Xoán Carlos I de España,Biografía de Xoán Carlos I nado en Roma o 5 de xaneiro de 1938, foi rei de España entre 1975 e 2014, mantendo tras a súa abdicación o título de rei só con carácter honorífico.
Foi proclamado o 22 de novembro de 1975, trala morte de Francisco Franco, de acordo coa Lei de Sucesión na Xefatura do Estado de 1947. A Constitución española, ratificada por referendo popular o 6 de decembro de 1978 e promulgada o 27 de decembro do mesmo ano, recoñéceo expresamente como rei de España e lexítimo herdeiro da dinastía histórica de Borbón, outorgándolle a xefatura do Estado. A Carta Magna confire á súa dignidade o rango de símbolo da unidade nacional. Anteriormente á súa proclamación, desempeñara funcións interinas na xefatura do Estado durante a enfermidade de Franco.
Ao longo do seu reinado, o rei gozou dun elevado apoio popular tanto en España como en Iberoamérica. Con todo, en 2012 esta tendencia cambiou de forma drástica e o apoio reduciuse ata o punto de que, en abril de 2013, un 53% da poboación desaprobaba a forma en que desempeñaba as súas funcións, aínda que mantendo unha valoración positiva superior con respecto ás diferentes partes do organigrama político español.
O papel do rei durante a Transición española e a súa intervención para frear o intento de Golpe de Estado de 1981, o seu apoio á unidade europea e a súa contribución á hora de estreitar relacións diplomáticas, foron obxecto de diversas homenaxes, recoñecementos, premios e galardóns internacionais como o Premio Carlomagno (1982),Crespo MacLennan, xullo (2004). España en Europa, 1945-2000. Del ostracismo a la modernidad. Ed. Marcial Pons Historia o Premio Félix Houphouët-Boigny para a Procura da Paz da Unesco (1995),«El Rey, premio de la Paz de la Unesco por "evitar la guerra civil" según Kissinger», El País, 11 de xaneiro de 1995 a «Medalla da Democracia» da Universidade Yeshiva (1997),«El Rey reitera en Nueva York la autocrítica por el decreto de expulsión de los judíos», El País, 9 de abril de 1997 o Premio «Estadista Mundial» da Fundación Appeal of Conscience (1997)«El Rey alerta contra actitudes intolerantes», El País, 11 de abril de 1997 ou o Premio Estatal da Federación Rusa (2011),«Viaxe de traballo da Súa Maxestade o Rei á Federación de Rusia», Casa da Súa Maxestade o Rei. Consultado o 20 de xullo de 2012 entre outros.«La familia Kennedy se une a los homenajes que recibe el Rey en Estados Unidos», El País, 12 de abril de 1997«Sarkozy elogia la aportación del Rey Juan Carlos a la democracia en España », El Día, 2 de maio de 2008 Sobre o seu papel durante os primeiros anos do seu reinado, a revista Time publicaría que o rei Xoán Carlos xurdiu «como un dos heroes máis improbables e inspiradores da liberdade do século XX, desafiando un intento de vez militar que buscaba subverter á nova democracia posfranquista de España».«Beyond Soccer: The Poignance (and Royalty) of Spain’s Soft Power », Time, 5 de xullo de 2012 (en inglés)
O 2 de xuño de 2014, anunciou a súa abdicación á coroa de España. Sucedeuno o seu fillo Filipe VI tras a aprobación por parte das Cortes Xerais da Lei de Abdicación, que se fixo efectiva o 19 de xuño de 2014.
O 3 de agosto de 2020 anunciou a súa saída de España, que fixera efectiva no día anterior, fuxindo dos escándalos de diversos tipos nos que se ve involucrado e que van sendo revelados, emitindo a Casa Real unha mensaxe.
Traxectoria Primeiros anos Bautizado como Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón e Borbón-Dúas Sicilias, Xoán Carlos I é neto por vía paterna de Afonso XIII, fillo do matrimonio habido entre Juan de Borbón y Battenberg, conde de Barcelona, e de María de las Mercedes de Borbón-Dúas Sicilias, princesa das Dúas Sicilias.
