O Salvador (en castelán: El Salvador) oficialmente República do Salvador (en ), é o país máis pequeno e máis densamente poboado de América Central. Limita polo nordeste con Honduras, polo leste co golfo de Fonseca, polo sur co océano Pacífico e polo oeste con Guatemala. A súa capital é San Salvador, sendo tamén a meirande cidade. No ano 2016, o país tiña unha poboación de arredor de 6,34 millóns de persoas.
Durante séculos, O Salvador estivo habitado por numerosos pobos mesoamericanos, especialmente o pobo pipil, así como o pobo lenca e os pobos maias. A comezos do século XVI, o Imperio Español conquistou o territorio, incluíndoo no Vicerreinado de Nova España, gobernado dende Cidade de México. Porén, o Vicerreinado de México tiña pouca ou ningunha influencia nos asuntos cotiáns do istmo de América Central, que foi colonizado en 1524. En 1609, a área converteuse na Capitanía xeneral de Guatemala, da cal O Salvador formou parte até a súa independencia de España en 1821, primeiro como parte do Primeiro Imperio Mexicano, do cal se secesionou, como parte da República Federal de América Central, en 1823. Cando a república se disolveu en 1841, O Salvador converteuse nun estado soberano, despois formou unha unión de curta duración con Honduras e Nicaragua chamada República Maior de América Central, que durou dende 1895 até 1898.
Dende finais do século XIX até mediados do século XX, O Salvador padeceu inestabilidade política e económica crónicas, caracterizadas por golpes de estado, revoltas e unha sucesión de líderes autoritarios. A persistente desigualdade social e o malestar social culminaron na devastadora guerra civil do Salvador (1979–1992), entre o goberno militar e unha coalición de grupos guerreiros de esquerda. O conflito rematou cos Acordos de Paz de Chapultepec, que posibilitaron o estabelecemento dunha república constitucional multipartidista que se mantén até o presente.
A economía do Salvador estivo dominada historicamente pola agricultura, comezando coas plantas Indigofera, o cultivo máis importante durante o período colonial, seguido polo café, que a comezos do século XX representaba o 90% das exportacións do país. Dende entón, O Salvador reduciu a súa dependencia do café e embarcouse na diversificación da economía mediante a apertura de relacións comerciais e financeiros e a expansión do sector manufactureiro. O colón, a moeda oficial do Salvador dende 1892, foi substituída polo dólar estadounidense en 2001.
O Salvador atópase no posto 16 entre os países de América Latina en termos de Índice de Desenvolvemento Humano, e o cuarto en América Central (detrás de Panamá, Costa Rica e Belize) grazas a que se atopa nunha fase de rápida industrialización. Porén, o país segue a loitar contra os altos índices de pobreza, desigualdade e crime.
Etimoloxía O conquistador Pedro de Alvarado nomeou a nova provincia por Xesús de Nazaret ("O Salvador"). O nome completo era "" ("Provincia do Noso Señor Xesucristo, o Salvador do Mundo"), que foi posteriormente abreviado como "".El Salvador: The People and Culture, by Greg Nickles, pg.6
Historia
Os conquistadores españois que chegaron ao Salvador entre 1524 e 1525, viñan desde Guatemala logo de participar na conquista do México. Durante a colonia, O Salvador formou parte da Capitanía xeneral de Guatemala, tamén coñecida como Reino de Guatemala. O territorio salvadoreño estivo dividido nas Alcaldías Maiores de San Salvador e Sonsonate. En 1811 e 1814 producíronse importantes levantamentos contra o dominio español que expresaron a inquietude independentista dos crioulos (a elite branca descendente de españois). Finalmente, as nacións da América Central conseguiron a súa independencia de España, o 15 de setembro de 1821Embaixada d'El Salvador nos EE. UU., De la Civilización a la Independencia , consultado o 29 de marzo de 2007. O 1823 formouse a Federación Centro-Americana, composta polos actuais países da América Central: Guatemala, Honduras, O Salvador, Nicaragua e Costa Rica. O Salvador independizouse da federación o 1838.
