miniatura|400px|Diferentes competicións atléticas. miniatura|Xogos Olímpicos de Atlanta (1996) Atletismo é o nome que recibe un amplo conxunto de probas deportivas divididas en carreiras, saltos e lanzamentos. Pódense practicar en pavillóns ou ao ar libre.
O atletismo é un dos poucos deportes practicados de forma tradicional mundialmente, tanto no ámbito afeccionado como no transcurso de numerosas competicións de todos os niveis. A simplicidade e os poucos medios necesarios para a súa práctica explican en parte este éxito. Os primeiros vestixios de concursos atléticos remóntanse a civilizacións antigas.
Os Xogos Olímpicos son a proba internacional máis coñecida. Celébranse cada catro anos desde 1896 e o atletismo é a disciplina máis importante neles. Desde 1982, a IAAF é o organismo encargado da súa regulamentación, e creou normas para finalizar co período afeccionado da disciplina. O primeiro Campionato do Mundo de Atletismo organizouse en 1983 e teñen lugar cada dous anos desde 1991.
Historia Antigüidade O atletismo existe desde hai miles de anos, considérase o deporte máis antigo do planeta. Deixando de fóra deportes prehistóricos sen regras nin normativa, en Exipto no século XV aC atópase como referencia escrita máis antiga unha inscrición nunha lápida de Amenofis II, na cal se fala de carreiras a pé. Ao mesmo tempo a civilización minoica tamén facía carreiras, e lanzamentos como o de xavelina e disco.O nacemento do primeiro estadio
Posteriormente fixéronse os Xogos Olímpicos que iniciaron os gregos en 776 aC. Hai varias teorías que apuntan ao ano 880 aC como data de inicio dos Xogos Olímpicos (por obra do rei de Elida, Ifitos, e en honra ao deus Zeus), pero a primeira referencia escrita é unha listaxe de gañadores do ano 776 aC: Kerobos foi o gañador dunha carreira de 197,27 metros denominada stadion.
Durante os días que duraban os xogos, parábanse todas as guerras (entre estados ou cidades gregas), isto denominábase tregua olímpica.
Entre o 472 aC, e o 350 aC fóronse modificando algúns conceptos para acabar cuns xogos olímpicos semellantes aos actuais: o primeiro día dedicábase á celebración do culto de Zeus, o segundo día levaban a cabo as carreiras individuais e durante o resto de días o resto de probas. Os trofeos que conseguían os atletas eran ofrecidos aos seus deuses: os atletas non recibían ningún premio valioso, como poderían ser xoias ou ouro, senón que só recibían unha coroa feita cunha rama de olivo chamada Kotinos e o recoñecemento de ser os máis rápidos ou os que saltaban máis. Os atletas ían nus durante todo o período, posto que aquilo era unha representación da beleza masculina e tentaban imitar aos deuses, as mulleres tiñan o acceso prohibido. miniatura|250px|esquerda|Estadio de Olimpia.
Os atletas empezaban aos doce anos o adestramento e a preparación física na pista. Ademais había probas diferentes das actuais, por exemplo contemplábase a loita, boxeo, pancracio (unha combinación das dúas anteriores), carreiras de cuadrigas etc. E xa se disputaban outras moitas probas como os lanzamentos de disco e xavelina (nestas dúas había unha modalidade de lanzamento vertical e outra de lanzamento horizontal), carreiras de velocidade, salto de lonxitude etc.
No 394 aC xa se disputaron 293 Xogos Olímpicos, todos eles no Val de Olimpia.