Juanito, como o chaman os seus máis próximos para diferencialo do seu pai, Juan de Borbón, naceu, como se desprende dun comunicado da Casa Real Española, nun apartamento do edificio situado no número 122 do viale dei Parioli de Roma (Italia), cidade onde vivían os seus pais, durante o exilio da Familia Real, ausente de España desde a proclamación da Segunda República en 1931. Foi bautizado o 26 de xaneiro de 1938 na capela da Orde de Malta de Roma polo cardeal secretario de Estado da Santa Sé, monseñor Eugenio Pacelli, futuro papa Pío XII. A súa avoa paterna, a raíña Vitoria Uxía, foi a madriña, e o seu avó materno, Carlos Tancredo de Borbón-Dúas Sicilias, príncipe das Dúas Sicilias e infante de España, o padriño. En 1942 trasladouse xunto co resto da súa familia a Lausana, en Suíza.
Nunha entrevista celebrada o 25 de agosto de 1948 entre Franco e o conde de Barcelona no golfo de Biscaia, acordouse que o príncipe trasladaríase a España para cursar alí os seus estudos. O 8 de novembro de 1948, aos dez anos de idade, Xoán Carlos pisou por primeira vez territorio español. Alí estudaría durante ese ano académico. Tralo verán de 1949, con todo, a deterioración das relacións entre Franco e Juan de Borbón levarían a este último a decidir que o seu fillo non volvese polo momento a España. miniatura|Xoán Carlos de Borbón a cabalo durante a súa etapa na Academia Xeral Militar. Cadro de Augusto Ferrer-Dalmau (2014).
Tras un ano en Estoril, Juan de Borbón accedeu a que Xoán Carlos regresase a España no outono de 1950 para continuar os seus estudos, nesta ocasión acompañado do seu irmán máis novo Afonso. Para o verán de 1954, Xoán Carlos terminara o bacharelato. Posteriormente realizou a súa instrución militar na Academia Xeral Militar de Zaragoza (1955-1957), na Escola Naval Militar de Marín en Pontevedra (1957-1958) e finalmente na Academia Xeral do Aire de San Javier en Murcia (1958-1959).
Durante as vacacións de Semana Santa de 1956, o 29 de marzo, Xoves Santo, na residencia familiar de Estoril, chamada aínda hoxe Vila Giralda, a Xoán Carlos, que xa tiña 18 anos cumpridos, disparóuselle accidentalmente un revólver mentres xogaba no faiado da casa co seu irmán máis novo, Afonso, o que causaría a morte de Afonso.Apezarena, José y Castilla, Carmen (1993). Así es el príncipe: vida del futuro rey de España. Ediciones Rialp O irmán máis vello do conde de Barcelona e tío de Xoán Carlos, Jaime de Borbón, solicitaría meses despois unha investigación xudicial do suceso; petición cualificada polo historiador Paul Preston como de inaudita «insensibilidade e pura malevolencia» e que seguramente foi motivada por procurarse beneficios políticos á súa propia causa.Reseña de la obra de Paul Preston localizado en Google Bookk
O 13 de setembro de 1961 anunciouse oficialmente o compromiso de Xoán Carlos coa princesa Sofía de Grecia. Oito meses despois, o 14 de maio de 1962, a parella contraía matrimonio en Atenas polos ritos ortodoxo e católico. Con anterioridade á súa celebración, Franco manifestara o seu interese en que Xoán Carlos e Sofía vivisen en España, de modo que, a principios de 1963, e malia a oposición inicial de Juan de Borbón, o matrimonio trasladábase a Madrid para fixar a súa residencia no Palacio da Zarzuela.
O 5 de marzo de 1966, celebrouse unha reunión do Consello Privado do Conde de Barcelona en Estoril para conmemorar o vinte e cinco aniversario da morte de Afonso XIII, á que fora invitado Xoán Carlos. A reunión debía ser un acto de reafirmación dos dereitos dinásticos de Juan de Borbón. Pese a que dous meses antes, Xoán Carlos declarara que «xamais» aceptaría a Coroa mentres vivise o seu pai, decidiu non asistir á reunión a instancias da súa esposa, Sofía de Grecia, utilizando como pretexto unha indisposición. Juan de Borbón considerou aquel feito como unha ruptura da unidade dinástica por parte de Xoán Carlos.
Príncipe de España (1969-1975) miniatura|esquerda|Xoán Carlos de Borbón, príncipe de España, en 1971. En virtude da Lei de Sucesión na Xefatura do Estado de 1947, Franco nomeou a Xoán Carlos como sucesor a título de rei, nomeamento ratificado polas Cortes Españolas o 22 de xullo de 1969, ante as que o novo príncipe prestaría xuramento o mesmo día de gardar e facer gardar as Leis Fundamentais do Reino e os principios do Movemento Nacional, é dicir, o ideario franquista. Porén, baseouse nas facultades que ditas leis lle outorgaban para impulsar o cambio de réxime e facilitar a chegada da democracia.
