мини| Антилски креолски сообраќаен знак во Гвадалупе знак на кој пишува , во буквален превод значи „Подигнете ја ногата (забавете). Овде си играат деца!“ во 2010 година. Креолски јазик, или едноставно креолски, е стабилен природен јазик кој се развил од процесот на поедноставување и мешање на различни јазици во нов облик (често пиџин ), а потоа тој облик се проширува и развива во целосно оформен јазик со мајчин јазик, сето тоа во релативно краток временски период. Иако концептот е сличен на оној на мешан или хибриден јазик, креолските јазици често се карактеризираат со тенденција за систематизирање на наследената граматика (на пр. преку елиминирање на неправилностите или регулирање на спрегите на неправилните глаголи). Како и секој јазик, креолските јазици имаат конзистентен граматички систем, поседуваат голем и стабилен вокабулар и децата ги учат како мајчин јазик. Овие три карактеристики разликуваат креолските јазик од пиџин. Креолистиката, или креологијата, е проучување на креолските јазици и, како таква, е потполе на лингвистиката. Лицето што се занимава со оваа наука се нарекува креолог.

Точниот број на креолски јазици не е познат, особено бидејќи многу од нив се слабо проучени или документирани. Од околу 1500 година досега се појавиле околу сто креолски јазици. Најголемиот дел од нив се базирани на европски јазици, како што се англискиот и францускиот што се должи на европската ера на откритија и Атлантската трговија со робови од тој период. Со напредокот во бродоградбата и навигацијата, трговците морале да најдат начин за комуникација со луѓе од различни делови на светот, а најбрзиот начин бил развојот на пиџин; Понатаму, од овие пиџини се развиле целосни креолски јазици. Покрај креолите кои се базираат на европски јазици, како основа, постојат и креоли кои се базирани на други јазици, како што се арапски, кинески и малезиски.

Лексиката на креолскиот јазик главно е земена од матичните јазици, особено од јазикот на доминантната група во социјалниот контекст на формирањето на креолскиот јазик. Сепак , често се забележуваат јасни фонетски и семантички промени. Од друга страна, граматиката која еволуирала кај креолските јазици често има нови или уникатни карактеристики кои значително се разликуваат од оние на матичните јазици.

Преглед Се смета дека креолски јазик настанува кога пиџинот, јазик развиен од возрасни за користење како втор јазик – станува мајчин и примарен јазик на нивните деца, преку процес познат како нативизација . Животниот циклус на пиџин -креол го проучувал американскиот лингвист Роберт Хол во 1960-тите години.

Некои лингвисти, како Дерек Бикертон, сугерираат дека креолските јазици споделуваат повеќе граматички сличности меѓусебно отколку со јазиците од кои потекнуваат. Сепак, досега нема општо прифатена теорија која ги објаснува овие сличности.[ ; cited in Дополнително, не е идентификувана ниту една граматичка карактеристика што е специфична само за креолските јазици.

Повеќето од денес познатите креолски јазици настанале во последните 500 години, како резултат на глобалната експанзија на европските поморски сили и трговијата за време на ерата на откритија, што довело до формирање на големи европски колонијални империи . Слично на повеќето малцински и неофицијални јазици, креолите честопати биле сметани за пониски варијанти или дијалекти на своите изворни јазици. Поради оваа предрасуда, многу креоли кои се развиле во европските колонии биле стигматизирани иизумреле. Сепак, во последните децении политичките и академските промени ја подобрија позицијата на креолските јазици, признавајќи ги како живи јазици и предмет на лингвистички истражувања. Некои креолски јазици добиле статус на официјални или полуофицијални јазици во одредени територии.

Лингвистите денес признаваат дека формирањето на креолски јазици е универзален феномен, кој не е ограничен само на европскиот колонијален период и претставува важен аспект на јазичната еволуција.

Други научници, како Саликоко Муфвене, тврдат дека пиџините и креолите настануваат независно, под различни околности. Според Муфвен, пиџините се појавиле во трговски колонии каде што корисниците ги зачувале своите мајчини јазици за секојдневна комуникација. Од друга страна, креолите се развиле во населбенички колонии, каде говорители на европски јазици – често договорни слуги – интензивно комуницирале со неевропски робови, Тие апсорбирале зборови и карактеристики од јазиците на робовите, што резултирало со поедноставена верзија на изворниот јазик која се користела за секојдневна комуникација.

Историја

Етимологија Англискиот термин креол потекнува од францускиот créole, кој е сроден со шпанскиот термин criollo и португалски crioulo, сите потекнуваат од глаголот criar („да се размножуваат“ или „да се подигнат“), сите доаѓаат од латинскиот creare ' што означува креира, создава.. Специфичната смисла на терминот е измислена во 16 и 17 век, за време на големата експанзија на европската поморска моќ и трговија што доведе до формирање на европски колонии на други континенти.

Термините и првично се користеле низ шпанските и португалските колонии како квалификатори за да се разликуваат членовите на етничката група кои се родени и израснати локално од оние кои имигрирале како возрасни. Тие најчесто се применувале на државјаните на колонијалната сила, на пр. за да се разликуваат (луѓе родени во колониите од шпански предци) од españoles peninsulares (оние родени на Пиринејскиот Полуостров, т.е. Шпанија). Меѓутоа, во Бразил терминот се користел и за да се направи разлика помеѓу (црнци родени во Бразил од предците на африканските робови) и (роден во Африка). Со текот на времето, терминот и неговите деривати (креолски, креолски, креол, крејол, криол, крио, итн.) го изгубиле генеричкото значење и станале вистинско име на многу различни етнички групи кои се развиле локално од имигрантските заедници. Оттука, првично, терминот „креолски јазик“ го означувал говорот на кој било од тие креолски народи.

