Aspidistra (Ker Gawl., 1822) è un genere di piante angiosperme monocotiledoni della famiglia Asparagaceae (sottofamiglia Nolinoideae).

Etimologia Il nome del genere deriva dal greco ασπίς, aspís, nel senso di scudo, per via dell'aspetto delle foglie.

Descrizione Comprende piante dal rizoma carnoso e dalle foglie larghe e dure di colore verde intenso, lucide e sempreverdi; alcune specie hanno foglie maculate (Aspidistra lurida), diverse cultivar hanno foglie striate di bianco o di giallo. I fiori, che crescono quasi a diretto contatto con la terra, non sono vistosi, spesso nascosti dal folto fogliame (per questo alcuni ritengono che non fiorisca mai), di colore porpora-brunastro, a volte con macchioline chiare, sbocciano in estate generando una bacca nerastra.

Biologia Sono piante molto longeve che possono vivere più di cento anni.

Distribuzione e habitat Il genere è originario dell'Asia orientale, dall'Himalaya e dall'Indocina sino alla Cina meridionale e al Giappone.

Tassonomia Il genere comprende le seguenti specie:

Aspidistra acetabuliformis Y.Wan & C.C.Huang Aspidistra alata Tillich Aspidistra albiflora C.R.Lin, W.B.Xu & Yan Liu Aspidistra albopurpurea Aver. & Tillich Aspidistra alternativa D.Fang & L.Y.Yu Aspidistra anomala Aver. & Tillich Aspidistra arnautovii Tillich Aspidistra atrata Aver., Tillich & B.H.Quang Aspidistra atroviolacea Tillich Aspidistra attenuata Hayata Aspidistra australis S.Z.He & W.F.Xu Aspidistra austrosinensis Y.Wan & C.C.Huang Aspidistra austroyunnanensis G.W.Hu, Lei Cai & Q.F.Wang Aspidistra averyanovii N.S.Lý & Tillich Aspidistra babensis K.S.Nguyen, Aver. & Tillich Aspidistra bamaensis C.R.Lin, Y.Y.Liang & Yan Liu Aspidistra basalis Tillich Aspidistra bella Aver., Tillich & K.S.Nguyen Aspidistra bicolor Tillich Aspidistra bogneri Tillich Aspidistra brachypetala C.R.Lin & B.Pan Aspidistra brachystyla Aver. & Tillich Aspidistra cadamensis N.S.Lý & Tillich Aspidistra caespitosa C.Pei Aspidistra campanulata Tillich Aspidistra carinata Y.Wan & X.H.Lu Aspidistra carnosa Tillich Aspidistra cavicola D.Fang & K.C.Yen Aspidistra cerina G.Z.Li & S.C.Tang Aspidistra chishuiensis S.Z.He & W.F.Xu Aspidistra chongzuoensis C.R.Lin & Y.S.Huang Aspidistra chunxiuensis C.R.Lin & Yan Liu Aspidistra clausa Vislobokov Aspidistra claviformis Y.Wan Aspidistra cleistantha D.X.Nong & H.Z.Lü Aspidistra coccigera Aver. & Tillich Aspidistra columellaris Tillich Aspidistra connata Tillich Aspidistra corniculata Vislobokov Aspidistra crassifila Yan Liu & C.I Peng Aspidistra cruciformis Y.Wan & X.H.Lu Aspidistra cryptantha Tillich Aspidistra cyathiflora Y.Wan & C.C.Huang Aspidistra cylindrica Vislobokov & Nuraliev Aspidistra daibuensis Hayata Aspidistra daxinensis M.F.Hou & Yan Liu Aspidistra deflexa Aver., Tillich & V.T.Pham Aspidistra dodecandra (Gagnep.) Tillich Aspidistra dolichanthera X.X.Chen Aspidistra ebianensis K.Y.Lang & Z.Y.Zhu Aspidistra elatior Blume Aspidistra elegans Aver. & Tillich Aspidistra erecta Yan Liu & C.I Peng Aspidistra erosa Aver., Tillich, T.A.Le & K.S.Nguyen Aspidistra erythrocephala C.R.Lin & Y.Y.Liang Aspidistra extrorsa C.R.Lin & D.X.Nong Aspidistra fasciaria G.Z.Li Aspidistra fenghuangensis K.Y.Lang Aspidistra fimbriata F.T.Wang & K.Y.Lang Aspidistra flaviflora K.Y.Lang & Z.Y.Zhu Aspidistra foliosa Tillich Aspidistra fungilliformis Y.Wan Aspidistra geastrum Tillich Aspidistra glandulosa (Gagnep.) Tillich Aspidistra globosa Vislobokov & Nuraliev Aspidistra gracilis Tillich Aspidistra graminifolia Aver. & Tillich Aspidistra grandiflora Tillich Aspidistra guangxiensis S.C.Tang & Yan Liu Aspidistra guizhouensis S.Z.He & W.F.Xu Aspidistra hekouensis H.Li, C.L.Long & Bogner Aspidistra heterocarpa Aver., Tillich & V.T.Pham Aspidistra hezhouensis Q.Gao & Yan Liu Aspidistra huanjiangensis G.Z.Li & Y.G.Wei Aspidistra jiangjinensis S.R.Yi & C.R.Lin Aspidistra jiewhoei Tillich & Škornick. Aspidistra jingxiensis Yan Liu & C.R.Lin Aspidistra khangii Aver. & Tillich Aspidistra laongamensis C.R.Lin & X.Y.Huang Aspidistra laotica Aver. & Tillich Aspidistra lateralis Tillich Aspidistra leshanensis K.Y.Lang & Z.Y.Zhu Aspidistra letreae Aver., Tillich & T.A.Le Aspidistra leucographa C.R.Lin & C.Y.Zou Aspidistra leyeensis Y.Wan & C.C.Huang Aspidistra liboensis S.Z.He & J.Y.Wu Aspidistra linearifolia Y.Wan & C.C.Huang Aspidistra lingchuanensis C.R.Lin & L.F.Guo Aspidistra lingyunensis C.R.Lin & L.F.Guo Aspidistra lobata Tillich Aspidistra locii Arnautov & Bogner Aspidistra longanensis Y.Wan Aspidistra longgangensis C.R.Lin, Y.S.Huang & Yan Liu Aspidistra longiconnectiva C.T.Lu, K.C.CHuang & J.C.Wang Aspidistra longifolia Hook.f. Aspidistra longiloba G.Z.Li Aspidistra longipedunculata D.Fang Aspidistra longipetala S.Z.Huang Aspidistra longituba Yan Liu & C.R.Lin Aspidistra longshengensis C.R.Lin & W.B.Xu Aspidistra lubae Aver. & Tillich Aspidistra luochengensis B.Pan & C.R.Lin Aspidistra luodianensis D.D.Tao Aspidistra lurida Ker Gawl. Aspidistra lutea Tillich Aspidistra maguanensis S.Z.He & D.H.Lv Aspidistra marasmioides Tillich Aspidistra marginella D.Fang & L.Zeng Aspidistra medusa Aver., K.S.Nguyen & Tillich Aspidistra micrantha Vislobokov & Nuraliev Aspidistra minor Vislobokov, Nuraliev & M.S.Romanov Aspidistra minutiflora Stapf Aspidistra mirostigma Tillich & Škornick. Aspidistra molendinacea G.Z.Li & S.C.Tang Aspidistra multiflora Aver. & Tillich Aspidistra muricata F.C.How Aspidistra mushaensis Hayata Aspidistra nanchuanensis Tillich Aspidistra nankunshanensis Yan Liu & C.R.Lin Aspidistra neglecta Aver., Tillich & K.S.Nguyen Aspidistra nigra Aver., Tillich & K.S.Nguyen Aspidistra nikolaii Aver. & Tillich Aspidistra nutans Aver. & Tillich Aspidistra obconica C.R.Lin & Yan Liu Aspidistra oblanceifolia F.T.Wang & K.Y.Lang Aspidistra obliquipeltata D.Fang & L.Y.Yu Aspidistra oblongifolia F.T.Wang & K.Y.Lang Aspidistra obtusata Vislobokov Aspidistra omeiensis Z.Y.Zhu & J.L.Zhang Aspidistra opaca Tillich Aspidistra ovatifolia Yan Liu & C.R.Lin Aspidistra oviflora Aver. & Tillich Aspidistra papillata G.Z.Li Aspidistra patentiloba Y.Wan & X.H.Lu Aspidistra paucitepala Vislobokov, Nuraliev & D.D.Sokoloff Aspidistra petiolata Tillich Aspidistra phanluongii Vislobokov Aspidistra pileata D.Fang & L.Y.Yu Aspidistra pingfaensis S.Z.He & Q.W.Sun Aspidistra pingtangensis S.Z.He, W.F.Xu & Q.W.Sun Aspidistra pulchella B.M.Wang & Yan Liu Aspidistra punctata Lindl. Aspidistra punctatoides Yan Liu & C.R.Lin Aspidistra purpureomaculata H.C.Xi, J.T.Yin & W.G.Wang Aspidistra qijiangensis S.Z.He & X.Y.Luo Aspidistra quadripartita G.Z.Li & S.C.Tang Aspidistra quangngaiensis N.S.Lý, Haev. & Tillich Aspidistra radiata G.W.Hu & Q.F.Wang Aspidistra recondita Tillich Aspidistra retusa K.Y.Lang & S.Z.Huang Aspidistra revoluta Hao Zhou, S.R.Yi & Q.Gao Aspidistra ronganensis C.R.Lin, Jing Liu & W.B.Xu Aspidistra sarcantha Aver., Tillich, T.A.Le & K.S.Nguyen Aspidistra saxicola Y.Wan Aspidistra semiaperta Aver. & Tillich Aspidistra sessiliflora Aver. & Tillich Aspidistra sichuanensis K.Y.Lang & Z.Y.Zhu Aspidistra sinensis Aver. & Tillich Aspidistra sinuata Aver. & Tillich Aspidistra spinula S.Z.He Aspidistra stellata Aver. & Tillich Aspidistra stenophylla C.R.Lin & R.C.Hu Aspidistra stricta Tillich Aspidistra subrotata Y.Wan & C.C.Huang Aspidistra superba Tillich Aspidistra sutepensis K.Larsen Aspidistra synpetala C.R.Lin & Yan Liu Aspidistra tenuifolia C.R.Lin & J.C.Yang Aspidistra tillichiana O.Colin Aspidistra tonkinensis (Gagnep.) F.T.Wang & K.Y.Lang Aspidistra triloba F.T.Wang & K.Y.Lang Aspidistra triquetra Aver., Son, Tillich & K.S.Nguyen Aspidistra triradiata Vislobokov Aspidistra truongii Aver. & Tillich Aspidistra tubiflora Tillich Aspidistra typica Baill. Aspidistra umbrosa Tillich Aspidistra urceolata F.T.Wang & K.Y.Lang Aspidistra ventricosa Tillich & Škornick. Aspidistra verruculosa Aver., Tillich & D.D.Nguyen Aspidistra vietnamensis (Aver. & Tillich) Aver. & Tillich Aspidistra viridiflora Vislobokov & Nuraliev Aspidistra wujiangensis W.F.Xu & S.Z.He Aspidistra xichouensis Lei Cai, Z.L.Dao & G.W.Hu Aspidistra xilinensis Y.Wan & X.H.Lu Aspidistra xuansonensis Vislobokov Aspidistra yizhouensis B.Pan & C.R.Lin Aspidistra yunwuensis S.Z.He & W.F.Xu Aspidistra zhangii Aver., Tillich & K.S.Nguyen Aspidistra zhenganensis S.Z.He & Y.Wang Aspidistra zinaidae Aver. & Tillich Aspidistra zongbayi K.Y.Lang & Z.Y.Zhu