Seguindo as regras dinásticas, a sucesión debese recaer no seu pai, Juan de Borbón e Battenberg, terceiro fillo e herdeiro do rei Afonso XIII. Con todo, as non moi cordiais relacións entre Juan e Franco determinaron o salto na liña de sucesión e o nomeamento de Xoán Carlos como príncipe de España, título de novo cuño co que Franco pretendía salvar distancias con respecto á monarquía liberal. Devandito salto foi aceptado polo príncipe Xoán Carlos, creando un conflito interno na Casa Real de Borbón. O Conde de Barcelona non renunciaría oficialmente aos seus dereitos sucesorios ata 1977.
Xoán Carlos I asumiu interinamente a xefatura do Estado entre o 19 de xullo ao 2 de setembro de 1974, e despois desde o 30 de outubro ao 20 de novembro de 1975 por enfermidades de Franco. O 9 de xullo de 1974, Franco era ingresado por unha flebite na perna dereita. Antes de partir cara ao hospital, chamou ao presidente do Goberno, Carlos Arias Navarro, e ao presidente das Cortes Españolas, Alejandro Rodríguez de Valcárcel, para que preparasen o traspaso interino de poderes ao príncipe. Con todo, dous días máis tarde, Xoán Carlos, que non quería un traspaso interino por parte de Franco, intentou persuadir a Arias para que fixese ver ao ditador que debía traspasarlle o poder de xeito definitivo. Ante a negativa do presidente do Goberno, o príncipe pediu a Franco que non asinase o decreto de traspaso. O 19 de xullo, o estado do ditador agravouse, polo que Arias acudiu ao hospital para que aprobase o traspaso. O xenro de Franco, Cristóbal Martínez-Bordiú, intentou impedir que Arias entrase na habitación do xefe do Estado. Finalmente conseguiu acceder, tras o cal convenceu ao ditador para que cedese o poder de xeito interino, o que provocou a furia do marqués de Villaverde e da esposa do ditador, Carmen Polo. Xoán Carlos asumía por primeira vez a xefatura do Estado de xeito interino.
Tras un novo empeoramento da saúde de Franco, o 23 de outubro de 1975, Valcárcel e Arias Navarro acudiron á Zarzuela para propoñer ao príncipe que asumise de novo interinamente a xefatura do Estado. Xoán Carlos negouse se a substitución non era definitiva. O 30 de outubro, Franco padeceu unha peritonite. Informado da gravidade do seu estado polo equipo médico que o atendía, o ditador ordenou a súa substitución por parte do príncipe Xoán Carlos, o que este aceptou, unha vez tivo a certeza de que a enfermidade do ditador era terminal.
Reinado (1975-2014) miniatura|Estandarte do rei Xoán Carlos I de España. Ao anunciarse a morte de Francisco Franco (20 de novembro de 1975), xurou acatar os Principios do Movemento Nacional, destinados a perpetuar o franquismo. Foi proclamado rei de España polas Cortes Españolas como Xoán Carlos I de España o 22 de novembro de 1975 e exaltado ao trono o 27 de novembro cunha cerimonia de unción chamada: «Misa de Espírito Santo» (o equivalente a unha coroación) celebrada na histórica Igrexa de San Jerónimo o Real de Madrid. Pese a xurar fidelidade ás leis do Movemento, coa súa actitude, promoveu e alentou a situación deu certa vantaxe ao proxecto reformista de Xoán Carlos e Fernández-Miranda(...) O Rei servíase do seu prerrogativa de nomear procuradores para substituír aos franquistas que ían falecendo con liberais de confianza (...)A presidencia da Comisión de Leis Fundamentais pasou do veterano falanxista Raimundo Fernández Custa ao opuedista liberal Gregorio López Bravo. Esta comisión empezara a estudar proxectos de leis de reunión e asociación e unha reforma do código penal...Juan Carlos Paul Preston a Lei para a Reforma Política, que foi votada polo Congreso dos Deputados o 18 de novembro de 1976 e aprobada en referendo cun abafador apoio do 94%, o que iniciou a Transición española cara á democracia.