Герилската војна во балтичките држави — востание што го воделе балтичките (латвиски, литвански и естонски) партизани против Советскиот Сојуз од 1944 до 1956 година. Познати се алтернативно како „Шумски браќа“ (, , ), овие партизани се бореле против инвазивните советски сили за време на нивната окупација на балтичките држави за време и по Втората светска војна. Слични бунтовнички групи се спротивставиле на советските окупации во Бугарија, Полска, Романија и Украина.

Советските сили, составени првенствено од Црвената армија, ги окупирале балтичките држави во 1940 година, завршувајќи ја својата окупација до 1941 година. По период на германска окупација за време на Втората светска војна, Советите повторно ја окупирале Литванија од 1944 до 1945 година. Како што советската политичка репресија се интензивирала во текот на следните години, десетици илјади партизани од балтичките земји почнале да го користат селото како основа за антисоветско востание.

Според некои проценки, најмалку 50.000 партизани (10.000 во Естонија, 10.000 во Латвија и 30.000 во Литванија), покрај нивните поддржувачи, биле вклучени во востанието. Партизаните продолжиле да водат вооружена борба сè до 1956 година, кога супериорноста на советските безбедносни сили, главно во форма на тајни агенти кои се инфилтрирале во партизанските групи, го натерала балтичкото население да ја промени тактиката и да прибегне кон граѓански отпор во следните три децении, кулминирајќи со Распеаната револуција од 1987 до 1991 година.

Позадина мини|Ексхумирани жртви од масакрот на затворениците на НКВД во Тарту од 1941 година мини|Планот за депортација на литвански цивили за време на операцијата Прибој Терминот „Шумски браќа“ првпат се употребил во Балтичкиот регион во Руската револуција од 1905 година. Различни извори ги нарекуваат „шумските браќа“ од овој период или селани оние кои се бунтувале или наставници кои барале засолниште во шумата. Терминот „Шумски браќа“ се користел и бил познат само во окупирана Естонија и Латвија. Во Литванија, партизаните биле нарекувани (Зелени луѓе), (Шумски луѓе) или само (партизани).

Естонија, Латвија и Литванија ја стекнале својата независност во 1918 година по распадот на Руското Царство. Идеалите за национализам и самоопределување се вкорениле кај многу луѓе како резултат на независноста на Естонија и Латвија за прв пат од 13 век. Литванците повторно воспоставиле суверена држава со богата поранешна историја, најголемата земја во Европа во текот на 14 век, окупирана од Руското Царство од 1795 година.

По потпишувањето на пактот Рибентроп-Молотов, сите три балтички држави биле окупирани од Советскиот Сојуз во 1940 година, потег што западните сојузници го сметале за нелегитимен. Кога нацистичка Германија го прекршила пактот и го нападнал Советскиот Сојуз, Советската Црвена армија била протерана од Балтикот и областа се нашла под германска воена окупација. По заминувањето на советските трупи од регионот, формалната независност на балтичките држави не била обновена од Германија. Во меѓувреме, сојузничките декларации, како што е Атлантската повелба, понудиле ветување за повоен свет во кој трите балтички држави би можеле повторно да се воспостават. Откако веќе ја искусиле окупацијата од страна на советскиот режим, тогашниот нацистички режим, многу луѓе не биле подготвени да прифатат уште една окупација на крајот од војната.

За разлика од Естонија и Латвија, каде што Германците го регрутирале локалното население во воени формации во рамките на Вафен-СС, Литванија никогаш немала дивизија на Вафен-СС. Во 1944 година, германските власти создале лошо опремени, но 20.000 војници од Литванските територијални одбранбени сили под водство на генералот Повилас Плехавичиус за борба против советските партизани предводени од Антанас Сњечкус. Германците почнале да ги гледаат овие сили како националистичка закана за нивната окупација. Нејзините високи штабови биле уапсени на 15 мај 1944 година, а Плехавичиус бил депортиран во концентрационен логор во Саласпилс, Латвија, но подоцна во август 1944 година бил ослободен и останал под надзор на Гестапо. Приближно половина од преостанатите сили формирале герилски единици и се распуштиле во селата за да се подготват за партизански операции против Црвената армија како што се приближувал Источниот фронт.

