thumb|Џон Дјуи (1902) Џон Дјуи ( - ) — американски филозоф, психолог и реформатор на образованието, чии идеи биле влијателни во образованието и социјалните реформи. Дјуи е значаен претходник на филозофијата на прагматиката и еден од основачите на функционална психологија. Тој е главен претставник на прогресивните и прогресивно-популистички филозофии на школување во текот на првата половина на 20 век во САД.
Иако Деви е познат по неговите изданија кои се однесуваат на образованието, тој исто така пишувал за многу други теми, вклучувајќи го искуството, природата, уметноста, логиката, истражувањето, демократијата и етиката.
Во неговото толкување на демократијата, Деви ги вклучува двата основни елемента, училиштата и граѓанското општество, како главни теми на кои им е потребно внимание и реконструкција за да ги охрабри експерименталните истражувања и плурализмот. Деви тврдел дека целосната демократија треба да се оствари не само со проширување на правото за гласање, туку и со осигурување дека постои целосно формирано јавно мислење,придружено со ефикасна комуникација меѓу граѓаните,експертите и политичарите,која подоцна ќе биде земена предвид за политиката што тие ќе ја усвојат.
Живот и дела Деви е роден во Барлингтон, Вемонт потекнува од скромно семејство. Како и неговиот постар брат, така и Давид Рич Деви студирал на универзитетот во Вермонт, каде што дипломирал во 1879 година. Еден од најзначајните професори кој Деви ги имал на универзитетот во Вермонт бил Хенри А.П.Тори кој бил зет и внук на Џозеф Тори, претседател на поранешниот универзитет во Вермонт. Деви студирал приватно со Тори меѓу неговото дипломирање во Вермонт и неговото запишување на Универзитетот Џон Хопкигс.
По две години предавање како професор во средно училиште во градот на нафтата во Пенсилванија, и една година предавање во основното училиште во малиот град во Вермонт, Деви сфатил дека е несоодветен за работа за основно или средно образование. По студирањето со Џорџ Силвестер Морис, Чарлс Сандерс Пирс, Херберт Бахтер Адамс и Г. Стенли Хал, Деви се здобил со докторско звање од школата за уметности и науки при Универзитетот Џон Хокинс. Во 1884 година тој ја прифатил професорската позиција на Универзитетот во Мичиген (1884-1888 и 1889-1894), со помош на Џорџ Силвер Морис. Неговота необјавена и сега изгубена дисертација беше насловена ”Психологијата на Кант”.
Во 1894 Деви се приклучил кон новоформираниот Универзитет во Чикаго (1894-1904) каде што тој ја развил својата теорија на знаење заснована врз емпирија , приклучувајќи се на ново- појавената филозофија на прагматиката .Времето поминато на Универзитетот во Чикаго резултираше со четири есеи насловени како „Идејата и предмет на темата“, која што била објавена со собраните дела од неговите колеги во Чикаго под колективен наслов „Студии во логичка теорија“ (1903). Во ова време Деви исто така го иницираше формирање на лабораториски училишта на Универзитетот во Чикаго за, каде што тој беше во состојба да ги актуализира своите педагошки мислења ,кои обезбедија материјал за неговото прво поголемо дело за образованието, “Училиштето и социјалниот напредок “ (1899). Несогласувањата со администрацијата на крајот доведоа до негова оставка на Универзитетот, и наскоро тој се сели блиску до Источниот брег. Во 1899, Џон Деви беше избран за претседател на Американската психолошко здружение. Од 1904 до неговото пензионирање во 1930 година тој воедно беше и професор по филозофија на Универзитетот Колумбија, како и професор на Колеџот за наставници на истиот универзитет. Во 1905 тој стана претседател на американското филозофско здружение. Тој бил долгогодишен член на Американската федерација на професори.