Le specie più diffuse sono A. elatior, A. typica, A. caespitosa, A. linearifolia, A. tonkinensis e A. lurida.

Coltivazione Pianta molto rustica e longeva, si adatta a qualunque tipo di terreno o esposizione, preferisce posizione ombreggiata e mai il sole diretto, sopporta climi con notevoli escursioni termiche (da -5° a +40 °C) anche se teme le forti gelate, si può usare terriccio universale ben drenato. L'Aspidistra necessita di una concimazione mensile nella bella stagione con fertilizzante minerale diluito nell'acqua delle innaffiature. Poco esigente come apporto idrico resiste bene a brevi periodi di siccità, le innaffiature in estate vanno effettuate quando il terreno è asciutto, diradarle d'inverno.

I rinvasi vanno eseguiti a fine autunno solo se le radici hanno occupato tutto lo spazio disponibile. La moltiplicazione avviene per divisione dei cespi in primavera, invasando o interrando immediatamente le nuove piante, se si dispone dei frutti freschi si può seminare in autunno.

Avversità I raggi solari troppo intensi provocano un sensibile rallentamento della crescita e una decolorazione delle foglie.

In condizioni ambientali sfavorevoli le aspidistre possono subire attacchi di cocciniglie e afidi; nei terreni poco drenati si possono avere marciumi radicali per attacchi fungini.

Negli appartamenti sono frequenti gli attacchi di acari.

Riferimenti nella cultura Il loro nome è stato reso celebre dallo scrittore George Orwell nel romanzo Fiorirà l'aspidistra (Keep the aspidistra flying, 1936).

Note

Voci correlate Pianta ornamentale

Altri progetti

Collegamenti esterni Cosi fiorirà l'aspidistra, libro di George Orwell.

Categoria:Nolinoideae Categoria:Piante ornamentali Categoria:Taxa descritti nel 1822