Географска распространетост Како последица на колонијалните европски трговски модели, повеќето познати европски креолски јазици се појавија во крајбрежните области во екваторијалниот појас ширум светот, вклучувајќи ги Америка, западна Африка, Гоа долж западниот дел на Индија и долж Југоисточна Азија до Индонезија, Сингапур, Макао, Хонгконг, Филипини, Малезија, Маврициус, Реинион, Сејшели и Океанија.

Многу од тие креоли сега се изумрени, но други сè уште преживуваат на Карибите, северниот и источниот брег на Јужна Америка (Гвајани), западна Африка, Австралија (види австралиски криолски јазик ), Филипините (види Чавакано), островските земји како како Маврициус и Сејшели и во Индискиот Океан.

Атлантските креолски јазици се засноваат на европски јазици со елементи од африканските, а можеби и американските јазици. Креолските јазици на Индискиот Океан се засноваат на европски јазици со елементи од малгашки, а можеби и од други азиски јазици. Меѓутоа, има креоли како Нуби и Санго кои потекнуваат исклучиво од неевропски јазици.

Социјален и политички статус Поради генерално нискиот статус на креолските народи во очите на претходните европски колонијални сили, креолските јазици генерално се сметаат за „дегенерирани“ јазици, или во најдобар случај како базични „дијалекти“ на политички доминантните мајчини јазици. Поради ова, зборот „креол“ генерално го користеле лингвистите во спротивност со „јазикот“, наместо како квалификатор за него.See .

Друг фактор што може да придонесе за релативното занемарување на креолските јазици во лингвистиката е тоа што тие не одговараат на неограмскиот „модел на дрво“ од 19 век за еволуцијата на јазиците и неговата претпоставена регуларност на промените на звукот (овие критичари ги вклучија и првите застапници на брановиот модел, Јоханес Шмит и Хуго Шучарт, претходниците на модерната социолингвистика). Оваа контроверзност од крајот на 19 век длабоко ги обликуваше современите пристапи кон компаративниот метод во историската лингвистика и во креолистиката. мини| Хаитски креолски јазик се користи на шалтер за изнајмување автомобили во Флорида, САД во 2014 година Поради социјалните, политичките и академските промени предизвикани од деколонизацијата во втората половина на 20 век, креолските јазици доживеаја оживување во изминатите неколку децении. Тие се повеќе се користат во печатените форми и филмските печатените материјали, а во многу од случаевите, нивниот престиж во заедницата драстично се подобри. Всушност, некои и се стандардизираа и се користат во локалните училишта и универзитети ширум светот. Во исто време, лингвистите почнаа да сфаќаат дека креолските јазици во никој случај не се помалку битни во однос на другите јазици. Тие сега го користат терминот „креолски“ или „креолски јазик“ за кој било јазик за кој постои сомневање дека е подложен на креолизација, термини кои сега не ни сугерираат географски ограничувања или етнички предрасуди.

Има контроверзии за степенот до кој креолизацијата влијаела на еволуцијата на афроамериканскиот народен англиски јазик (AAVE). Во американскиот образовен систем, како и во минатото, употребата на зборот ебоника за да се однесува на ААВЕ ја отсликува историската негативна конотација на зборот креол .

Класификација

Историска класификација Според нивната надворешна историја, разликуваат четири вида на креолски јазици: плантажа-креоли, утврдувачки креоли, бегалски креоли и креолизирани пиџини. По самата природа на креолските јазици, филогенетската класификација на одреден креол често е предмет на дебата, особено кога пиџинот-претходник и неговите матични јазици (кои можеби биле други креоли или пиџини) исчезнале пред да бидат документирани.

Филогенетската класификација традиционално се потпира на наследувањето на лексиката, особено на „јадрени“ термини, и на граматичката структура. Сепак, кај креолите, основната лексика често има мешано потекло, а граматиката е главно оригинална. Од овие причини, прашањето кој јазик е родител на одреден креол – односно дали јазикот треба да се класифицира како „француски креол“, „португалски креол“ или „англиски креол“ – често нема конечен одговор и може да стане тема на долготрајни контроверзии, каде што социјалните предрасуди и политичките размислувања може да се вмешаат во научната дискусија.

Субстрат и суперстрат Термините субстрат и суперстрат често се користат кога два јазика ќе дојдат во интеракција. Меѓутоа, нивното значење е релативно добро дефинирано само во настани на учење втор јазик или замена на јазикот, кога мајчините говорители на одреден изворен јазик (субстратот) се на некој начин принудени да го напуштат во корист на целниот јазик (суперстратот). Резултатот на таков настан е тоа што поранешните говорители на субстратот користат одредена верзија на суперстратот, барем во формални контексти. Субстратот може да преживее како втор јазик за неформални разговори. Како што покажа судбината на многу заменети европски јазици (како што се етрурски, бретонски и венецијански), влијанието на супстратот врз официјалниот говор често е ограничено на изговор и скромен број позајмени зборови. Субстратот може дури и целосно да исчезне без да остави никаква трага.