O Campionato Nacional de División de Honra ou CNDH, tamén denominado Top 12 con fins comerciais, é a máxima categoría sénior masculina da liga de rugby de Portugal. O torneo está organizado pola Federación Portuguesa de Rugby e na actualidade ten 12 equipos participantes. A primeira edición foi a disputada na tempada 1958/59. Dende entón o club máis laureado é o CDUL de Lisboa, que gañou 20 títulos. O vixente campión é o Belenenses.
Historia A fundación da Federación Portuguesa de Rugby (FPR), o 23 de setembro de 1957, e a toma de posesión dos Corpos Sociais da Federación polo seu socio fundador, a Asociación de Rugby de Lisboa (ARL), terminando deste xeito a súa actividade en xullo de 1958, levaron a que a primeira edición do campionato portugués de rugby, chamado Campeonato de Portugal se realizase na tempada 1958-59; o campión foi o CF Os Belenenses. Nesa época, nove equipos sénior loitaran polo título, sendo catro universitarios e todos da rexión de Lisboa, coa excepción da Académica de Coimbra. Foi tamén nesa tempada na que tivo lugar a primeira edición da Copa de Portugal.
Novas categorías Categorías Idades Ano de creación Júniores dos 17 aos 19 anos 1963 Xuvenís dos 15 aos 16 anos 1964 Iniciados dos 13 aos 14 anos 1969 Infantís dos 11 aos 12 anos 1973 Benxamíns dos 8 aos 10 anos 1988 Nas décadas dos anos '60 e '70, viviuse un gran crecemento na práctica do rugby en Portugal; os clubs universitarios eran cada vez máis, e a implantación do rugby cara ao Norte e cara ao Sur de Lisboa foron determinantes. Despois de 1974, coa Revolución dos caraveis, á par doutras modalidades deportivas, o rugby ten un gran crecemento debido á creación de categorías inferiores, que posibilitaron a práctica deste deporte por parte dos máis xoves. En 1965, produciuse a primeira edición da Copa Ibérica que puña fronte a fronte aos campións e subcampións de Portugal e España.
Con todo, este crecemento coincidiu cun período, entre 1974 e 1979, no que os séniores deixaran de competir internacionalmente, atrasando o nivel competitivo da modalidade no país luso. A aposta nas seleccións nacionais dos máis xoves, e o contacto con equipos semellantes do estranxeiro, formaran unha vasta gama de bos xogadores, que nas décadas de 1980 e 1990 contribuísen para unha mellora da calidade do rugby portugués.
A partir de 1990 o rugby entrou nunha fase menos boa da súa evolución en Portugal; os impulsos na modalidade, nos anos 70 polo Estado, e despois, nos anos '80, polas asociacións de rugby nacionais, deixaran de ser tan abundantes. O reducido número de practicantes (eran 2008 en 1995, dos cales un terzo eran séniores) atrasou moito o desenvolvemento. A pesar das dificultades, nese ano a creación do rugby feminino e unha posible profesionalización da modalidade, veñen darlle un novo alento ao rugby portugués.
Palmarés Até a tempada 2004/05 o campión da liga era o primeiro clasificado na táboa. Dende que na tempada 2005/06 se instalou o sistema de eliminatorias polo campionato unha vez rematada a fase de liga regular (play-off) tan so dúas veces acadou o título o primeiro clasificado na táboa: Pos.20062007200820092010201120122013201420152016201720182019 1º |width=70| Belenenses |bgcolor=dddddd width=70 bgcolor=#ffffa5| Agronomia Agronomia Agronomia Agronomia CDUL CDUL |bgcolor=dddddd width=70| CDUL |width=70| Direito |bgcolor=dddddd width=70| CDUL |width=70| CDUL |bgcolor=dddddd width=70| Agronomia |width=70| Agronomia |bgcolor=dddddd width=70| Belenenses
|-align="center" |bgcolor=dddddd width=40| 2º Direito |bgcolor=dddddd width=70| Direito |width=70| CDUL |bgcolor=dddddd width=70 bgcolor=#ffffa5| Direito Direito |bgcolor=dddddd width=70 bgcolor=#ffffa5| Direito Agronomia Belenenses CDUL |bgcolor=dddddd width=70 bgcolor=#ffffa5| Direito Direito |bgcolor=dddddd width=70| Direito |width=70 bgcolor=#ffffa5| Belenenses Agronomia
|-align="center" |bgcolor=dddddd width=40| 3º Agronomia CDUP Belenenses |bgcolor=dddddd width=70| Belenenses |width=70| Belenenses |bgcolor=dddddd width=70| Agronomia |width=70| Direito |bgcolor=dddddd width=70 bgcolor=#ffffa5| Direito Tecnico Tecnico Cascais CDUL |width=70| Cascais |bgcolor=dddddd width=70| Tecnico
|-align="center" |bgcolor=dddddd width=40| 4º Benfica CDUL Benfica CDUL CDUL Belenenses Academica Agronomia Agronomia Cascais Tecnico Belenenses Direito CDUL 5º |width=70| CDUP |bgcolor=dddddd width=70| Benfica |width=70| Direito |bgcolor=dddddd width=70| Benfica |width=70| Academica |bgcolor=dddddd width=70| Academica |width=70| Belenenses |bgcolor=dddddd width=70| CDUP |width=70| Belenenses |bgcolor=dddddd width=70| Agronomia |width=70| Agronomia |bgcolor=dddddd width=70| Cascais |width=70| CDUL |bgcolor=dddddd width=70| Direito
|-align="center" |bgcolor=dddddd width=40| 6º Tecnico Belenenses CDUP CDUP Benfica Benfica CDUP Academica Academica Belenenses Belenenses Tecnico Academica CDUP 7º |width=70| CDUL |bgcolor=dddddd width=70| Tecnico |width=70| Cascais |bgcolor=dddddd width=70| Tecnico |width=70| Tecnico |bgcolor=dddddd width=70| Tecnico |width=70| Benfica |bgcolor=dddddd width=70| Tecnico |width=70| Cascais |bgcolor=dddddd width=70| CDUP |width=70| CDUP |bgcolor=dddddd width=70| Academica |width=70| CDUP |bgcolor=dddddd width=70| Cascais
|-align="center" |bgcolor=dddddd width=40| 8º Academica Cascais Academica Cascais CDUP CRAV Tecnico Cascais CDUP Academica Academica CDUP Tecnico Academica 9º |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| CRAV |width=70| CRAV |bgcolor=dddddd width=70| CRAV |width=70| Lousa |bgcolor=dddddd width=70| Montemor |width=70| Montemor |bgcolor=dddddd width=70| -
|-align="center" |bgcolor=dddddd width=40| 10º - - - - - - - Benfica Montemor Montemor CRAV Lousa Benfica - 11º |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| - |bgcolor=dddddd width=70| - |width=70| Lousa |bgcolor=dddddd width=70| -
|-align="center" |bgcolor=dddddd width=40| 12º - - - - - - - - - - - - Evora - Campións Dende a creación da liga portuguesa de rugby só 8 equipos acadaron o título de campións.
