral de Conservación da Natureza: Humedales de Galicia . Consultada o 31 de outubro de 2015.
Ao longo das beiras e nos illotes que non quedan cubertos na preamar medran xuncos (Scirpus holoschoenus e Juncus acutus principalmente) e a principios da primavera, nas zonas sombrías e encharcadas, florecen milleiros de exemplares de lirio amarelo (Iris pseudacorus).
Na chaira intermareal podemos encontrar pradeiras de Zostera sp (cebas) e multitude de especies de algas como, por exemplo, Chondrus crispus, Gelidium sesquipedale, Laminaria ochroleuca e Codium tomentosum.
Por último, os topónimos Ortigueira e Ortegal (de orixe latina) fan referencia á abundancia de ortigas, que de feito seguen a ser moi abundantes e utilizadas tradicionalmente nesta zona polas súas virtudes terapéuticas e gastronómicas.
Fauna 230px|miniatura|Londras no porto de Ortigueira.
Mamíferos
Londra, corzo, xabaril, teixugo, raposo, marta, denociña, esquío, morcego orelludo común, rato de auga etc.
Aves
A ría de Ortigueira é unha das zonas húmidas máis importantes de Galicia e constitúe un santuario para un gran número de especies de anátidos, limícolas e garzas que pasan o inverno ao seu abeiro. Outras moitas especies fac escala nas súas ribeiras durante os seus tránsitos migratorios de primavera e outono. (Ver lista máis abaixo).
Anfibios e réptiles
Hyla arborea¡¡, ra vermella, tritón ibérico, píntega común, salamántiga galega, víbora de Seoane e lagarto das silveiras.
Resulta sorprendente a existencia dunha colonia de lagarta da serra (Iberolacerta montícola) a nivel do mar, en pleno casco urbano de Ortigueira.
Aves observadas A continuación, dáse unha relación das especies presentes na ría de Ortigueira ao longo do ano:
230px|miniatura|Parella de lavancos: ♂ á esquerda, ♀ á dereita. 230px|miniatura|Garza real. 230px|miniatura|Píllara dourada.
Especies sedentarias azor común azulenta común carrizo chasco común Cisticola juncidis corvo grande corvo pequeno curuxa común escribenta común escribenta riscada estreliña común falcón peregrino ferreiriño rabilongo gabeador común gabián eurasiático gaivota patiamarela galiña de río lavandeira branca lavanco liñaceiro común martiño peixeiro pentumeiro merlo acuático merlo común miñato común paporrubio paporrubio real papuxa cabecinegra papuxa das amoras pardal comúnpega pega rebordá perdiz peto verde peto real pimpín común pombo torcaz rabirrubio tizón rula turca verderolo común xílgaro
Especies invernantes avefría asubiador bilurico bailón bilurico común bilurico patirrubio bilurico pativerde carrán ártico carrán común carrán cristado cerreta corvo mariño cristado corvo mariño real cullereiro cullerete estorniño negro estorniño pinto gabita común gaivotón gaivota chorona gaivota escura garza branca garza real garzota laverca mazarico chiador mazarico rabinegro mazarico real pato cinsento pato rabilongo patirrubio pica alpina pica costeira píllara riscada píllara cincenta píllara real pilro cincento pilro común pilro gordo pilro tridáctilo mergullón orelleiro mergullón pequeno mergullón real
Especies estivais andoriña avenoiteira cincenta cirrio común picanzo vermello
Especies accidentais e/ou en paso migratorio aguia peixeira arao romeiro cuco escribenta amarela escribidor das neves gaivota polar lagarteiro mascato mergo pequeno mergo trullo mobella grande pedreiro cincento píllara rubia píllara dourada píllara papuda rula
Galería de imaxes
Protección
- Zona especial de conservación (ZEC ES1110001) "Ortigueira-Mera"
- Zona Húmida de Importancia Internacional. Convenio Ramsar.
- Zona de Especial Protección Para as Aves ZEPA ES0000086
Notas
Véxase tamén
Outros artigos
Sitios Ramsar en España
Ligazóns externas
Sociedade Galega de Ornitoloxía (SGO) Sociedad Española de Ornitología (SEO/Birdlife) Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN)
Categoría:Rías Altas Ortigueira-Mera Categoría:Sitios Ramsar en España