Љупчо Димитровски (Скопје, 10 март 1951) — македонски писател, поет, прозаист, сатиричар, афористичар, есеист, новинар, радиоводител и медиумски уредник. Неговата творечка и професионална работа се развива паралелно во книжевноста и во електронските медиуми, особено во радиото.„Љупчо Димитровски“, Panoptikum.mk.
Од почетокот на 1970-тите објавува поезија, проза, критичко-есеистички текстови, поетски студии, сатира и афористички дела. Во 1980 година, заедно со Данило Коцевски и Милош Линдро, е потписник на книжевниот манифест „На чекор од говорот“, кој во подоцнежната книжевнотеориска литература се разгледува во контекст на појавата на постмодернистичките тенденции во македонската книжевност.„Годишен зборник“, Универзитет „Гоце Делчев“, пристапено 30 септември 2026.Меѓународен семинар за македонски јазик, литература и култура, УКИМ.„Спектар“, бр. 66, Институт за македонска литература.
Повеќе децении професионално работел во радиото и телевизијата, најдолго во Македонското радио и Македонската радио-телевизија. Бил новинар, автор, водител и уредник, работел во редакции за култура и уметност и за забавно-рекреативна програма, а во еден период бил и главен и одговорен уредник на Втората програма на Македонското радио.
Меѓу радио проектите со кои е поврзан се „Радио Урнебес“, „Медијатор“, „Паноптикум“ и специјалната 25-часовна радио реализација „Паноптичен медијатор“. Автор е и на повеќе аудио серии од областа на книжевноста, јазикот, културата, сатирата и радиофонијата, од кои дел се каталогизирани во националниот систем COBISS.MK.COBISS+ — записи за Љупчо Димитровски, Национален кооперативен библиографски систем.
Живот и образование
Љупчо Димитровски е роден на 10 март 1951 година во Скопје. Детството го минал во повеќе средини, меѓу Скопје, Тетово и Струмица, а средното образование го завршил во Скопје. Студирал економска политика и развој на Економскиот факултет во Скопје.
Пишува и објавува уште во младоста во книжевната и младинската периодика. Интересот кон јазикот, говорот, молкот, синтаксата и различните можности на поетскиот исказ ќе остане присутен и во неговото подоцнежно творештво.
Книжевно творештво
Почетоци
Првата книга на Димитровски е стихозбирката „Куќа што молчи“. Ракописот бил создаден околу 1970 година и во тој период влегол во конкурсна и издавачка постапка. Во селективната библиографија на академик Влада Урошевиќ е регистриран негов предговор кон „Куќа што молчи“ со библиографска година 1970, додека COBISS.MK го каталогизира печатеното издание од 1972 година.„Влада Урошевиќ — селективна библиографија 1959–2023“, МАНУ.
COBISS.MK ја регистрира и стихозбирката „Некогаш игра“ како издание од 1972 година. Во овие рани книги се појавуваат теми што ќе останат присутни и во подоцнежното творештво на Димитровски — времето, минливоста, говорот, молкот и внатрешното искуство.
Во 2026 година авторот повторно се навраќа кон овие рани книги преку „Куќа што молчи немерливо“ и „Секогаш понекогаш игра“, кои не се едноставни реизданија, туку нови дела поврзани со поетските мотиви и наслови од почетокот на неговото творештво.„Љупчо Димитровски — творештво што не го прифаќа готовиот облик“, Panoptikum.mk.
„На чекор од говорот“
Во 1980 година Љупчо Димитровски, Данило Коцевски и Милош Линдро го објавуваат книжевниот манифест „На чекор од говорот“.
Во книжевнотеориските истражувања текстот е разгледуван како еден од програмските текстови поврзани со појавата на постмодернистичките тенденции во македонската книжевност. Во тој контекст се употребува и определбата „модел на ослабено именување“, со која се означува поетика што се оддалечува од непосредниот и еднозначен исказ и се отвора кон повеќезначност, фрагментарност и синтаксички поместувања.
Учеството на Димитровски во манифестот го поврзува неговото рано поетско творештво со пошироките поетички преиспитувања во македонската литература на почетокот од 1980-тите.
