мини|Спиралните пиктографи на Фестоскиот диск илустрираат ритуалистичко раскажување на приказни од бронзеното доба на Крит.
Компаративна митологија — ги проучува митовите од повеќе култури за да идентификува повторувачки структури, симболи и функции.Littleton, p. 32 Научниците користат меѓукултурни паралели за да го проследат развојот на религиите и општествата, да ги реконструираат наративите на предците и да ги проценат психолошките толкувања на митот. Компаративните каталози мапираат повторувачки мотиви вклучувајќи: космогонии на светското јајце, катаклизми на поплави, божества на умирање и повторно раѓање и наративи за креативни жртви низ различни регионални традиции.
Областа се проширила за време на компаративизмот од осумнаесеттиот и деветнаесеттиот век, иако истражувачите од дваесеттиот век сè повеќе ги фаворизирале партикуларистичките критики на сеопфатните генерализации, додека современите дела ги спојуваат лингвистичките, историските и структурните пристапи, вклучувајќи ги и напорите на Е. Ј. Мајкл Вицел да се моделираат последователни слоеви на глобални митски традиции.Leonard
Компаративните каталогизации покажуваат дека мотивите опфаќаат наративи за создавање, катаклизми на поплави, потраги на херои, богови што умираат и воскреснуваат, измамнички зделки, културни херои кои менуваат облик, иницијативни спуштања во подземјето и лов на космички животни што го кодираат општественото право, практиките за егзистенција и астрономските набљудувања низ континентите, дозволувајќи им на истражувачите да проследат како се движеле заедно ритуалните економии и мрежите на раскажувањето на приказни.
Позадина Антропологот Ц. Скот Литлтон ја дефинирал компаративната митологија како „систематска споредба на митови и митски теми извлечени од широк спектар на култури“. Преку споредувањето на митологиите на различните култури, научниците се обидуваат да идентификуваат основни сличности и/или да реконструираат „протомитологија“ од која се развиле тие митологии. До одреден степен, сите теории за митологијата следат компаративен пристап - како што забележува научникот за религија Роберт Сегал, „по дефиниција, сите теоретичари бараат сличности помеѓу митовите“. Сепак, научниците кои ја проучуваат митологијата можат грубо да се поделат на партикуларисти, кои ги нагласуваат разликите помеѓу митовите, и на компаративисти, кои ги нагласуваат нивните сличности. Партикуларистите имаат тенденција да „тврдат дека сличностите дешифрирани од компаративистите се нејасни и површни“, додека компаративистите имаат тенденција да „тврдат дека разликите врежани од партикуларистите се само тривијални и случајни“.Segal, Theorizing About Myth, p. 148
Компаративните пристапи кон митологијата имале голема популарност помеѓу научниците од осумнаесеттиот и деветнаесеттиот век. Многу од овие научници верувале дека сите митови покажуваат знаци дека еволуирале од мисла која ги толкувала речиси сите митови како поетски описи на однесувањето на сонцето. Според оваа теорија, овие поетски описи со текот на времето се искривиле во навидум разновидни приказни за богови и херои. Сепак, современите научници се повеќе се наклонуваат кон партикуларизмот и се сомничави кон широките изјави за митовите.Northup, p. 8 Неодамнешен исклучок е историскиот пристап применуван при реконструкцијата на многу последователни слоеви на постари митови од страна на Е. Ј. Мајкл Вицел.E.J.M. Witzel, "The Origins of the World's Mythologies, New York : OUP 2012
Пристапи Компаративните митологисти доаѓаат од различни области, вклучувајќи фолклор, литература, историја, лингвистика и религиозни студии, и користеле различни методи при споредување на митовите.