Edición Campión 1958-59 26px Belenenses 1959-60 26px Benfica 1960-61 26px Benfica 1961-62 26px Benfica 1962-63 26px Belenenses 1963-64 26px CDUL 1964-65 26px CDUL 1965-66 26px CDUL 1966-67 26px CDUL 1967-68 26px CDUL 1968-69 26px CDUL 1969-70 26px Benfica 1970-71 26px CDUL 1971-72 26px CDUL 1972-73 26px Belenenses 1973-74 26px CDUL 1974-75 26px Belenenses 1975-76 26px Benfica 1976-77 26px Académica 1977-78 26px CDUL 1978-79 26px Académica 1979-80 26px CDUL
Edición Campión 1980-81 26px Tecnico 1981-82 26px CDUL 1982-83 26px CDUL 1983-84 26px CDUL 1984-85 26px CDUL 1985-86 26px Benfica 1986-87 26px Cascais 1987-88 26px Benfica 1988-89 26px CDUL 1989-90 26px CDUL 1990-91 26px Benfica 1991-92 26px Cascais 1992-93 26px Cascais 1993-94 26px Cascais 1994-95 26px Cascais 1995-96 26px Cascais 1996-97 26px Académica 1997-98 26px Tecnico 1998-99 26px Direito 1999-00 26px Direito 2000-01 26px Benfica 2001-02 26px Direito
Edición Campión 2002-03 26px Belenenses 2003-04 26px Académica 2004-05 26px Direito 2005-06 26px Direito 2006-07 26px Agronomia 2007-08 26px Belenenses 2008-09 26px Direito 2009-10 26px Direito 2010-11 26px Direito 2011-12 26px CDUL 2012-13 26px Direito 2013-14 26px CDUL 2014-15 26px Direito 2015-16 26px Direito 2016-17 26px CDUL 2017-18 26px Belenenses 2018-19 26px Agronomia 2019-20 Torneo inconcluso 2020-21 26px Tecnico 2021-22 26px Belenenses 2022-23 26px Direito 2023-24 26px Belenenses 2024-25 26px Belenenses
Títulos por club TítulosClubCampionatos20 26px CDUL 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1974, 19781980, 1982, 1983, 1984, 1985, 1989, 1990, 2012, 2014, 201712 26px Direito 1999, 2000, 2002, 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 20152016, 202310 26px Belenenses 1959, 1963, 1973, 1975, 2003, 2008, 2018, 2022, 2024, 20259 26px Benfica 1960, 1961, 1962, 1970, 1976, 1986, 1988, 1991, 20016 26px Cascais 1987, 1992, 1993, 1994, 1995, 19964 26px Académica 1977, 1979, 1997, 20043 26px Tecnico 1981, 1998, 20212 26px Agronomia 2007, 2019
Participacións por club Non hai ningún club participante en tódalas edicións (67) da primeira división do rugby portugués. O CDUL e o Belenenses son os clubs que estiveron presentes en máis edicións (66). O Belenenses leva 55 tempadas seguidas sen descender de categoría. Na seguinte táboa están representados os 35 clubs participantes na historia do Campionato Nacional de División de Honra:
EquipoCidadeTempadasTítulos25242322212019181716151413121110090807060504030201009998979695949392919089888786858483828180797877767574737271706968676665646362616059CDUL |bgcolor=dddddd width=100|Lisboa |bgcolor=cccccc|6620 |bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FFFFFF| · ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| •
|-align="center" bgcolor=eeeeee |bgcolor=dddddd width=100|CF BELENENSESLisboa66 |bgcolor=cccccc|10 ★ ★ • ★ • • • ★ • • • • • • • • • ★ • • • • ★ • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • ★ • ★ • • · • • • • • • ★ • • • ★GD DIREITO |bgcolor=dddddd width=100|Lisboa |bgcolor=cccccc|6412 |bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=FF4444| ★ ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FFFFFF| · ||bgcolor=FFFFFF| · ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=33BB33| • ||bgcolor=FFFFFF| ·
|-align="center" bgcolor=eeeeee |bgcolor=dddddd width=100|ACADEMICA AACCoimbra63