Il cilentano meridionale (cilindanu miridiunali) è un dialetto diffuso nei territori più a sud del Cilento, a partire dai paesi montuosi di Rofrano e Alfano, fino alla fascia costiera che va da Ascea a Sapri.

Sebbene siano totalmente circoscritti alla Provincia di Salerno in Campania, questi dialetti sono caratterizzati da un'evoluzione linguistica che li inserisce all'interno del gruppo meridionale estremo, a differenza dei dialetti parlati nelle zone settentrionali della regione che invece rientrano all'interno di quello alto-meridionale. Pertanto, risultano molto più vicini al calabrese, e abbastanza simili al siciliano, in una situazione analoga a quanto accade in Puglia con il salentino.

Caratteristiche delle parlate cilentane meridionali Tra le caratteristiche peculiari di tali dialetti si elencano:

il vocalismo di tipo siciliano (sistema pentavocalico); la pronuncia chiara e distinta delle vocali finali, proprio come nei dialetti dell'estremo sud, al contrario di numerosi altri dialetti campani che invece le indeboliscono; il passaggio da LL a DD, come si vede per esempio nel pronome dimostrativo chiddu ("quello" in italiano), malgrado alcuni vocaboli facciano eccezione come bellu ("bello"); il pronome personale iddu, tipico del Cilento meridionale, della Sicilia e del Salento.

Mini dizionario cilentano-siciliano-salentino-italiano Questo mini dizionario è stato creato per poter fare dei paragoni:

AlfaneseRofraneseSicilianoSalentino settentrionaleSalentino centraleItalianoabballaabballaabballaballa/abballaballaballaa laa laa la, âallaallaallaa lua lua lu, ôalluallual, alloammuccia/'mmucciaammucciaammucciasconni/'mmucciascunne/'mmuccianascondeamuriamuriamuriamoriamureamoreariuaria, ariuaria, ariuariaariaariaaspiettiaspiettiaspetti/'spetti'spetti- spietti'spettiaspettiattugattu/misciddujattu, attujattu/musciujattu/musciu/muscigattoàuzaaìzaàusa, jisaozza/aza/ozaauza/azza/ausaalzabirividiviri, vidi, biri, bidiveti/vitivete/vide/vitevedecìnniricìnniricìnniricènniricìnnere/cìnerecenerecacaca/chicacachecapicchìca (picchì)pircè/ca/pircenipercè/caperchéchichicùi, cucici/cinechicurcacurcacurca/cuccacorca/curcacurcacoricacurricurricurrifuci/currifuscecorrefacifacifà, faci, fapifacifacefafetifeti/puzzafetipuzzapuzzapuzzafiestifiestifestifiestifestefestefìmminafìmminafìmminafemmanafimmana/fimminadonnafrivarìafaci friddufrivarìafaci fridduface friddufa freddofrivarufrivarufrivarufibbraru/fibbrajufibbraru/febbraju/febbrarufebbraiofurnufurnufurnu/funnufurnufurnufornogentiaggenticristianicristianicristianigentegiugnugiugnugiugnugiugnugiugnugiugnogranarugranarugranarucranarucranaru/ranarugranaiogruossogruossugrossu/'rossucruessu/crossugrossu/rossugrossoiettaiettajetta'mmena/jatica'mminagettainchiinchi/jinchiinchi/jinchienchjiinchjeriempieintaintanta'ntraintra/'ntra/intainjnnarujinnarujinnaru, jnnaruginnaiu, scinnaruginnaiu/scinnarugennaiojurnatajurnatajurnata/junnatasciurnatasciurnatagiornata (giorno)lardulardulardulardulardulardolilili, 'ilileleliettuliettulettuliettulettulettolululululuil, lomalimalimalimalimalemalemali tiempumali tiempumalu tempumali tiempumale tiempumaltempomannamannamannamanda/manna’mmannamandamanumanumanumanumanumanomarzumarzumarzumarzumarzumarzomatina, matinumatina, matinumatinamatina’mmane/matinamattinamisimisimisimesimisemesencingicici, ncici/ncicinu, nunnu, nunnunnonu/‘nno/nunnonparlatuparlatu/cuntatuparratu, parlatu/cuntatucuntatu/ parlatucuntatuparlatoPascaPascaPasqua, PascaPascaPascaPasquapinnipinnipinnipennipinnepenneppippipipi’ppeperpriestupriestuprestuprestu/amprimaprestu/‘mprimaprestopuòpuòpoi, pòpuèpotepuoipurtarupurtarupurtaru/puttarupurtarunu/'nnussirapurtara/'nnusseraportaronoquannaquannaquannuquannu/quanduquannuquandoridiri, di, 'iti/dide/te/de/tidisàbatusàbatusàbatusabbutusàbbatu/sabbitusabatosisisi, sidducicisesordisordisordisordisordisoldisulisulisulisolisulesolesùricisùricisùrgisorgisorciu/surgetopo (sorcio)suusuasò, sousuasousuotabaccutabaccutabbaccutabbaccutabbaccutabaccotantatantutantutantu/motutantu/mututantotritritritretitrete/tretreugnaugnaugnaognaugneunghieuòmminiuòmminiòminiuèmminiòminiuominivenivenivenivenivene/‘bbenevienevicinuvicinuvicinu, ammerivicinu/'mmeruvicinu/'mmeru/'mmeravicinovolivolivoli, vòvoliole/‘bbolevuolezappulìazappulìazappulìazzappazzappazappa (verbo)zicucriaturu, zurieddu (zicu)nicu (picciriddu)piccinnupiccinnu/piccinneddubambino (piccolo)

Note

Voci correlate Cilento Dialetto cilentano Parco nazionale del Cilento e Vallo di Diano Costiera cilentana Dialetti italiani meridionali estremi

Collegamenti esterni

Cilentano meridionale Categoria:Cultura nel Cilento