Araneus è un genere di ragni appartenente alla famiglia Araneidae.

Etimologia Il nome deriva dal latino arāneus, "ragno" da confrontare col greco , aráchnē, "ragno", come prestito oppure come derivazione da una lingua comune sconosciuta.

Caratteristiche È il ragno per antonomasia, sia per la costruzione delle classiche ragnatele con ragno al centro, sia per le dimensioni, in genere più che apprezzabili a occhio nudo; sia, infine, per la presenza delle sue specie in tutto il mondo. I ragni di questo genere presentano un dimorfismo sessuale molto marcato: i maschi infatti sono di dimensioni pari a o delle femmine ed è piuttosto raro fra tutti i ragni tessitori di tele. I maschi solitamente si distinguono anche fisicamente dalle femmine avendo l'opistosoma di forma allungata, zampe più allungate in proporzione al corpo e l'incapacità di predare e consumare prede più grandi di lui. Nelle femmine l'epigino mostra un'appendice piuttosto lunga, mentre i pedipalpi dei maschi hanno la parte terminale a forma di gancio.

Distribuzione Le 577 specie note di questo genere lo rendono cosmopolita a tutti gli effetti.

Tassonomia

Storia tassonomica Originariamente questo genere venne denominato Epeira, termine che oggi viene segnalato come sinonimo posteriore di Araneus.

Il termine Epeira è stato coniato da Walckenaer nel 1805 per indicare genericamente tutti i ragni che costruiscono una tela circolare e vi si installano al centro in attesa della preda. Passati pochi anni sotto questo nome vennero a confluire una pletora di ragni in seguito appropriatamente collocati in altre famiglie e sottofamiglie (alcuni Mimetidae, Tetragnathidae, Nephilinae, Titanoecidae, Theridiidae, Theridiosomatidae e persino qualche Linyphiidae).

Epeira nel 1815 venne posto in sinonimia con Aranea L., 1758, dall'aracnologo Leach, e con Araneus da Simon nel 1904.Bonnet 1955

Per tutto il XX secolo Epeira è stato adoperato come genere che va bene per tutto, un po' ciò che accadde per l'ex-genere Attus che raccoglieva una quantità di ragni salticidi.

Si è comunque assistito a una diradazione col tempo di questo nome: solo alcuni autori, Franganillo (1913-1918), Hingston (1932), Ivie (1944), Kaston (1948) e Marples (1957), hanno cercato senza esito di rinverdire i fasti passati di Epeira in alcune loro pubblicazioni.

La denominazione Araneus è stata validata da due circolari ICZN, la direttiva 104, e la 2224 per la designazione della specie tipo; non è sinonimo anteriore di Alpaida O. Pickard-Cambridge, 1889 a seguito di un lavoro di Levi del 1976 o di Molinaranea Mello-Leitão, 1940g a seguito di un altro lavoro di Levi (1991a), contra precedenti considerazioni espresse in uno studio di Schiapelli & Gerschman del 1963.

Araneus è ritenuto anche sinonimo anteriore di Cathaistela Archer, 1958 dall'analisi degli esemplari di Araneus ventricosus (L. Koch, 1878) effettuata da Yaginuma (1959c); e anche di Amamrotypus Archer, 1951a, esemplari di Araneus mammatus Archer, 1951, di Cambridgepeira Archer, 1951b, esemplari di Araneus detrimentosus (O. Pickard-Cambridge, 1889), di Conaranea Archer, 1951b, esemplari di Araneus excelsus (Banks, 1896), di Conepeira Archer, 1951b, esemplari di Araneus miniatus (Walckenaer, 1841) e infine di Neosconella F. O. Pickard-Cambridge, 1903.

