A caligrafía (do grego καλλος kallos "beleza" e γραφος graphos "escrita") é a arte de escribir con trazos de estilo fermoso. O vocábulo designa a escrita manual na cal predominan as calidades de elegancia, uniformidade e beleza.
A caligrafía continúa a florecer en formas como as invitacións de voda e outros eventos, a tipografía e o deseño de fontes, o deseño de logotipos, a arte relixiosa, anuncios, deseño gráfico, inscricións en pedras e documentos de lembranza. Tamén se usa en carteis teatrais e cinematográficos e tamén para certificados de nacemento e defunción, mapas ou outras obras escritas.
Tamén se denomina caligrafía aos trazos da escrita propios de cada persoa, así como ao conxunto dos mesmos contidos nun documento manuscrito.
Definición da caligrafía
Unha definición contemporánea da práctica da caligrafía é "a arte de escribir belo" (Mediavilla, 1996). A historia da escritura é unha historia de evolucións estéticas enmarcadas polas habilidades técnicas, velocidade e limitacións materiais das diferentes persoas, épocas e lugares. (Diringer 1968: 441).
A caligrafía abarca desde creacións completamente utilitarias ata magníficas obras de arte onde a expresión abstracta pode (ou non) adquirir mais importancia que a lexibilidade das letras (Mediavilla, 1996). A caligrafía clásica difire da tipografía e da escritura manual non clásica, aínda que un calígrafo pode ser capaz de crear todas elas.
Ferramentas As principais ferramentas para un calígrafo son a pluma e o pincel. Os plumas de caligrafía escriben con puntas que poden ser planas, redondas ou afiadas.. Para algúns fins decorativos, pódense usar plumas con diferentes puntas. Non obstante, tamén se crearon obras con bolígrafos e rotuladores, aínda que non empregan liñas angulares. Existen algúns estilos de caligrafía, como a escritura gótica, que requiren unha pluma de punta.
A tinta de escritura adoita ser a base de auga e é moito menos viscosa que as tintas a base de aceite empregadas na impresión. Algúns papeis especializados con alta absorción de tinta e textura constante permiten liñas máis limpas, aínda que a miúdo se emprega pergamiño ou papel velino, xa que un coitelo pode borrar as imperfeccións e non se precisa unha caixa de luz para que as liñas poidan pasar por el. Normalmente, as caixas de luz e os modelos úsanse para lograr liñas rectas sen que as marcas a lapis prexudiquen o traballo. O papel regrado, xa sexa para unha caixa lixeira ou para uso directo, adoita pautarse cada cuarto ou media polgada, aínda que ocasionalmente se empregan espazos de polgadas. Este é o caso de litterea unciales (de aí o nome), e o papel regrado dos colexios actúa a miúdo como orientación.
Historia miniatura|201px|Caligrafía chinesa A tradición afirma que os caracteres chineses, a forma máis antiga coñecida de escritura das existentes hoxe en día, foron inventados por Cang Jie (cara a 2650 a. C.). Outra tradición remonta a súa creación aos tempos de Fu Xi, o lendario primeiro emperador da China.
A cultura chinesa concede unha grande importancia á caligrafía. Esta fundamentase na beleza visual dos ideogramas, a técnica da súa realización e os preceptos metafísicos da cultura tradicional chinesa.
A caligrafía occidental desenvólvese de forma totalmente independente. A súa orixe é o alfabeto latino, co que na Idade Media escribían os monxes copistas sobre pergamiño. Aproximadamente na mesma época a cultura islámica desenvolve a súa propia caligrafía, baseada no alfabeto árabe, e debido á prohibición relixiosa de representar seres vivos, convértea nunha arte decorativa de amplo uso na arquitectura.
Outros alfabetos desenvolvéronse noutras culturas, e ata existen hoxe en día, a maioría deles en Asia, e son utilizados de forma habitual nos seus respectivos países, aínda que globalmente teñen unha difusión moito menor.
Trala invención da imprenta por Gutenberg, os libros alcanzan unha difusión moito maior que a posible ata entón e a caligrafía perde importancia a favor da tipografía.
