Грција, официјално Република Грција (, Елада; историски , Елас) — земја која се наоѓа во Јужна и Југоисточна Европа со население од околу 11 милиони според податоци од 2016 година. Атина е главен град на државата и најголемиот град, по што следи Солун.
Грција се наоѓа на раскрсница помеѓу Европа, Азија и Африка. Земјата се наоѓа на јужниот дел на Балканскиот Полуостров и има копнени граници со Бугарија, Македонија и Албанија на север, и со Турција на исток. Грција граничи на исток со водите на Егејското Море, на запад Јонското Море и на југ со Средоземното и Критскотото Море. Грција има најдолго крајбрежје на средоземниот слив и 11-тата најдолга крајбрежна линија во светот со должина од 13.676 километри, со голем број острови, од кои 227 се населени. Осумдесет проценти од Грција е планински, а планината Олимп е највисокиот врв на 2918 метри. Земјата се состои од девет географски региони: Македонија, Централна Грција, Пелопонез, Тесалија, Епир, Егејските Острови (вклучувајќи ги Додеканезите и Киклади), Тракија, Крит и Јонските Острови.
Грција се смета за лулка на западната цивилизација, како родно место на демократијатаФинли, М. И. Демократија Античка и Модерна. 2ро изд., 1985. Лондон: Hogarth., западната филозофијаисторија на Филозофијата, Издание 1 од Фредерик Коплстон, западната литература, историографијата, политичките науки, големите научни и математички принципи, западната драмаБрокет, Оскар Г. Историја на Театарот. шесто изд., 1991. Бостон; Лондон: Allyn and Bacon., а особено Олимписките игри. Од 8 век п.н.е., Грците биле организирани во различни независни градови-држави, познати како полиси, кои го опфаќале целиот средоземен регион и Црното Море. Филип Македонски го обединил најголемиот дел од територијата на денешна Грција во 4 век п.н.е., додека неговиот син и наследник Александар Велики за многу брзо време го освоил најголемиот дел од античкиот свет, од источниот Медитеран до Индија. Грција била припоена од Рим во 2 век п.н.е., станувајќи составен дел на Римското Царство и нејзиниот наследник, Византија, во која доминантен бил грчкиот јазик и култура. Грчката Православна Црква, основана во првиот век, помогнала во обликувањето на модерниот грчки идентитет и ги пренела грчките традиции во поширокиот православен свет. Паѓајќи под османлиска власт во средината на 15 век, модерната национална држава на Грција се појавила во 1830 година по војната за независност. Богатото историско наследство на Грција се рефлектира од неговите 18 локации на светско наследство на УНЕСКО.
Суверената држава Грција е унитарна парламентарна република и развиена земја со напредна економија со висок приход, висок квалитет на живот и многу висок стандард на живеење. Како основачки член на Обединетите нации, Грција била десеттиот член која се приклучила на Европската Заедница во 1981 година (претходник на Европската Унија) и е дел од Еврозоната од 2001 година. Исто така е член на бројни други меѓународни институции, вклучувајќи го и Советот на Европа, НАТО ОЕСР од 1961,, Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), Светската трговска организација (СТО), Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) и Меѓународната организација на франкофонијата (ОИФ), ЗЕУ од 1995 и ЕВА од 2005 итн.. Единственото културно наследство на Грција, големата туристичка индустрија, истакнатиот шпедитерски сектор и геостратегиското значење ја класифицираат земјата како средна сила. Таа е најголемата економија на Балканот, каде што е значаен регионален инвеститор.
Потекло на поимот
Имињата за нацијата Грција и грчкиот народ се разликуваат од имињата што се користат на други јазици, локации и култури. Грчкото име на земјата е Хелас или Елада (грчки: Ελλάς или Ελλάδα. Официјално име на земјата е Република Грција.
Историја
Ран период
Најраните докази за присуството на човечки предци во јужниот дел на Балканот, датирани на 270.000 п.н.е., се наоѓаат во пештерата Петралона, во грчката провинција Македонија. Сите три фази на камено време (палеолит, мезолит и неолит) се застапени во Грција, на пример во пештерата Франхти. Неолитските населби во Грција, кои датираат од 7 милениум п.н.е., се најстари во Европа со неколку векови, бидејќи Грција лежи на патот преку кој земјоделството се проширило од Блискиот Исток во Европа..
Грција е дом на првите напредни цивилизации во Европа и се смета за родно место на западната цивилизација, почнувајќи од Кикладската цивилизација на островите на Егејско Море околу 3200 година п.н.е., минојската цивилизација на Крит (2700-1500 п.н.е.), како и микенската цивилизација (1600-1100 п.н.е.). Овие цивилизации имале рана форма на грчки јазик. Микенците постепено ги апсорбирале Минојците, но насилно пропаднале околу 1200 п.н.е., за време на регионални превирања познати како колапсот на бронзеното време. Ова довело во период познат како Грчки мрачен век, од кој пишаните записи се отсутни.
Антички период
Крајот на т.н. Мрачен период традиционално датиран во 776 п.н.е., година на првите Олимписки игри. Се верува дека Илијада и Одисеја, основните текстови на западната книжевност, биле составени од Хомер во VII или VI век п.н.е.Vidal-Naquet, Pierre. Le monde d'Homère (The World of Homer), Perrin (2000), p. 19.D.C.H. Rieu's introduction to The Odyssey (Penguin, 2003), p. xi. Со крајот на мрачниот период, се појавиле различни царства и градови-држави низ грчкиот полуостров, кои се прошириле на брегот на Црното Море, јужна Италија (Магна Грција) и Мала Азија. Овие држави и нивните колонии достигнале големи нивоа на просперитет што резултирало со невиден културен бум, изразен во архитектурата, драмата, науката, математиката и филозофијата. Во 508 п.н.е., Клистен го воспоставил првиот демократски систем во светот во Атина.
