Canuto José Berea Rodríguez, nado na Coruña o 28 de xuño de 1836 e finado na mesma cidade o 24 de febreiro de 1891, foi un empresario, músico (director de orquestra, violinista, pianista, profesor e compositor) e político galego.

O seu enorme prestixio cidadán foi un apoio fundamental para o establecemento de novas agrupacións musicais. Considérse como un dos pioneiros do orfeonismo galego, xunto a Xosé Castro "Chané" e Pascual Veiga.

Traxectoria Canuto Berea Rodríguez naceu o 28 de xuño de 1836, fillo do director, pianista e comerciante nado en Zaragoza Sebastián Canuto Berea Ximeno, que se trasladara á cidade herculina un ano antes, e de María Antonia Rodríguez Vázquez. De familia de músicos, logo da morte de seu pai, que deixara nunha situación crítica dende o punto de vista económico, en 1854 abriu o primeiro establecemento musical de Galicia,VV.AA. (1975): "Berea, Canuto". Gran Enciclopedia Galega. Tomo 3. Santiago de Compostela/Gijón: Silverio Cañada, Editor. ISBN 54-7286-038-8. un almacén de música que destacou moi cedo pola riqueza dos seus fondos bibliográficos que, dez anos despois, alcanzaban os 30 000 títulos de partituras, así como pola calidade dos instrumentos musicais que vendía e a do taller de reparación de instrumentos, ofrecendo o posibilidade de mercar pianos a prazos e con tres anos de garantía. Canuto Berea empregou a publicidade para anunciarse en xornais e revistas, anunciándose como o "único depósito de pianos construídos expresamente para o clima de Galicia e Asturias da sen rival fábrica de Bernareggi Gassó e Compañía". miniatura|250px|Fachada do Teatro Rosalía Castro da Coruña, onde foi director titular da orquestra da compañía de ópera. Desdempeñou sucesivamente os postos de segundo (1861) e primeiro (1862) director titular da Orquestra da Compañía de Ópera do Teatro Principal (hoxe Teatro Rosalía de Castro), así como no Teatro de Variedades da mesma cidade (1863). A partir desta data converteuse en protector dos músicos galegos, e dedicouse ao coidado e edición das súas obras.

Unha das súas dedicacións profesionais como pianista foi a ensinanza, e entre os seus alumnos máis aventaxados figurou María Lois, pianista coruñesa de grandes condicións musicais que aos quince anos revalidou a carreira de piano completa no Conservatorio de Música de Madrid.

A súa actividade estendida a toda Galicia levouno a ser administrador e conselleiro do Banco de España e do Crédito Galego, da Sociedad de Crédito Gallego, presidente da Cámara de Comercio, vogal da Xunta de Obras do Porto, deputado provincial, membro da Comisión Provincial de Monumentos Históricos e Artísticos e presidente da Reunión Instructiva y Recreativa de Artesanos.

En 1879 foi nomeado académico de número da Academia Galega de Belas Artes, institución que chegou presidir.

Foi nomeado alcalde da Coruña do 12 de agosto de 1889, xa que o posto se encontraba vacante debido ao falecemento de Tomás Iglesias Lloreda. O seu mandato finalizou o 23 de decembro dese ano.

Obra Compositor eminentemente popular, a produción musical de Canuto Berea Rodríguez, logo do estudo das obras conservadas na colección "Canuto Berea" do arquivo da Biblioteca Provincial da Coruña, abrangue unha gran variedade de xéneros, dende a súa produción pianística, sinfónico, sinfónico-coral, escénica, camerística ou cancións. Polo que respecta á instrumentación, o maior número de obras de Canuto Berea Rodríguez foron escritas para orquestra, cun total de 21 obras puramente orquestrais e outras seis para orquestra e voz, mentres que o xénero que máis desenvolveu foron as danzas, cun total de 14 obras sen incluír as súas catro muiñeiras, ou as súas cinco polcas. A seguinte listaxe inclúe o número de obras de Canuto Berea recollidas no fondo Berea da Deputación da Coruña por agrupación e xénero de acordo coa clasificación de Nilo Jesús García Armas e Aurelio Chao Fernández:

Agrupación/instrumentos Obras Orquestra 21 Orquestra e voz 6 Piano 5 Piano e voz 5 Exercicios de harmonía 5 Banda e voz 3 Trío de corda 1</td><td valign=top> Xénero Obras Danza 14 Estudio 5 Himno 5 Polca 5 Muiñeira 4 Escénica 3 Barcarola 2 Chotis 1 Marcha fúnebre 1 Habanera 1 Marcha 1 Sinfonía 1 Vals 1 Villancico 1 Zarzuela 1

De todas estas obras a máis coñecida e interpretada é a versión para piano de La Alfonsina, unha muiñeira sinfónica escrita orixinalmente para orquestra adicada ao príncipe Alfonso e composta en 1861 para ser estreada nos primeiros xogos florais da Coruña, e pola que lle foi concedida a Cruz de Carlos III. Outras obras destacadas son a súa zarzuela La Luna de Hiel, un himno de Galicia, ou a melodía galega Un suspiro. Ademais escribiu composicións en honor á visita de Isabel II e Afonso XII á Coruña, ou unha muiñeira adicada á chegada do ferrocarril á Coruña.

Distincións Presidente da Academia Provincial de Belas Artes da Coruña (hoxe Real Academia Galega de Belas Artes). Membro correspondente da Real Academia de Belas Artes de San Fernando. Unha ruela estreita entre a rúa Real e a rúa Galera, en cuxa esquina se situaba o almacén "Canuto Berea y Cía" ata que pechou as súas portas en 1987, leva o seu nome.

Legado miniatura|250px|Portada de Le Rouet de Grand'maman (Fileuse) de Eugenia Osterberger. Edición "Canuto Berea y Cía". A figura de Canuto Berea ten sido fundamental na historia da música galega. Ademais das súas composicións, o seu legado depositado na Biblioteca Provincial da Coruña comprende milleiros de partituras impresas de compositores galegos, numerosos libros e manuscritos musicais, correspondencia, catálogos, carteis, programas e documentación comercial do almacén de música dende a súa apertura ata o seu peche en 1987.

Do mesmo xeito, o seu labor como editor musical contribuíu á difusión da creación musical de figuras como Xosé Baldomir, Eugenia Osterberger, ou Xosé Castro "Chané", entre outros.

Canuto Berea contribuíu, xunto con Xosé Castro "Chané", Pascual Veiga e Xoán Montes a difundir o folclore galego por España, Portugal e América, ofrecendo concertos como pianista, violinista ou director de orquestra.

Notas

Referencias

Véxase tamén Bibliografía

Ligazóns externas Canuto Berea Rodríguez (1836-1891)

Categoría:Alcaldes da Coruña Categoría:Alcaldes de Galicia durante a Restauración Categoría:Nados na Coruña Categoría:Nados en 1836 Categoría:Finados en 1891 Categoría:Editores de Galicia Categoría:Compositores de Galicia coa obra no dominio público Categoría:Violinistas de Galicia Categoría:Pianistas de Galicia Categoría:Directores de orquestra de Galicia