Unha guerra civil de 12 anos, que custou as vidas de preto de 75 000 persoas, chegou á súa fin no 1992, cando o goberno de dereita e a guerrilla de esquerda asinaron un tratado que levou a reformas militares e políticas.
Política
A Constitución de 1983 define o ordenamento legal básico do país. Aí estabelécese que O Salvador é unha república democrática, representativa na que rexe o sistema presidencialista, cuxos tres órganos son o Órgano Executivo, encabezado polo presidente da República e o seu Gabinete. O órgano Lexislativo, nomeado Asemblea Lexislativa do Salvador (Unicameral) é de 84 deputados, e o Órgano Xudicial, expresado na Corte Suprema de Xustiza, é integrado por 15 maxistrados, sendo un deles electo como presidente do Poder Xudicial.
O presidente é electo por sufraxio directo e dura no cargo 5 anos. Non pode ser reelixido no período seguinte. O partido Alianza Republicana Nacionalista (ARENA) ten o poder executivo desde 1989 e séguese a manter no seu cargo após catro períodos consecutivos.
Cos Acordos de Paz de Xapultepec (1992) creáronse a nova Policia Nacional Civil, a Procuradoría para a Defensa dos Dereitos Humanos, o Tribunal Supremo Electoral, déuselle vida legal como partido político á oposición de esquerda na forma do Fronte Farabundo Martí para a Liberación Nacional (FMLN) e redefiniuse o papel do exército, reservado para a defensa da soberanía e a integridade territorial. Tamén se suprimiron algúns corpos de seguridade que estaban ao mando do exército, como foron a Garda Nacional, a Policía de Facenda e os Batallóns especiais formados para manteren a guerra contra a insurxencia dos anos 80.
Subdivisións
miniatura|dereita|400px|Departamentos do Salvador. O Salvador está dividido en 3 zonas (Zona Occidental, Zona Oriental e Zona Paracentral) e 14 departamentos. Os departamentos, segundo a zona, son:
Zona Occidental Ahuachapán Santa Ana, O Salvador Sonsonate Zona Central La Libertad Chalatenango Departamento de San Salvador La Paz, O Salvador Cuscatlán Zona Paracentral San Vicente Cabañas Zona Oriental Usulután San Miguel Morazán La Unión
Xeografía
O relevo do Salvador está composto dunha meseta central pouco elevada (de 400 a 800 m de altitude) recortada por vales fluviais e recuberta de numerosos volcáns (Santa Ana, San Vicente, San Salvador, Tecapa, Conchagua, Ilamatepec), dos cales algúns están aínda activos. A parte máis elevada do país sitúase no norte, no monte El Pital (2.730 m). A estreita franxa costeira que bordea o océano Pacífico non supera os 25 km de ancho. O Lempa, que é parcialmente navegábel, é o principal río do país.
O clima do Salvador é tropical, cunha estación seca (novembro a abril) e unha estación húmida (maio a outubro). Atópase, segundo a altitude, terras quentes, ata 800 m, terras tempadas, ata 1800 m e, máis alá, terras xeadas. A temperatura anual medio da capital, San Salvador, é de arredor de 24 °C.
As cidades máis importantes do Salvador son:
San Salvador, a capital Santa Ana San Miguel Sonsonate
Economía
A economía do Salvador experimentou unha mestura de resultados durante o goberno do partido ARENA nas iniciativas do mercado libre e o modelo de xerencia fiscal que inclúen a privatización do sistema de actividades bancarias, as telecomunicacións, as pensións públicas, a distribución eléctrica, e unha parte da xeración eléctrica, redución dos aranceis, eliminación dos controis de prezos e subsidios, e unha aplicación mellorada dos dereitos de propiedade intelectual. O PIB estivo a crecer nun paso constante pero modesto despois da sinatura dos Acordos de Paz en 1992, nun ambiente de estabilidade macroeconómica.