Tassonomia: Specie A gennaio 2021, si compone di 577 specie: Araneus abeicus Levi, 1991 — Brasile Araneus abigeatus Levi, 1975 — USA Araneus acolla Levi, 1991 — Perù Araneus acrocephalus (Thorell, 1887) — Myanmar Araneus acronotus (Grube, 1861) — Russia Araneus acropygus (Thorell, 1877) — Celebes Araneus acuminatus (L. Koch, 1872) — Queensland (Australia), Isole Salomone Araneus adiantiformis Caporiacco, 1941 — Etiopia Araneus adjuntaensis (Petrunkevitch, 1930) — Puerto Rico Araneus aethiopicus (Roewer, 1961) — Senegal Araneus aethiopissa Simon, 1907 — Senegal, Isola di Bioko (golfo di Guinea) Araneus affinis Zhu, Tu & Hu, 1988 — Cina Araneus aksuensis Yin, Xie & Bao, 1996 — Cina Araneus albabdominalis Zhu et al., 2005 — Cina Araneus albiaculeis (Strand, 1906) — Etiopia Araneus albidus (L. Koch, 1871) — Queensland (Australia) Araneus albilunatus Roewer, 1961 — Senegal Araneus albomaculatus Yin et al., 1990 — Cina Araneus alboquadratus Dyal, 1935 — Pakistan Araneus albotriangulus (Keyserling, 1887) — Queensland (Australia), Nuovo Galles del Sud Araneus alboventris (Emerton, 1884) — USA Araneus alhue Levi, 1991 — Cile, Argentina Araneus allani Levi, 1973 — USA Araneus alsine (Walckenaer, 1802) — Regione paleartica Araneus altitudinum Caporiacco, 1934 — Karakorum Araneus amabilis Tanikawa, 2001 — Giappone Araneus amblycyphus Simon, 1908 — Australia occidentale Araneus amygdalaceus (Keyserling, 1864) — Mauritius Araneus ana Levi, 1991 — Costa Rica Araneus anantnagensis Tikader & Bal, 1981 — India Araneus anaspastus (Thorell, 1892) — Singapore Araneus ancurus Zhu, Tu & Hu, 1988 — Cina Araneus andrewsi (Archer, 1951) — USA Araneus anguinifer (F. O. P.-Cambridge, 1904) — Messico, Costa Rica Araneus angulatus Clerck, 1757Specie tipo del genere. — Regione paleartica Araneus angulatus personatus Simon, 1929 — Belgio, Francia Araneus anjonensis Schenkel, 1963 — Cina Araneus annuliger (Thorell, 1898) — Myanmar Araneus annulipes (Lucas, 1838) — Isole Canarie Araneus apache Levi, 1975 — USA Araneus apicalis (Thorell, 1899) — Camerun Araneus apiculatus (Thorell, 1895) — Myanmar Araneus appendiculatus (Taczanowski, 1873) — Guyana Francese Araneus apricus (Karsch, 1884) — Africa, São Tomé, Yemen, Socotra Araneus aragua Levi, 2008 — Venezuela Araneus aralis Bakhvalov, 1981 — Kirghizistan Araneus arenaceus (Keyserling, 1886) — Queensland (Australia), Nuovo Galles del Sud Araneus arfakianus (Thorell, 1881) — Nuova Guinea Araneus arganicola Simon, 1909 — Marocco Araneus arizonensis (Banks, 1900) — USA, Messico Araneus asiaticus Bakhvalov, 1983 — Kirghizistan Araneus aubertorum Berland, 1938 — Nuove Ebridi Araneus aurantiifemuris (Mello-Leitao, 1942) — Argentina Araneus auriculatus Song & Zhu, 1992 — Cina Araneus axacus Levi, 1991 — Messico Araneus badiofoliatus Schenkel, 1963 — Cina Araneus badongensis Song & Zhu, 1992 — Cina Araneus baicalicus Bakhvalov, 1981 — Russia Araneus balanus (Doleschall, 1859) — Isola Ambon (Molucche) Araneus bandelieri (Simon, 1891) — Venezuela, Brasile Araneus bantaengi Merian, 1911 — Celebes Araneus bargusinus Bakhvalov, 1981 — Russia Araneus basalteus Schenkel, 1936 — Cina Araneus bastarensis Gajbe, 2005 — India Araneus baul Levi, 1991 — Messico Araneus beebei Petrunkevitch, 1914 — Myanmar Araneus beijiangensis Hu & Wu, 1989 — Cina Araneus biapicatifer (Strand, 1907) — Australia Araneus bicavus Zhu & Wang, 1994 — Cina Araneus bicentenarius (McCook, 1888) — USA, Canada Araneus bigibbosus (O. P.-Cambridge, 1885) — Yarkand (Cina occidentale) Araneus bihamulus Zhu et al., 2005 — Cina Araneus bilunifer Pocock, 1900 — India Araneus bimaculicollis Hu, 2001 — Cina Araneus bimini Levi, 1991 — Isole Bahama Araneus biprominens Yin, Wang & Xie, 1989 — Cina Araneus bipunctatus (Thorell, 1898) — Myanmar Araneus bipunctatus Franganillo, 1931 — Cuba Araneus bispinosus (Keyserling, 1885) — USA Araneus bivittatus (Walckenaer, 1842) — USA Araneus blaisei Simon, 1909 — Vietnam Araneus blumenau Levi, 1991 — Brasile, Uruguay, Argentina Araneus boerneri (Strand, 1907) — India Araneus boesenbergi (Fox, 1938) — Cina Araneus bogotensis (Keyserling, 1864) — dalla Colombia alla Bolivia e Brasile Araneus bonali Morano, 2018 — Spagna Araneus boneti Levi, 1991 — Messico Araneus bonsallae (McCook, 1894) — USA