Герилските операции во Естонија и Латвија имале одредена основа во овластувањето на Адолф Хитлер да се повлече од Естонија кон средината на септември 1944 година - тој им дозволил на војниците од неговите естонски сили, првенствено на 20-та Вафен-СС дивизија (1-ва естонска) кои сакале да останат и да ги бранат своите домови, да го сторат тоа. – и во судбината на Армиската група Курландија, меѓу последните од силите на Хитлер што се предале откако биле заробени во Курландскиот џеб на Курландскиот Полуостров во 1945 година. Многу естонски и латвиски војници, како и неколку Германци, избегнале заробување и се бореле како Шумски браќа со години по војната. Други, како што се Алфонс Ребане и Алфредс Рикстинш, избегале во Обединетото Кралство и Шведска и учествувале во сојузничките разузнавачки операции во помош на Шумските браќа. Додека Вафен-СС била прогласена за виновна за воени злосторства и други злосторства и прогласена за криминална организација по војната, Нирнбершките судења експлицитно ги исклучиле регрутите во следните услови:Трибуналот ја прогласува за криминална во смисла на Повелбата групата составена од лица кои биле официјално прифатени како членови на СС како што е наведено во претходниот став, кои станале или останале членови на организацијата со знаење дека таа се користи за извршување на дела прогласени за кривични според член 6 од Повелбата, или кои биле лично вмешани како членови на организацијата во извршувањето на такви кривични дела, исклучувајќи ги, сепак, оние кои биле регрутирани за членство од страна на државата на таков начин што не им дал избор во ова прашање и кои не извршиле такви кривични дела. Во периодот 1949–1950 година, Комисијата за раселени лица на Соединетите Американски Држави направила истражување на естонската и латвиската дивизија и на 1 септември 1950 година ја усвоила следната политика:Единиците на Балтичките Вафен-СС треба да се сметаат за посебни и различни по намена, идеологија, активности и квалификации за членство од германските СС, и затоа Комисијата смета дека тие не се движење непријателски настроено кон Владата на Соединетите Американски Држави согласно член 13 од Законот за раселени лица, како што е изменет.Letter from Harry N. Rosenfield, Acting Chairman of United States Displaced Persons Commission, to Mr. Johannes Kaiv, Acting Consul General of Estonia , in re memorandum from the Estonian Committee in the United States zone of Germany on the question of former Estonian Legionnaires seeking admission to the United States under the Displaced Persons Act, as amended. 13 September 1950.Латвиската влада тврдела дека Латвиската легија, првенствено составена од 15-та и 19-та латвиска дивизија Вафен-СС, не била ниту криминална ниту колаборационистичка организација. Редовите на отпорот се зголемиле со обидите на Црвената армија да регрутира војници во балтичките држави по војната, а помалку од половина од регистрираните регрути се пријавиле во некои области. Широко распространетото вознемирување на семејствата на исчезнатите регрути ги натерало повеќе луѓе да ги избегнуваат властите побегнувајќи во шумите. Голем број на регрути дезертирале, носејќи го своето оружје со себе.

Летна војна мини|Литванските борци на отпорот го предводат уапсениот комесар на Црвената армија во Каунас во 1941 година Со германската инвазија на Советскиот Сојуз на 22 јуни 1941 година, Јосиф Сталин дал јавна изјава на радио повикувајќи на политика на изгорена земја во областите што требало да се напуштат на 3 јули. Околу 10.000 Шумски браќа, организирани во организации (домошна гарда) низ целата земја, ја нападнале НКВД, баталјоните за уништување и 8-та армија (генерал-мајор Љубовцев), убивајќи 4.800 и заробувајќи 14.000. Битката кај Тарту траела две недели и уништила голем дел од градот. Под водство на Фридрих Кург, Шумските браќа ги истерале Советите од Тарту, зад линијата на реките Парну - Емајиги. Така, тие ја обезбедиле Јужна Естонија да биде под естонска контрола до 10 јули. НКВД убила 193 луѓе во затворот Тарту при нивното повлекување на 8 јули.