До 500 п.н.е. Персија ги контролирала грчките градови во Мала Азија и МакедонијаJoseph Roisman, Ian Worthington. "A companion to Ancient Macedonia" John Wiley & Sons, 2011. pp 135–138, p 343. Обидите на некои од грчките градови-држави од Мала Азија за соборување на персиската власт не успеале, а Персија ги нападнала државите на копното на Грција во 492 п.н.е., но била принудена да се повлече по поразот во Маратонската битка во 490 п.н.е. Како одговор на тоа, грчките градови-држави ја формирале Грчката Лига во 481 п.н.е., предводена од Спарта, која била прва историски обединета унија на грчки држави од митското соединување на Тројанската војна. Втората инвазија на Персијците следела во 480 п.н.е. По решавачките грчки победи во 480 и 479 п.н.е. во Саламин, Платеја и Микала, Персијците биле принудени да се повлечат по вторпат, по повод нивното евентуално повлекување од сите европски територии. Предводени од Атина и Спарта, грчките победи во грчко-персиските војни се сметаат за клучен момент во светската историја, бидејќи 50-годишниот мир што следел е познат како Златното доба на Атина, периодот на древниот развој кој поставил многу од темелите на западната цивилизација.
Недостатокот на политичко единство во Грција резултирало со чести конфликти меѓу грчките држави. Најразурната внатрешно-грчка војна била Пелопонеската војна (431-404 п.н.е.), освоена од Спарта и одбележувајќи го распаѓањето на Атинското Царство како водечка сила во Стара Грција. И Атина и Спарта подоцна биле засенети од Теба и на крајот Македонија, кога територијата на денешна Грција била освоена од страна на Филип II. И покрај ваквиот развој, грчкиот свет останал во голема мера фрагментиран и необединет под една власт сè до освојувањето на територијата од страна на Рим. Спарта не се приклучила на Лигата и активно се борела против неа.
По смртта на Филип II, неговиот наследник Александар од територијата на денешна Грција ја започнал својата експанзија кон Персија, достигнувајќи големи воени успеси и територијално проширувајќи ја Македонија до денешна Индија. Неговата империја се разделила на неколку царства по неговата смрт, од кои најпознати се Селевкидското Царство и Птолемејски Египет. Во текот на овојпериод започнала миграцијата во Александрија, Антиохија, Селевкија и многу други нови хеленистички градови во Азија и Африка. Иако политичкото единство на царството на Александар не можело да се одржи, тоа резултирало со хеленистичка цивилизација и ширење на грчката култура на териториите освоени од Александар. Општо земено, грчката наука, технологија и математика го достигнале својот врв за време на хеленистичкиот период.
Римски период
По смртта на Александар, династијата Антигониди, ја воспоставила својата контрола над Македонија до 276 п.н.е. Од околу 200 п.н.е., Римската Република започнала да ја освојува територијата на денешна Грција, пред сè Македонија. Поразот на Македонија во Битката кај Пидна во 168 п.н.е. го означил крајот на Антигонидската моќ. Во 146 п.н.е., Македонија била припоена како провинција од Рим, а остатокот од територијата на денешна Грција станал римски протекторат.
Процесот бил завршен во 27 п.н.е. кога римскиот цар Октавијан Август го анектирал остатокот од Грција и го конституирал како сенаторска провинција Ахаја. И покрај нивната воена супериорност, Римјаните се восхитувале и биле под силно влијание на достигнувањата на грчката култура, па оттука познатата изјава на Хорациј: Graecia capta ferum victorem cepit („Грција, иако заробена, го зеде заробениот завојувач“). Римските херои како што Скипион Африканецот, имале тенденција да проучуваат филозофија и ја сметале грчката култура и наука како пример што треба да се следи. Слично на тоа, повеќето римски цареви имале голема восхит за нештата што ги имале Грците во природата. Римскиот цар Нерон ја посетил Грција во 66. н.е. и настапил на Древните олимписки игри, и покрај правилата против не-грчкото учество. Адријан особено ги сакал Грците. Пред да стане цар, тој служел како истоимен архонт на Атина.
Грчките заедници на хеленистичкиот исток биле поврзани во ширењето на раното христијанство во 2 и 3 век , и раните водачи и писатели на христијанството (особено Св. Павле) биле претежно грчки, иако генерално не од самата Грција. Новиот завет е напишан на грчки, а дел од неговите делови ја потврдуваат важноста на црквата во Грција во раното христијанство. Сепак, голем дел од Грција се држел за паганството, а древните грчки верски практики сè уште биле во мода кон крајот на IV век од н.е., кога истите биле забранети од римскиот цар Теодосиј I во 391-392 година. Последните олимписки игри се одржаале во 393 година, и многу храмови биле уништени или оштетени во векот што следувал. Во Атина и во руралните средини, паганството опстојувало и во 6 век од н.е., па дури и подоцна. Затворањето на Неоплатонската академија во Атина од страна на царот Јустинијан во 529 година многумина го сметаат за крај на антиката, иако постојат докази дека Академијата продолжила со своите активности по некое време после тоа. Некои оддалечени области, како што е југоисточниот дел на Пелопонез, останале пагански сè до 10 век од н.е.
Византиски период
Источното Римско Царство, по падот на Западното Римско Царство во 5 век, е конвенционално познато како Византија и траело до 1453 година. Со својата престолнина во Цариград, неговиот јазик и книжевна култура бил грчки, а неговата религија била претежно православна.