スズメダイ属(スズメダイぞく、学名:Chromis)は、スズメダイ科スズメダイ亜科の属の一つ。スズメダイ科の中でも大きな属であり、80種以上が分類される。全世界の熱帯から温帯域にかけて分布する。2021年時点で、日本からは23種が知られる。
分類 本属は1814年にジョルジュ・キュヴィエによって設立され、基準種は Sparus chromis (現在は Chromis chromis のシノニム)であった。ササスズメダイ属の一部の種はかつて本属に含められていた。
形態 体型は楕円形で、体高は体長の53-62%の長さである。吻は短く、円錐形の歯を持つ。背鰭は12-15棘と10-15軟条から、臀鰭は2棘と10-14軟条から成る。前鰓蓋骨の縁は、円滑または鋸歯状となっている。棘状の前尾鰭条を持ち、尾鰭後端は糸状に伸長しない。
下位分類 分類はCatalog of FishesとFishBaseを参考。
Rocha, Pinheiro, Najeeb, Rocha & Shepherd, 2024 (Perpetual Chromis) Chromis abyssicola Allen & Randall, 1985 (Deepsea chromis) Pyle, Earle & Greene, 2008 (Deep blue chromis) コガネスズメダイ Allen & Erdmann, 2009 (White-caudal chromis) シロボシスズメダイ Kamohara, 1960 (White-spotted chromis) アルファスズメダイ Randall, 1988 (Yellow-speckled chromis) Chromis alta D. W. Greenfield & Woods, 1980 (Oval damselfish) カンザシスズメダイ Motomura, Nishiyama & Chiba, 2017 (Short-tail doublebar Chromis) タンポポスズメダイ Cuvier, 1830 (Yellow chromis) Allen & Erdmann, 2008 アオバスズメダイ Welander & Schultz, 1951 (Black-axil chromis) Chromis axillaris E. T. Bennett, 1831 (Grey chromis) Nichols, 1920 Arango, Pinheiro, Rocha, Greene, Pyle, Copus, Shepherd & Rocha, 2019 (Rhomboid Chromis) Chromis cadenati Whitley, 1951 (Cadenat's chromis) (Linnaeus, 1758) (Damselfish) アマミスズメダイ Bliss, 1883 (Stout chromis) ワカタケスズメダイ Cuvier, 1830 (Green puller) (ゴールドリム・クロミス) Pyle, Earle & Greene, 2008 (Gold-rim chromis) Valenciennes, 1833 (Valparaiso chromis) Chromis dasygenys Fowler, 1935 (Blue-spotted chromis) Pyle, Earle & Greene, 2008 (DeGruy's chromis) Griffin, 1923 (Demoiselle) Quero, Spitz & Vayne, 2010 (Bourbon chromis) ヒスイスズメダイ Pyle, Earle & Greene, 2008 (Spring chromis) Jordan & Gilbert, 1882 (Yellowtail reeffish) Chromis flavapicis Randall, 2001 (クロミス・フラバキシラ) Chromis flavaxilla Randall, 1994 (Arabian chromis) Chromis flavicauda Günther, 1880 (Cobalt chromis) マツバスズメダイ S. Tanaka (I), 1917 (Smokey chromis) Arango, Pinheiro, Rocha, Greene, Pyle, Copus, Shepherd & Rocha, 2019 (Scissors Chromis) Arango, Pinheiro, Rocha, Greene, Pyle, Copus, Shepherd & Rocha, 2019 (Dark-Margin Chromis) (ワンスポットプラー) Günther, 1867 (Brown puller) (オリーブ・クロミス) Cuvier, 1830 (Sunshinefish) Chromis jubauna Moura, 1995 ナノハナスズメダイ Iwatsubo & Motomura, 2018 (イエロースポットプラー) Chromis kennensis Whitley, 1964 Chromis klunzingeri Whitley, 1929 (Black-headed chromis) (Valenciennes, 1830) (Azores chromis) (リンボウズ・クロミス) Greenfield & Woods, 1980 (Limbaugh's damselfish) Edwards, 1986 (Lubbock's chromis) Shepherd, Pinheiro, Phelps, Easton, Pérez-Matus & Rocha, 2020 トウカイスズメダイ Chromis mirationis Tanaka (I), 1917 (Japanese chromis) Allen & Randall, 2004 (Monochrome chromis) Randall, 1988 (Kenyan chromis) Whitley, 1928 (Barrier reef chromis) G. R. Allen & M. G. Allen, 2021 スズメダイ (Temminck & Schlegel, 1843) (Pearl-spot chromis) オビトウカイスズメダイ Yamakawa & Randall, 1989 (Okinawa chromis) Prokofiev & Astakhov, 2023 リュウセイスズメダイ Senou & Kudo, 2007 (ダブルバークロミス) Chromis opercularis Günther, 1867 (Doublebar chromis) (ハワイアン・クロミス) Steindachner, 1900 (Hawaiian chromis) Chromis pamae Randall & J. E. McCosker, 1992 Chromis pelloura Randall & Allen, 1982 (Duskytail chromis) (ペンバ・クロミス) Chromis pembae Smith, 1960 (Pemba chromis) Lecchini & Williams, 2004 Cooper, 1863 (Blacksmith) (クロミス・プラ) Chromis pura Allen & Randall, 2004 (Pura chromis) Chromis randalli Greenfield & Hensley, 1970 (Randall's chromis) G. R. Allen & M. G. Allen, 2021 (Sahul Chromis) Edwards, 1987 (St. Helena chromis) (フィリピン・クロミス) Chromis scotochiloptera Fowler, 1918 (Philippines chromis) Emery, 1968 (Purple reeffish) Randall & Swerdloff, 1973 (Struhsaker's chromis) カブラヤスズメダイ Chromis ternatensis (Bleeker, 1856) (Ternate chromis) ゲッコウスズメダイ (Moonstone Chromis) Allen, 2018 (Malayan chromis) (トリスポット・クロミス) Chromis trialpha Allen & Randall, 1980 (Trispot chromis) Lisher, Viana & Gon, 2024 (Tweddle's damselfish) Chromis unipa Allen & Erdmann, 2009 (Unipa chromis) McFarland, Baldwin, Robertson, Rocha & Tornabene, 2020 (Whitetail reeffish) (スリースポット・クロミス) Jordan & Metz, 1912 (Threespot chromis) デバスズメダイ Cuvier, 1830 (Blue green damselfish) タカサゴスズメダイ Chromis weberi Fowler & Bean, 1928 (Weber's chromis) Chromis westaustralis Allen, 1976 (West Australian chromis) Chromis woodsi Bruner & Arnam, 1979 (Wood's chromis) タソガレズズメダイ Chromis xanthochira Bleeker, 1851 (Yellow-axil chromis) Chromis xanthopterygia Randall & McCarthy, 1988 (Yellowfin chromis) モンスズメダイ Bleeker, 1854 (Paletail chromis) ヒマワリスズメダイ Chromis xouthos Allen & Erdmann, 2005 (Yellow-brown chromis) (バフ・クロミス) Chromis xutha Randall, 1988 (Buff chromis) キホシスズメダイ Chromis yamakawai Iwatsubo & Motomura, 2013 (Northern yellow-spotted Chromis)
出典
関連項目 魚類 魚の一覧 熱帯魚