Un problema que O Salvador enfronta é a desigualdade económica da distribución das ganancias persoais. No 1999, a quinta parte da poboación máis rica recibiu o 45 % dos beneficios, mentres que a quinta parte máis pobre recibiu soamente o 5,6 %.
Desde o mes de decembro de 1999, as reservas internacionais netas igualaron aos 1.8 mil millóns de dólares. Tendo este almacenador intermediario de moeda forte para traballar, o Goberno do Salvador, emprendeu un plan monetario da integración que comezaba o 1 de xaneiro do 2001, polo cal o dólar dos Estados Unidos se converteu en moeda de curso legal xunto ao colón salvadoreño, e toda a contabilidade formal foi emprendida nos dólares. Deste xeito, o goberno limitou formalmente a súa posibilidade de poñer políticas monetarias sobre o mercado para influír variábeis a curto prazo na economía. Desde 2001, o colón deixou de circular e agora xa non se utiliza para facer transaccións; porén, algúns almacéns aínda informan ao público de prezos en colóns e á vez en dólares.
En xeral, a poboación apoiou o cambio do colón ao dólar, se ben os salarios seguen sendo iguais a pesar de que creceu o prezo da maioría dos produtos. O cambio ao dólar axudou a baixar os intereses nos créditos, co que moitas persoas tiveron acceso a créditos para compraren unha casa ou un automóbil. Os sectores políticos da esquerda foron moi críticos no proceso de dolarización, o cal unicamente favorece ás empresas do sector financeiro.
Actualmente, a economía está máis orientada cara á manufactura e aos servizos, en lugar da agricultura (cultivo do café). As súas principais industrias son a de alimentos e bebidas, produtos do petróleo, tabaco, produtos químicos, téxtiles e mobles.
Demografía
A poboación do Salvador no ano 2016 era de 6 344 722, comparada cos 2 200 000 persoas en 1950. En 2010, a porcentaxe de poboación menor de 15 anos era do 32,1%, do 61% entre os 15 e os 65 anos, e do 6,9% de máis de 65 anos.
A cidade capital de San Salvador ten unha poboación de arredor de 2,1 millóns de persoas. Preto do 42% da poboación do Salvador vive en zonas rurais. O proceso de urbanización medrou de xeito constante no Salvador dende a década de 1960, e millóns de persoas desprazáronse a centros urbanos creando problemas asociados coa planificación urbanística e os servizos.
Arredor de 100 000 nicaraguanos viven no Salvador.
Grupos étnicos A poboación do Salvador componse de mestizos, brancos e pobos indíxenas. O 86% dos salvadoreños son mestizos, cunha mestura de devanceiros indíxenas e europeos. Entre a poboación mestiza, tódolos salvadoreños que son racialmente europeos, especialmente mediterráneos, así como afrosalvadoreños e os indíxenas que non falan a súa lingua nativa ou perderon a súa cultura orixinal identifícanse a si mesmos como culturalmente mestizos.
O 12,7% dos salvadoreños son brancos. Unha gran cantidade de inmigrantes de Europa central chegou ó Salvador durante a segunda guerra mundial como refuxiados orixinarios da República Checa, Alemaña, Hungría, Polonia e Suíza. Tamén hai pequenas comunidades de xudeus, palestinos critiáns, e árabes musulmáns (espacialmente palestinos).
O 0,23% da poboación é definida como indíxena, e os principais grupos son os cacaopera, que representan o 0,07% da poboación do país, os pipil cun 0,06%, os lenca cun 0,04% e outros grupos menores que compoñen o 0,06%. Moi poucos amerindios mantiveron os seus constumes e tradicións, sendo asimilados co paso do tempo na cultura mestiza/española dominante no país.
Existe unha pequena comunidade de afrosalvadoreños que forman o 0,13% da poboación, xa que tradicionalmente se impediu que os africanos emigrasen ó país por medi de políticas gobernamentais.
Cultura