Лингвистички Некои научници ги разгледуваат лингвистичките врски помеѓу митовите на различните култури. Ова, на пример, ги вклучува сличностите меѓу имињата на боговите во различните култури. Еден особено успешен пример за овој пристап е проучувањето на индоевропската митологија. Научниците пронашле впечатливи сличности помеѓу митолошките и религиозните термини што се користеле во различните култури на Европа и Индија. На пример, грчкиот бог на небото Зевс Патер, римскиот бог на небото Јупитер и индискиот (ведски) бог на небото Дјаус Питр имаат лингвистички идентични имиња.
Ова укажува дека Грците, Римјаните и Индијците потекнуваат од заедничка култура на предци, и дека имињата Зевс, Јупитер, Дјаус и германското Тиу (и англиското Tues-day) еволуирале од постаро име, *Dyēus phter, кое се однесувало на богот на небото во праиндоевропската религија.Watkins 47–48 Пристап кој е и историски и компаративен неодамна бил предложен од Е. Ј. Мајкл Витцел. Тој споредувал збирки митологии и реконструира сè постари нивоа, паралелни со, но не нужно зависни од јазичните семејства. Најистакната заедничка карактеристика била приказната што се протега од создавањето на светот и на луѓето до нивниот крај. Оваа карактеристика се наоѓа во северните митологии на Евроазија и Америка („Лавразија“), но недостасува во јужните митологии на Подсахарска Африка, Нова Гвинеја и Австралија („Гондвана“).
Митолошките филогении се исто така потенцијално моќен начин за тестирање на хипотези за меѓукултурните врски помеѓу народните приказни.Ross and al. 2013; Tehrani 2013.
Структурален Некои научници ги бараат основните структури што ги делат различните митови. Фолклористот Владимир Проп предложил дека многу руски бајки имаат заедничка структура на заплетот, при што одредени настани се случуваат по предвидлив редослед.Propp, passim Спротивно на ова, антропологот Клод Леви-Строс ја испитувал структурата на митот во однос на апстрактните врски меѓу неговите елементи, а не нивниот редослед во заплетот. Леви-Строс верувал дека елементите на митот можат да бидат организирани во бинарни спротивности (сурово наспроти зготвено, природа наспроти култура, итн.). Тој сметал дека целта на митот е да „посредуваат“ меѓу овие спротивности, со што ќе ги реши основните тензии или противречности што се наоѓаат во човечкиот живот или култура.Lévi-Strauss, p. 224
Шеми Компаративните научници го користат Ранк-Рагланскиот митотип за да ја интегрираат психоаналитичката низа на Ото Ранк за кралско раѓање, загрозено детство, спасување и признавање со ритуалниот модел на дваесет и две особини на Лорд Раглан, создавајќи листа што го следи херојот од злокобното зачнување до извонредната смрт низ традициите.Rank, Otto. 1914. The Myth of the Birth of the Hero. Translated by Smith Ely Jelliffe and William A. White from the 1909 German edition. New York: Brunner.Raglan, Lord. 1936. The Hero, A Study in Tradition, Myth, and Drama. London: Methuen.Segal, Robert A., editor. 1990. In Quest of the Hero. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. Научниците ги оценуваат фигурите како Едип, Ромул, Мојсеј, Исус и кралот Артур во однос на комбинираниот модел со цел да ги означат повторувачките наративни инциденти и да оценат колку биографиите се совпаѓаат со митските мотиви.Dundes, Alan. 1990. "The Hero Pattern and the Life of Jesus." In Robert A. Segal, editor, In Quest of the Hero, pages 179 to 223. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.Kirk, G. S. 1974. The Nature of Greek Myths. Harmondsworth: Penguin.
