Ашкенази (Ашкеназим; хебр. אַשְׁכְּנַזִּים, еднина אַשְׁכְּנַזִי) — најголемата етно-религиозна група во современото еврејство, која историски се формирала во Средна и Источна Европа. Денес сочинуваат околу 70–80 % од светското еврејско население (проценки околу 8–13 милиони, во зависност од изворот и критериумите).
Етимологија и име Името потекнува од библискиот Ашкеназ (син на Гомер, внук на Јафет, правнук на Ное; 1. Мојсеева 10:3). Во средниот век еврејските автори го поврзале терминот „Ашкеназ“ со германските земји (особено Порејнската област). Подоцна терминот се проширил на сите евреи чии предци живееле во германско-говарните и потоа источноевропските области и чија култура се развила врз основа на тие заедници.
Потекло и историски развој Ашкеназите потекнуваат од еврејски заедници што во раниот среден век (околу 8–11. век) се населиле во Северна Франција и Порејнската област (Мајнц, Вормс, Шпајер — т.н. ШУМ-градови). Тие донеле рабинско јудаизам засновано на Вавилонскиот Талмуд. Клучни рани фигури се Рабејну Гершом (Меор ха-Гола) и Раши (Соломон бен Исак од Троа, 1040–1105), чии коментари на Библијата и Талмудот остануваат основни во традиционалното еврејско образование.
Поради прогони (крстоносни војни, црна смрт, прогони од западноевропски земји) од 12–15. век, заедниците мигрирале источно, особено во Полско-литванската заедница, каде што добиле поволни услови. До 16–17. век центарот на ашкенаската култура бил во Источна Европа (Полска, Литванија, Украина, Белорусија). Таму се развиле јидишот како секојдневен јазик, специфични обичаи, халахиски традиции (вклучувајќи ги глосите на Рама/Моше Исерлес) и движења како хасидизмот (основач Баал Шем Тов, 18. век).
Во 19. и почетокот на 20. век масовна емиграција (особено во САД) и погроми, а потоа Холокаустот (Шоа) речиси целосно уништиле европскиот центар на ашкенаската заедница — убиени се околу 6 милиони евреи, претежно ашкенази. По војната главните центри станале САД и Израел.
Јазик и култура Традиционален јазик бил јидиш (германска основа со хебрејски, арамејски и словенски елементи), пишан со хебрејско писмо. Денес јидишот претежно се зборува во ултраортодоксни заедници. Културата вклучувала специфична литургија, кујна (на пр. матзо-топчиња, гефилте фиш), музика, литература (Шолом Алейхем и др.) и институции како јешивите. Разликите во однос на сефардските и мизрахиските евреи се пред сè во обичаите, изговорот на хебрејскиот и некои халахиски детали, а не во основната вера.
Категорија:Ашкенази