O bolígrafo primeiro, e posteriormente as máquinas de escribir e os ordenadores supuxeron a desaparición da caligrafía da nosa vida cotiá. Con todo, é hoxe unha arte moi viva, unha forma de expresión artística que une a escritura con outras artes plásticas como o debuxo e a pintura e que dá lugar a obras de gran beleza plástica, nas que constantemente buscan inspiración os creadores de novas tipografías. A caligrafía está presente ao noso ao redor na publicidade, nos logotipos de compañías e nas etiquetas de moitos produtos, con todo a caligrafía foi decrecendo no seu uso a través do tempo aínda cando de xeito expresivo se dean algúns avances na procura de novas formas de caligrafía, as mesmas seguen tendo a súa esencia principal.
Tradicións caligráficas Caligrafía hebrea Caligrafía estilo Rashi, o rashi, é o acrónimo de רבי שלמה יצחקי Rabi Shlomo Yitzjaki. É o tipo de letra semicursiva na que os comentarios de Rashi adoitan imprimirse tanto no Talmud como no Tanakh. Aínda que leva o seu nome, Rashi nunca empregou esta escritura: o tipo de letra baséase na escritura manuscrita semicursiva sefardí do século XV.
Caligrafía xeorxiana A caligrafía xeorxiana é unha forma de caligrafía artística da lingua xeorxiana que se practicou nos tres alfabetos xeorxianos. Existe unha tradición de séculos nesta arte e o cristianismo tivo un papel importante na vida literaria xeorxiana, xa que os monxes e outros relixiosos da igrexa ortodoxa xeorxiana deixaron moitos manuscritos e rexistros históricos.
Caligrafía occidental miniatura|Folio 27r dos Evanxeos de Lindisfarne (c. 700) Historia Dende os tempos da antiga Roma e ata a invención da imprenta, a caligrafía estivo ligada á historia da cultura europea e á súa transmisión, e cada época vese reflectida nos diferentes estilos de escritura. Despois, a beleza na escritura a man tivo sempre unha gran consideración como parte da educación ata tempos moi recentes, e mantense aínda en forma de invitacións manuscritas, deseños de logotipos e tipografías ou documentos conmemorativos.
A caligrafía occidental diferénciase polo uso do alfabeto latino, que se escribía en letras imperiais capitais na pedra, capitais rústicas ao pintar nos muros e en cursiva romana para o uso cotián. Nos séculos II e III desenvolveuse o estilo uncial. Cando a escritura se deixou para aos mosteiros, considerouse que a escritura uncial era máis axeitada para copiar a Biblia e outros textos relixiosos. Foron os mosteiros os que conservaron as tradicións caligráficas durante os séculos IV e V, cando caeu o Imperio Romano e Europa entrou na idade media.
No auxe do Imperio, o seu poder chegaba ata Gran Bretaña e trala súa caída mantívose a súa influencia literaria. A escrita semiuncial xerou a semiuncial irlandesa.Insular Manuscripts: Paleography Section 6: Language on the Page in Insular Manuscripts Layout and Legibility. (n.d.). Cosultdo o 30 de maio de 2018 Cada rexión desenvolveu os seus propios estándares seguindo o mosteiro principal da rexión (escritura merovinxia, escritura Laon, escritura Luxeuil, escritura visigoda, escritura beneventana), na súa maioría cursivas dificilmente lexibles. As igrexas cristiás promoveron o desenvolvemento da escritura a través das prolíficas copias da Biblia, do Breviario e doutros textos sagrados.de Hamel 2001a Dous estilos de escritura distintos coñecidos como uncial e semiuncial (do latín "uncia" ou "inch") desenvolvéranse a partir da variedade de manuais romanos.Knight 1998: 10 Os séculos VII-IX do norte de Europa supuxeron o auxe dos manuscritos iluminados celtas, como o Libro de Durrow, os evanxeos de Lindisfarne e o libro de Kells.Trinity College Library Dublin 2006; Walther & Wolf 2005; Brown & Lovett 1999: 40; Backhouse 1981
A devoción de Carlomagno pola mellora dos estudos resultou no recrutamento "dunha multitude de escribas", segundo Alcuin, abade de York.Jackson 1981: 64 Alcuin desenvolveu o estilo coñecido como o minúscula carolinxia ou carolino. O primeiro manuscrito deste estilo foi o Godescalc Evangelistary (rematado no 783), un libro cos evanxeos escrito polo escriba Godescalc.Walther & Wolf 2005; de Hamel 1994: 46–48 O carolinxio é o estilo do que descende a tipografía moderna.de Hamel 1994: 46 No século XI, o carolinxio evolucionou cara á escritura gótica, que era máis compacta e permitía encaixar máis texto nunha páxina. Os estilos de caligrafía gótica fixéronse dominantes en toda Europa e en 1454, cando Johannes Gutenberg desenvolveu a primeira imprenta en Mainz adoptou o estilo gótico, converténdoo na primeira tipografía.