Германската 18-та армија ја преминала естонската јужна граница од 7 до 9 јули. Германците го продолжиле својот напредок во Естонија работејќи во соработка со „Шумските браќа“ и „Омакаитсе“. Во Северна Естонија, батаљоните за истребување имале најголемо влијание, бидејќи била последната балтичка територија освоена од Советите. Здружените естонско-германски сили ја освоиле Нарва на 17 август, а естонскиот главен град Талин на 28 август. На тој ден, црвеното знаме соборено претходно на Пик Херман било заменето со знамето на Естонија од Фред Изе, само за да биде повторно заменето со германско знаме на Рајхскригсфлаге неколку часа подоцна. Откако Советите биле протерани од Естонија, германската армиска група Север ги разоружала сите групи на „Шумските браќа“ и „Омакаитсе“.

Партизанските единици на југот на Естонија повторно биле повикани во август 1941 година под името Естонски Омакаитсе. Членовите првично биле избрани од најблискиот круг на пријатели. Подоцна, од кандидатите за членови било побарано да потпишат изјава дека не се членови на комунистичка организација. Естонските Омакаитсе се потпирале на поранешните прописи на Естонската одбранбена лига и Естонската армија, доколку тие биле во согласност со законите на германската окупација. Задачите на биле следниве:

одбрана на брегот и границите борба против падобранци, саботажи и шпионажа чување на воено важни објекти борба против комунизмот помош на естонската полиција и гарантирање на општата безбедност на граѓаните обезбедување помош во случај на големи инциденти (пожари, поплави, болести итн.) обезбедување воена обука за своите членови и други лојални граѓани продлабочување и зачувување на патриотските и националните чувства кај граѓаните.

На 15 јули, Омакаитсе имало 10.200 членови; на 1 декември 1941 година, 40.599 членови. До февруари 1944 година, членството броело околу 40.000.

Герилска војна До крајот на 1940-тите и почетокот на 1950-тите, „Шумските браќа“ биле обезбедени со залихи, офицери за врска и логистичка координација од страна на британските (Ми6), американските и шведските тајни разузнавачки служби. Таа поддршка одиграла клучна улога во насочувањето на балтичкото движење на отпорот, но значително се намалило откако операцијата „Џунгла“ на MI6 била сериозно компромитирана од активностите на британските шпиони (Ким Филби) кои проследиле информации до Советите и му овозможиле на МГБ да идентификува, инфилтрира и елиминира многу балтички герилски единици и да ги исклучи другите од каков било понатамошен контакт со западните разузнавачки оперативци.

Судирот меѓу советските вооружени сили и „Шумските браќа“ траел повеќе од една деценија и одзел најмалку 50.000 животи. Проценките за бројот на борци во секоја земја варираат. Мисиунас и Таагепера проценуваат дека бројките достигнале 30.000 во Литванија, помеѓу 10.000 и 15.000 во Латвија и 10.000 во Естонија. Од друга страна, професорот Хајнрихс Стродс, врз основа на извештаите на НКВД, тврди дека во 1945 година, 8.916 партизани биле убиени во Литванија, 715 во Латвија и 270 во Естонија, што ги прави загубите на Литванија околу 90%. Иако вистинските бројки биле уште поголеми, многумина веруваат дека ова го открива односот на големината на отпорот меѓу трите земји.

Во Естонија мини|Естонски борци, округот Јарва во 1953 година, се релаксираат по стрелачка вежба (фотографија во боја)