Заедно со историчарот Чарлс Берд, економистите Торштајн Веблен и Џејмс Харви Робинсон, Деви е еден од основачи на ” Новото Училиште ”.Најзначајните дела на Деви се “Концепт во психологијата на рефлексниот лак “ (1896),”критика на стандардниот психолошки концепт и основата на сите негови понатамошни дела”; “Демократијата и образованието“ (1916), неговото позната дело за напредно образование; „Човечка природа и однесувањето“ ( 1922), “Студија за функционирањето на навиката во човековото однесување”, “ Јавноста и нејзините проблеми “(1927), заштита на демократијата напишана како одговор на “Фантомска јавност“ од Волтер Липман (1925); Искуство и природа (1925), “Најпознатата метафизичка изјава”; “Уметноста како искуство“ (1934), големото дело на Деви за естетиката; Заедничко верување (1934), хуманистичка студија за религија, која што беше првично пренесена преку доцентурата на Двит Х. Тери на Јеил; „Логика:Теоријата на испрашувањето“ (1938), истражување на необичната концепција за логиката на Деви; „Слобода и култура” (1939), политичко истражување за корените на фашизмот; и „Да знаеш и да бидеш познат“ (1949), книга напишана заедно со Артур Ф. Бентли која систематично го зацртува концептот на научната работа која е централна тема и на други неговите дела. Додека секое од овие дела се фокусираат на една одредена филозофска тема, Деви ја вклучува во нив својата главна преокупации во повеќето кои го објавил. Тој објавил повеќе од 700 статии во 140 списанија, и приближно 40 книги.
Деви бил женет двапати, првпат со Алис Чипман со која имаа шест деца. Неговата втора жена беше Роберта Ловитс Грант.
Поштенската служба на Соединетите Американски Држави му оддаде признание на Деви со серијата на значајни американски поштенски марки (1965- 1978).
Функционална психологија Поврзано: Историја на психологијата
На Универзитетот во Мичиген, Деви ги објави своите први две книги- „Психологија“ (1887), и „Новите есеи на Лајбниц во однос на разбирањето на човекот“ (1888), двете дела во кои се изразува посветеноста на Деви на британскиот нео- хегелизам. Во „Психологијата“ , Деви се обиде да направи синтеза меѓу идеализмот и експерименталната наука. Почнува да ја реформулира психологијата, нагласувајќи го општественото опкружување важни за активностите на размислувањето и однесувањето повеќе отколкуна психологијата на Вундт и неговие следбеници,
Додека беше професор по филозофија во Мичиген, Деви и неговите помлади колеги, Џејмс Хајден Туфтс и Џорџ Херберт Мид, заедно со неговот студент Џејмс Ровланд Ангел, сите под силно влијание на неодамна објавените „Принципи на психологијата“ (1890) на Вилијам Џејмс, почнаа да ја преформулираат психологијата, истакнувајќи ја социјалната средина на активноста на умот и на однесувањето повеќе од психолошката психологија на Вунд и на неговите следбеници. Од 1894 Деви му се приклучи на Туфтс, со кого подоцна ќе ја напише ” Етиката ” (1908), на неодамна основаниот Универзитет во Чикаго и ги покани Мид и Ангел да му се придружат, и така четворицата ја формираа базата на таканаречената “Чикаго група“ на психолози. Нивниот нов стил на психологија, подоцна прекрстен во функционална психологија, става практичeн акцент на активноста и нејзината примена.
Во статијата на Дјуи “Концепт на рефлексниот лак во психологијата“, која се појави во Ревијата за психологија во 1896, причините поради кои тој размислуваше против традиционалното сфаќање за „дразбата и реакцијата“ на рефлексниот лак, наместо “кружен“ опис којшто служи како “дразба “ и како “реакција“, зависи од тоа како се смета ситуација и ја брани неделивата природа на сетилниот нерв. Иако тој не го негира постоењето на дразба, возбуда и реакција, тој не се согласува дека тие треба да се одделени, споредувајќи ги настаните кои се случуваат со алки во синџир. Тој ја разви идејата дека постои координација со која стимулацијата е збогатена од резултатите од претходните искуства. Реакцијата се менува со сетилното искуство. Деви беше избран за претседател на Американското психолошко здружение во 1899.