En Roma practícase o atletismo en dúas versións diferentes. A primeira de inspiración etrusca (cursores), e a segunda é unha adaptación das disciplinas gregas (athletae) que son practicadas a Roma a partir do 186 aC, e os romanos continuáronos.Jean-Paul Thuillier, Lle sport dans la Rome antique, París, Errance, 1996, páx.115-116, ISBN 2877721140 Coa chegada do cristianismo os Xogos foron perdendo interese. No ano 394 o emperador romano Teodosio o Grande aboliunos porque eran considerados pagáns.Resumo historía do atletismo
Irlanda organiza entre o 632 aC e 1169 xogos que comprenden probas descoñecidas polos gregos como salto de pértega, lanzamento de martelo e unha forma de cros country. Estas disciplinas son importadas a Escocia no século IV, pola migración de escoceses. Estes xogos arraigan en terra escocesa e fanse os Highland Games.Wojciech Liponski (s.d.), L'encyclopédie des sports, Poznan, Atena, 2003 (éd. fra., París, Grund et UNESCO, 2005), páx.33, ISBN 2700012275
Idade media ata o século XIX Desde o século XI, as fontes informan de carreiras a pé en Inglaterra. O entusiasmo é tal que as autoridades locais reservan un espazo dedicado a estas competicións en 1154 en Lord. A descrición dun lanzador de pedras figura nos relatos de Havelock o danés en 1275. Doutra banda, segundo os historiadores, o rei Henrique II de Inglaterra fixo instalar uns terreos de deporte nos arredores de Londres para a práctica de diferentes probas tales como lanzamento de martelo en zorra, lanzamento de barra e pa, así como xogos de pelota. Ao mesmo tempo, os mozos londinienses desafíanse a interminables carreiras a través da cidade.Robert Parienté et Alain Billouin, La Fabuleuse Histoire de l'Athlétisme, París, Minerva 2003, páx.192, ISBN 2830707273
En 1834 un grupo de ingleses decidiron os mínimos esixibles para participar en determinadas probas. As primeiras reunións atléticas foron da man das universidades de Oxford e Cambridge (1864). O primeiro mitin nacional en Londres tivo lugar en 1866 e o primeiro mitin afeccionado en pista cuberta, celebrado nos Estados Unidos en 1868, o ano no cal se fundou o primeiro club de atletismo. Isto desatou o interese por este deporte tanto en Europa como América.
Amodo o atletismo foi collendo protagonismo, en 1896 celebráronse os Xogos Olímpicos en Grecia impulsados polo barón Pierre de Coubertin, no Estadio Panathinaikó de 333 metros de pista, e a partir de aquí cada 4 anos un país era o anfitrión dos Xogos, excepto en tempos de guerra.
Aínda así non foi ata os xogos de Estocolmo, en 1912 que non se empezaron a cronometrar as carreiras; foi, polo tanto, o primeiro momento no que se contaron as marcas, foi naqueles xogos cando Jim Thorpe gañou dúas medallas de ouro no péntatlon e no décatlon, conseguindo a marca do mundo, seis meses despois retiráronselle as medallas e as marcas porque cobraba 25 dólares semanais xogando ao béisbol, en 1982, unha vez xa morto, o Comité Olímpico Internacional entregou as medallas aos seus fillos e volvérono a inscribir no libro das Marcas.
En 1912 fundouse a Federación Internacional de Atletismo Afeccionado (IAAF) con sede en Londres. Os fundadores foron 17 países, pero actualmente xa o integran 213.Historia da IAAF
En 1976 acordouse que todas as marcas e probas se indicaran de forma métrica e evitar empregar a palabra milla. Actualmente isto aplícase a todas as probas excepto a de milla.
Probas As probas de atletismo adóitanse clasificar en tres grandes bloques: carreiras (velocidade, medio fondo, fondo, obstáculos, marcha atlética e remudas), concursos (saltos e lanzamentos) e probas combinadas (décatlon e héptatlon). Probas olímpicasCarreirasDistanciaData desde a cal é olímpica HomesMulleres100 m18961928200 m19001948400 m18961964800 m18961928; vaise recuperar en 19601 500 m189619725 000 m19121996 (do 1984 ó1992: 3000 m)10 000 m1912 (do 1906 ó 1908:5 millas = 8047 metros)1988Maratón18961984110 mt;Mulleres: 100 mt18961972(do 1932 ó 1968:80 mt)400 mt190019843000 obstáculos1920 (do 1900 ó 1908outra distancia)20084x100 m191219284x400 m19121972MarchaDistanciaData desde a cal é olímpicaHomesMulleres20km marcha1956 (1908 ó1952: 10km marcha)2000 (1992 ó1996: 10km marcha)50km marcha1932 -SaltosDisciplinasData dende a que é olímpicaHomesMulleresSalto de altura18961928Salto con pértega18962000Salto de lonxitude18961948Triplo salto18961996LanzamentoDisciplinas Data dende a que é olímpicaHomesMulleresLanzamento de peso18961948Lanzamento de disco18961928Lanzamento de martelo19002000Lanzamento de xavelina19081932CombinadasDisciplinasData dende a que é olímpicaHomesMulleresDécatlon1896 -Héptatlon -1984
Carreiras As carreiras son as probas clásicas. Consisten a correr (excepto no caso da marcha) unha distancia determinada co obxectivo de completala co menor tempo posible. Unha saída será nula se un corredor ou corredora ponse en movemento antes de que se dea o pistoletazo de saída. O atleta que fai unha saída nula é descualificado (en vigor desde o 1 de xaneiro de 2010). As carreiras clasifícanse en: 100 m, 200 m, 400 m, 800 m, 1500 m, 3000 m, 5000 m, 10000 m, e o maratón (42,195 km). Valos e obstáculos: 100 m feminino, 110 m masculino, 400 m e 3000 obstáculos. Marcha: 20 km e 50 Km (masculino) Remudas: 4x100 m e 4x400 m.