Araneus borealis Tanikawa, 2001 — Giappone Araneus boreus Uyemura & Yaginuma, 1972 — Giappone Araneus bosmani Simon, 1903 — Guinea Equatoriale Araneus brisbanae (L. Koch, 1867) — Nuova Guinea, Australia, Nuova Zelanda Araneus bryantae Brignoli, 1983 — Hispaniola Araneus bufo (Denis, 1941) — Isole Canarie Araneus caballo Levi, 1991 — Messico Araneus calusa Levi, 1973 — USA Araneus camilla (Simon, 1889) — India, Pakistan Araneus canacus Berland, 1931 — Nuova Caledonia Araneus canalae Berland, 1924 — Nuova Caledonia Araneus carabellus (Strand, 1913) — Africa centrale Araneus carchi Levi, 1991 — Ecuador Araneus cardioceros Pocock, 1899 — Socotra Araneus carimagua Levi, 1991 — Colombia Araneus carnifex (O. P.-Cambridge, 1885) — Yarkand (Cina occidentale) Araneus carroll Levi, 1973 — USA Araneus castilho Levi, 1991 — Brasile Araneus catillatus (Thorell, 1895) — Myanmar Araneus catospilotus Simon, 1907 — Guinea-Bissau, Principe (Sao Tomé e Principe), Congo Araneus caudifer Kulczyński, 1911 — Nuova Guinea Araneus cavaticus (Keyserling, 1881) — USA, Canada Araneus celebensis Merian, 1911 — Celebes Araneus cercidius Yin et al., 1990 — Cina Araneus cereolus (Simon, 1886) — Senegal, Camerun, Etiopia Araneus chiapas Levi, 1991 — Messico Araneus chiaramontei Caporiacco, 1940 — Etiopia Araneus chingaza Levi, 1991 — Colombia Araneus chunhuaia Zhu, Tu & Hu, 1988 — Cina Araneus chunlin Yin et al., 2009 — Cina Araneus cingulatus (Walckenaer, 1842) — USA Araneus circe (Audouin, 1826) — Regione paleartica Araneus circellus Song & Zhu, 1992 — Cina Araneus circulissparsus (Keyserling, 1887) — Nuovo Galles del Sud Araneus circumbasilaris Yin et al., 1990 — Cina Araneus coccinella Pocock, 1898 — Sudafrica Araneus cochise Levi, 1973 — USA Araneus cohnae Levi, 1991 — Brasile Araneus colima Levi, 1991 — Messico Araneus colubrinus Song & Zhu, 1992 — Cina Araneus compsus (Soares & Camargo, 1948) — Brasile Araneus comptus Rainbow, 1916 — Queensland (Australia) Araneus comptus fuscocapitatus Rainbow, 1916 — Queensland (Australia) Araneus concepcion Levi, 1991 — Cile Araneus concoloratus (F. O. P.-Cambridge, 1904) — Panama Araneus conexus Liu, Irfan, Yang & Peng, 2019 — Cina Araneus corbita (L. Koch, 1871) — Isole Samoa Araneus corporosus (Keyserling, 1892) — Brasile, Argentina Araneus corticaloides (Roewer, 1955) — Corsica Araneus corticarius (Emerton, 1884) — USA, Canada, Alaska Araneus crispulus Tullgren, 1952 — Svezia Araneus cristobal Levi, 1991 — Messico Araneus cuiaba Levi, 1991 — Brasile, Argentina Araneus cyclops Caporiacco, 1940 — Etiopia Araneus cylindriformis (Roewer, 1942) — Guatemala Araneus cyrtarachnoides (Keyserling, 1887) — dalla Nuova Guinea al Nuovo Galles del Sud Araneus daozhenensis Zhu, Zhang, Zhang & Chen, 2005 — Cina Araneus dayongensis Yin et al., 1990 — Cina Araneus decaisnei (Lucas, 1863) — Filippine Araneus decentellus (Strand, 1907) — India, Cina Araneus decoratus (Thorell, 1899) — Camerun Araneus demoniacus Caporiacco, 1939 — Etiopia Araneus depressatulus (Roewer, 1942) — Nuova Guinea Araneus desierto Levi, 1991 — Messico Araneus detrimentosus (O. P.-Cambridge, 1889) — dagli USA alla Colombia Araneus diadematoides Zhu, Tu & Hu, 1988 — Cina Araneus diadematus Clerck, 1757 — Regione olartica Araneus diffinis Zhu, Tu & Hu, 1988 — Cina Araneus digitatus Liu, Irfan, Yang & Peng, 2019 — Cina Araneus dimidiatus (L. Koch, 1871) — Queensland (Australia), Nuovo Galles del Sud Araneus doenitzellus (Strand, 1906) — Giappone Araneus dofleini (Bösenberg & Strand, 1906) — Giappone Araneus dospinolongus Barrion & Litsinger, 1995 — Filippine Araneus dreisbachi Levi, 1991 — Messico Araneus drygalskii (Strand, 1909) — Sudafrica Araneus ealensis Giltay, 1935 — Congo Araneus eburneiventris (Simon, 1908) — Australia occidentale Araneus ejusmodi Bösenberg & Strand, 1906 — Cina, Corea, Giappone Araneus elatatus (Strand, 1911) — Isole Aru (Molucche), Isole Kei (Molucche) Araneus elizabethae Levi, 1991 — Hispaniola Araneus ellipticus (Tikader & Bal, 1981) — Bangladesh, India, Cina Araneus elongatus Yin, Wang & Xie, 1989 — Cina Araneus emmae Simon, 1900 — Hawaii Araneus enyoides (Thorell, 1877) — Celebes Araneus excavatus Franganillo, 1930 — Cuba Araneus expletus (O. P.-Cambridge, 1889) — dal Messico al Panama