No século XV, o redescubrimento de antigos textos carolinxios fomentou a creación da minúscula humanista ou littera antiqua. O século XVII viu a escritura Batarde desde Francia, e no século XVIII a escritura inglesa estenderse por Europa e o mundo a través dos seus libros.
A mediados dos anos 1600 os funcionarios franceses, inundados de documentos escritos en varias mans e variados niveis de habilidade, queixábanse de que moitos destes documentos estivesen máis alá da súa capacidade para descifrar. A Oficina do Financiador restrinxiu todos os documentos legais a tres estilos, Coulee, Rhonde (coñecido en inglés como Round hand) e Speed Hand, ás veces chamado simplemente bastarda. Aínda que había moitos grandes mestres franceses naquel momento, o máis influente na proposta foi Louis Barbedor, que publicou Les Ecritures Financière Et Italienne Bastarde Dans Leur Naturel arredor de 1650.
Coa destrución da Camera Apostolica durante o saqueo de Roma (1527), o centro dos mestres de escritura trasladouse ao sur de Francia. Cara ao 1600, a cursiva cursiva comezou a ser substituída por un refinamento tecnolóxico, a itálica, que á súa vez foi a nai da Rhonde e posteriormente da Round hand inglesa.
Estilo A caligrafía sagrada occidental ten algunhas características propias, como a iluminación da primeira letra de cada libro ou capítulo na época medieval. A parte escrita pode vir parecida por unha páxina decorativa chea de representacións xeométricas adornadas de animais de ton atrevido. Os evanxeos de Lindisfarne (715-720) son un exemplo temperán.
Como ocorre coa caligrafía chinesa ou islámica, a escritura caligráfica occidental empregou regras e formas estritas. A escritura de calidade tiña un ritmo e unha regularidade lograda coas letras, cunha orde "xeométrica" das liñas da páxina. Cada personaxe tiña e ten aínda unha orde de trazo precisa.
A diferenza dun tipo de letra, a irregularidade no tamaño, no estilo e nas cores das personaxes aumenta o valor estético, aínda que o contido pode resultar ilexible. Moitos dos temas e variacións da caligrafía occidental contemporánea actual atópanse nas páxinas da Biblia de San Xoán. Un exemplo particularmente moderno é a edición ilustrada da Biblia de Timothy Botts, con 360 imaxes e unha tipografía caligráfica.
Caligrafías orientais miniatura|Soldado chinés nun concurso de caligrafía A caligrafía chinesa chámase localmente shūfǎ ou fǎshū ({en {lang-zh|書法}} ou 法書 en chinés tradicional, literalmente "método ou lei da escritura"); a caligrafía xaponesa é shodō (en , literalmente "camiño ou principio da escritura"); a caligrafía coreana chámase seoye (en , literalmente "a arte de escribir"); e a vietnamita é thư pháp (en vietnamita: Thư pháp/書法, literalmente "camiño das letras ou das palabras"). A caligrafía dos caracteres orientais é un importante e prezado aspecto da cultura tradicional de Asia oriental.
Caligrafía chinesa ou 書法 shūfǎ, os caracteres chineses poden trazarse segundo cinco estilos históricos. Normalmente todos se realizan con pincel e tinta. Estes estilos están ligados intrinsecamente á historia da escritura chinesa. O ou caligrafía xaponesa considérase unha arte no Xapón, e unha disciplina moi difícil de perfeccionar; ensínase como unha materia máis aos nenos xaponeses durante a educación primaria.
Técnica