Од „Momentum“ до „Генерика“
Во 1981 година го објавува „Momentum“, дело што го определува како поетска инсталација. Во 1982 година е објавено „Посејдоново утро“, каталогизирано во COBISS.MK, а подоцна во авторската концепција определувано како поетска студија.
Во 1986 година го објавува романот „Марија и Јасен“. Во 1998 година следува „Генерика — книга на изгревот и залезот“, обемно поетско дело создавано во подолг период, во кое се обработуваат темите на создавањето, времето, раѓањето, исчезнувањето, паметењето и траењето.
Во 2015 година се објавени „Безбели, на небо ветер фрла длабок здив“ и „Проблесоци во мислата I: 1.000 промисли-домисли, согледби-стојалишта, умности-премудрости“. Првата книга е застапена и во дигиталниот каталог на Фондацијата „Македоника“.Фондација „Македоника“ — авторски каталог, пристапено 30 септември 2026.
Критичко-есеистичка работа и книжевна периодика
Покрај поезијата и прозата, Димитровски објавувал критичко-есеистички текстови и книжевни прилози. COBISS.MK регистрира негови песни, прозни текстови и критички прилози уште од 1970-тите години.
Меѓу каталогизираните текстови се „Куќата што молчи“, „Рефрен“, „Вратени по денот“ и „Ескизи“, како и критичките и есеистички прилози „Втората сила на љубовта“ (1974), „Поетовата страст и жалост“ (1980), „Писателот е должен да се врати на мегданот“ (1982), „Родопис за бразда“ (1982), „Тежината на занаетот што се вика пријателство“ (1983) и „Загубената падина на Ристо Ѓ. Јачев“.
Димитровски е застапен и во антологиски изданија. COBISS го наведува меѓу авторите во „Четири поетски круга / Четири песничка круга: избор из нове македонске поезије“, издание поврзано со Деновите на македонската култура во Белград во 1974 година, како и во „Поетска гала: поетска антологија“ од 2015 година.
Радио и телевизиска работа
Димитровски повеќе децении работел професионално во електронските медиуми, како новинар, уредник, автор и водител.
Најголем дел од неговата професионална работа е поврзан со Македонското радио и Македонската радио-телевизија. Работел во редакции за култура и уметност и забавно-рекреативна програма, а бил и главен и одговорен уредник на Втората програма на Македонското радио. Работел и во телевизиска продукција, а подоцна и во ТВ „Алфа“.
Радио Херц
Во својата авторска документација Димитровски го издвојува „Радио Херц“, програмска концепција на Втората програма на Македонското радио, како проект за кој учествувал во создавањето на концепцијата, програмската шема, емисиите и рубриките.„Радиомен“, Panoptikum.mk, 22 јануари 2026.
Друг радио проект за кој наведува дека учествувал во целосното програмско осмислување е подоцнежното Евергрин Гром Радио.
„Радио Урнебес“
„Радио Урнебес“ била повеќечасовна саботна контактна, забавно-сатирична и музичка програма на Втората програма на Македонското радио. Димитровски бил еден од авторите, уредниците и водителите и учествувал во создавањето на говорните рубрики на програмата.
Во реализацијата соработувал со Драган Б. Костиќ и со поширок радио тим. Според неговото сведоштво, „Радио Урнебес“ бил осумчасовен програмски формат, а тимот реализирал и јавни настапи и приредби пред публика.
„Медијатор“
„Медијатор“ била ноќна контактна радио програма со квиз и активно учество на слушателите. Во неа Димитровски ја развивал формата на долга програма во живо со директна комуникација со публиката.
Според неговата авторска документација, емисијата подоцна била продолжена на Првата програма на Македонското радио од друга екипа.
„Паноптикум“
На 5 мај 1989 година на Втората програма на Македонското радио првпат била емитувана авторската емисија „Паноптикум“.„Паноптикум — импресум и историја“, Panoptikum.mk.
Емисијата била замислена како едукативно-забавна и контактна радио програма во која се комбинирале литература, музика, култура, наука, информации, занимливости и разговори со слушателите.
Според архивата на проектот, за „Паноптикум“ Димитровски го добил годишното признание за радионовинарство „Крсте Мисирков“.