miniatura|dereita|250px|Carreira con valos. As carreiras de velocidade son as carreiras onde a distancia a percorrer son 400 metros ou menos. De tal maneira que os 50 metros lisos, os 60, os 100, os 200 e os 400 son categorizadas neste grupo. Afinando máis poderíanse distinguir as carreiras de esprint (distancia inferior aos 100 metros), pero non é necesario. Estas carreiras caracterízanse polo feito de que o atleta empeza a carreira agachado cos pés colocados sobre o bloque de saída (starting ou tacos de saída) que o axudarán a gañar impulso ó comezo da carreira. A saída nestas carreiras pode ser decisiva. O atleta non escatima en ningún momento en velocidade: vai todo o percorrido ao máximo; quizais a única excepción é á proba dos 400 metros, onde o atleta pode rebaixar a velocidade en determinados momentos para esforzarse máis noutras zonas.
Unha vez se da o pistoletazo de saída, o atleta impúlsase co starting e fai os 10 ou 20 primeiros metros lixeiramente agachado, e finalmente pon as costas completamente rectas. Isto permite unha maior apertura de pernas. O atleta tense que impulsar fortemente contra a terra no canto de "apoiarse" como quizais faría nunha carreira de fondo ou medio fondo.
As carreiras de medio-fondo son aquelas comprendidas entre os 600 e os 3.000 metros. As carreiras máis populares son a de 800 metros lisos, a de 1.500 e a de 3.000. Tamén o sería a milla a pesar de non ser olímpica. Nestas carreiras o atleta segue unha estratexia previamente estudada acelerando e reducindo a marcha para poder aguantar toda a distancia, tamén hai atletas que van durante toda a carreira á mesma velocidade. Nestas probas non se empeza con starting, senón que se sae de pé, e colócanse nunha liña curva da pista, sen rúa única; a única excepción son os 800 metros lisos onde si que se empeza con starting e durante unha distancia hai rúa única. O atleta fai unha menor apertura de pernas e a acción dos xeonllos non é tan importante como nas probas de velocidade. 250px|miniatura|O campo a través caracterízase por disputarse no medio de camiños, montañas, campos etc. no canto de facelo en pista. As carreiras de fondo son todas as carreiras dunha distancia superior aos 3.000 metros: 5.000, 10.000, maratón (42.195 metros fóra de pista), o campo a través (fóra de pista) etc. Os atletas destas probas tentan evitar todos os movementos innecesarios, os xeonllos non se moven moito e a apertura de pernas e a forza son menores que nas carreiras de medio-fondo e de velocidade.
As carreiras de valos son de 400 metros ou inferiores en distancia. O atleta ten que superar un conxunto de 10 valos, de diferente altura segundo a categoría e o sexo. A distancia entre os valos é diferente segundo a distancia que se percorra. Para pasar os valos correctamente primeiro tense que estender unha perna, pasar o valo (sen perder o ritmo) e pola rapidamente en terra, a segunda perna pasa dobrada perpendicularmente ao corpo (de tal maneira que queda paralela a terra): a flexibilidade é un elemento chave nestas probas. Se un atleta non pasa por encima dos valos será descualificado; o feito de tombalas non o descualifica nin impide establecer unha marca. As carreiras de obstáculos son parecidas, a distancia máis común son os 3.000 metros, o atleta ten que superar obstáculos que non poden caer e cada volta teñen que superar unha ría.