thumb|200px|left|Ul delta de l'Amu Darja dal satèlit. L'Amu Darja (Tagiich: Амударё, Amudarjo; Persian: آمودریا, Âmudaryâ; Üsbeech: Amudaryo) l'è un fium de l'Asia de mezz, luncc 2.400 km e cont un basin de 530.000 km². I so sorgent a inn in di montagn del Pamir, in territori tagich a 6.000 meter de quota; al corr in direzzion Ovest per i so prim 900 km, al marca prima ol confin Afghanistan - Tagikistan, poeu quell in tra Afghanistan e Uzbekistan e infin quell in tra Afghanistan e Turkmenistan. Dopo al gira vers nord-ovest e al va definitivament dent in Turkmenistan, al traversa ol desert del Karakum per olter 1.500 km in fin a che al finiss in del Lagh de Aral.
L'Amu Darja al porta l'acqua che la riva di montagn del Pamir, indove che i precipitazzion a poeuden vesser superior a 1.000 mm a l'ann; el svaporament l'è fort in di desert che al traversa, e minga tuta l'acqua la riva a la fin del fium in del Lagh d'Aral.
Ol fium l'è stad doperad in di agn passad di Sovietegh (insema al so compagn Syr Darja) come font de aqua per irigà i camp de coton che hann pientad sgio in mez al desert; a inn andad inanz inscì tant che adess ol volum d'acqua che al riva a l'Aral l'è diminuid almanca d'una desena de voeulte. Come risultad, ol lagh de Aral l'è 'dree a descomparì, in vun di pussee disastros intervent de l'om in su l'ambient natural in de la storia.
L'Amu Darja l'era cugnussud anca in de l'antichitaa classega, cont ol nom de Oxus.
<small>Per savèn pussee a proposit del disaster ecologegh de l'Aral, varda chì.
Categoria:Fium de l'Afghanistan Categoria:Fium del Turkmenistan Categoria:Fium de l'Ozbekistan Categoria:Fium del Tagikistan