Антологијата „Во потрага по херојот“ од Роберт А. Сегал ги користела анализата на Ранк, скалата на Раглан и фолклористичкото ажурирање на Алан Дандс заедно, правејќи ја рамката стандардна алатка за учење во компаративните студии за херои. Алан Дандс ја операционализирал листата за проверка за да ги обликува библиските и класичните наративи како традиционална шема, а не како прецизни биографии, тврдејќи дека повисоките резултати сигнализираат митска елаборација. Последователните компаративисти како Н. Џ. Ален, Мајкл Вицел, Роберт М. Прајс и Ричард Кериер ја преработиле низата за структурна антропологија, глобални макро традиции и дебати за историчноста за Исус.Allen, N. J. 2005. "The Raglan Hero." Journal of the Anthropological Society of Oxford new series 36. Oxford.Witzel, Michael. 2012. The Origins of the World's Mythologies. Oxford: Oxford University Press.Price, Robert M. 2000. Deconstructing Jesus. Amherst, New York: Prometheus Books.Carrier, Richard. 2014. On the Historicity of Jesus. Sheffield: Sheffield Phoenix Press.
Психоанализа Некои научници тврдат дека митовите од различни култури откриваат исти или слични психоаналитички сили кои дејствуваат во тие култури. Некои фројдовски мислители идентификувале приказни слични на грчката приказна за Едип во многу различни култури. Тие тврдат дека овие приказни ги одразуваат различните изрази на Едиповиот комплекс во тие култури. Слично на ова, следбениците на Јунг идентификувале слики, теми и обрасци што се појавуваат во митовите на многу различни култури. Тие веруваат дека овие сличности произлегуваат од архетипови присутни во несвесните нивоа на умот на секој човек.Graves, p. 251
Мотиви мини|Потопот, предна страна на илустрираното издание на Библијата од Густав Доре. Инспирирана од приказната за Ноевиот ковчег, оваа гравура ги прикажува луѓето и тигарот осуден на пропаст од потопот како залудно се обидуваат да ги спасат своите деца и младенчиња.
Создавање на земното царство Мит за создавање (или космогониски мит) е симболична приказна за тоа како светот настанал и како луѓето првпат го населиле. Додека во популарната употреба терминот мит често се однесува на лажни или измислени приказни, членовите на културите честопати им припишуваат различни степени на вистинитост на нивните митови за создавање. Во општеството во кое се раскажува, митот за создавање обично се смета дека пренесува длабоки вистини - метафорично, симболично, историски или буквално. Тие најчесто, иако не секогаш, се сметаат за космогониски митови - односно, тие го опишуваат подредувањето на космосот од состојба на хаос или аморфност.
Митовите за создавањето честопати делат голем број карактеристики. Тие често се сметаат за свети приказни и можат да се најдат во речиси сите познати религиозни традиции. Сите од нив се приказни со заплет и ликови кои се или божества, фигури слични на луѓе или животни, кои често зборуваат и лесно се трансформираат. Тие често се сместени во едно матно и неспецифично минато што историчарот на религијата Мирчеа Елијаде го нарекол in illo tempore („во тоа време“). Митовите за создавањето се осврнуваат на прашања кои се длабоко значајни за општеството кое ги споделува, откривајќи го нивниот централен поглед на светот и рамката за самоидентитетот на културата и поединецот во универзален контекст.
Митовите за создавањето се развиваат во усните традиции и затоа обично имаат повеќе верзии; тие се најчестата форма на мит и се пронајдени низ најрани култури.
Omne Vivum ex Ovo (космичко јајце) Космичкото јајце е митолошки мотив што се наоѓа во космогониите на многу култури и цивилизации, вклучително и во праиндоевропската митологија. Типично, постои јајце кое, по „изедувањето“, или го создава самиот универзум или го создава првобитното суштество кое, пак, го создава универзумот. Јајцето понекогаш се поставува на првобитните води на Земјата. Типично, горната половина од јајцето или неговата надворешна обвивка, станува небо (небесен свод), а долната половина, или внатрешната жолчка, станува Земјата. Мотивот веројатно произлегувал од едноставните елементи на јајцето, вклучувајќи ја неговата способност да понуди храна и да создаде нов живот, како што е одразено во латинската поговорка omne vivum ex ovo („сиот живот доаѓа од јајце“).
Првобитен хаос