Концептот на емисијата подоцна бил продолжен преку Евергрин Гром Радио, а потоа и како интернет-проект Panoptikum.mk.
„Паноптичен медијатор“ и 25-часовната програма
На 20 и 21 април 1993 година, по повод 200-тото издание на „Паноптикум“, Димитровски реализирал и водел 25 часа непрекината радио програма во живо на Втората програма на Македонското радио — Радио Херц.
Специјалната реализација во неговата авторска документација е именувана „Паноптичен медијатор“. Според описот во архивата на проектот, станувало збор за соло водителска реализација во која Димитровски бил пред микрофонот во текот на целиот 25-часовен програмски циклус, со технички и продукциски тим зад реализацијата.
Архивата на „Паноптикум“ ја опишува оваа реализација како ненадминат македонски радио рекорд. Оваа квалификација потекнува од авторската и проектната архива.
Евергрин Гром Радио
По работата во јавниот радиодифузен сервис, Димитровски бил основач, генерален менаџер, новинар и автор во Евергрин Гром Радио.
Дел од концепцијата на „Паноптикум“ во ова радио бил проширен во подолг дневен програмски блок. Во архивата на проектот се наведува дека концептот продолжил како „Радио Гром“, програма што достигнувала до 18 часа.
Аудио творештво
Покрај редовната радио работа, Димитровски е автор на повеќе самостојни аудио проекти и серии.
„Лирско ехо“ е серија посветена на поезијата и звучното претставување на македонски поети. „Авантура на опстојот“ е авторски поетски аудио проект, а „LATENTIA HRONICUS — Однапред и одзади“ е сатирична серија реализирана во десет епизоди.
„Јазикот е мојата татковина“ е серијал од 52 емисии посветени на македонскиот стандарден јазик, граматиката, правописот, правоговорот и јазичната култура.
Меѓу неговите други аудио и радиофонски проекти е и „Политоника“.
COBISS-регистрирани аудио и електронски изданија
Во COBISS.MK се каталогизирани повеќе аудио ЦД-а и електронски изданија на Димитровски од 2003 и 2004 година.
Меѓу нив се:
„Јазикот е мојата татковина: втора серија“ — аудио серија, 2003; „Лирско ехо: дијалог со песната“ — аудио серија, 2003; „Отворени страници: библиофилија“ — 10 емисии, аудио издание, 2004; „Куќа на спокојот и бескрајноста: духовен идентитет“ — аудио проект, 2004; „Паноптикум: жива радио енциклопедија“ — електронски ресурс, 2004, соавтор Влатко Митов; „Дедо Громче: досие икс“ — електронски ресурс, 2004, соавтор Влатко Митов; „Vox populi: гласот на народот“ — електронски ресурс, 2004, соавтор Влатко Митов; „Родопис — родослов“ — аудио проект, 2004, соавтор Игор Цветковски.
Дел од аудио сериите имаат повеќе каталошки записи затоа што се распоредени на повеќе носачи; тие претставуваат библиографски единици на поголеми серии, а не нужно посебни авторски дела.
„Аспекти на модерното радио“
Димитровски е автор и на студијата „Аспекти на модерното радио — радио на современата модерност“, во која го разгледува радиото како комуникациски, естетски, психолошки, социолошки, антрополошки и маркетиншки феномен.
Студијата се потпира врз неговото долгогодишно практично искуство во радио продукција, уредување и создавање програмски концепции.
Дигитален „Паноптикум“
Со развојот на интернетот Димитровски дел од авторската и новинарската работа ја пренесува во дигитална средина. Неговиот новинарски блог dimitrovski.net постепено се развива во интернет-проектот „Паноптикум“.
Интернет-проектот го продолжува концептот на истоимената радиоемисија преку текстуални, аудио и видео содржини.
Нов книжевен циклус и КЛИК е-издаваштво
Во 2026 година започнува систематско дигитално објавување на дел од обемниот книжевен фонд на Димитровски преку КЛИК е-издаваштво и е-Библиотека Паноптикум, во рамките на издавачкиот циклус „160 дела / 160 недели“.
Во овој циклус се вклучени нови дела, доработени ракописи и книги што воспоставуваат врска со порано објавеното творештво.
„Во заумност сосе стварност“