Печатот на Џон Дјуи во Соединетите Американски Држави Во 1984, Американското психолошко здружение објави дека Лилијан Молер Гилбрет (1878-1972) стана првиот психолог, на кого му се оддава почит преку поштенска марка на Соединетите Американски Држави. Меѓутоа, психолозите Гери Брукато Џуниор и Џон Д. Хоган подоцна направија случај од ова, со објаснување дека оваа разлика всушност припаѓала на Џон Деви, кој се прослави на американски печат 17 години порано. Некои историчари на психологијата го сметаа Деви повеќе за филозоф отколку за вистински психолог.
Авторите истакна дека Деви беше еден од основачите на А.П.А, служејќи како осмиот претседател на АПА во 1899 година, и воедно беше автор на 1896-тиот член за рефлексниот лак кој сега се смета за основа на американската функционална психологија.
Дјуи исто така изрази интерес во работата во психологијата на визуелната перцепција, изведен со Дартмаутовото истражување на Аделберт Амес, Јр. Тој имаше голем проблем со слушањето, меѓутоа тоа се знаеше дека Деви не може да ја разликува музички ноти –со други зборови тој бил глув.
Прагматика и инструментализам И покрај тоа што Деви ја споменува својата филозофија како “инструментализам“ повеќе отколку “прагматика“, тој беше еден од трите главни фигури на прагматиката во Америка, заедно со Чарлс Сандерс Пирс, кој го измисли овој термин и Вилијам Џејмс, кој го популарзираше. Деви работел под силно влијание на Хегелиан, за разлика од Џејмс, чиешто интелектуално потекло беше пред сè британско, добивајќи емпиристички и практични идеи. Тој не беше ниту плуралист или релативист како Џејмс. Тој изјави дека вредноста е функција, не на каприциозноста ниту целосно на социјалната конструкција, но на квалитетот сместен во настаните. (“ природата сама по себе е носталгична и патетична, бурна и емотивна “ ( Искуство и природа)).
Џејмс исто така изјави дека експериментирањето (социјално, културно, технолошко, филозофски) може да се користи како приближен арбитер на вистината. На пример тој почувствува дека многу луѓе немаат “прекумерно верување “ за религиозните концепти, човековиот живот е површен и прилично неинтересен, и додека ниту едно религиозно верување би се демонстрирало како коректно, ние сите би биле одговорни за правењето на коцката на еден или на друг теизам, атеизам, монизам итн. За идејата за Господ, Дјуи вели, “тоа го означува единството на сите идеални завршетоци пробудувајќи ни ги желбите и акциите“.
Како и повторното појавување на прогресивната филозофија на образование. Придонесите на Дјуи за филозофијата како (по се тој беше многу повеќе професионален филозоф отколку педагог). Исто така повторно се појави со преиспитување на прагматиката, започнувајќи во доцните 70 ти години од филозофите како Ричард Роти, Ричард Ј. Бернштајн и Ханс Џо.
Поради неговиот став за процесно -ориентирано и социолошки свесно мислење на светот и знаењето, неговата идеологија се смета понекогаш како корисна алтернатива за двете, модерната и постмодерната идеологија. Без основни Деви е метод претходна датуми постмодернизмот од повеќе од половина век. Неодамнешните експонати (како Рорти) не се секогаш остана верен на оригинални идеи Деви, иако овој по себе е сосема во согласност со сопствените употреба Деви за другите писатели и со сопствената филозофија- за Дјуи, минатото доктрини секогаш бараат реконструкција со цел да се остане корисен за сегашно време.
Филозофијата на Дјуи има други имиња освен “прагматика“. Тој беше нарекуван инструменталист, експерименталист, емпирист, функционалист, натуралист. Терминот “трансакциски“ може подобро да ги опише своите гледишта, термин нагласен од Деви во подоцнежните години за да ги опише неговите теории на знаење и искуство.
Епистемологија Терминолошкиот проблем во областа на епистемиологијата и логиката е делумна заслуга, според Дјуи и Бентли, на неефикасната и непрецизната употреба на зборови и концепти кои се одразуваат на трите историски нивоа на организација и претставување. Според хронолошка појава, тие се: Автоматски: јасновидни концепти во однос на луѓето, животните и работите како поседување на нивната сопственост коишто ги започнуваат или ги предизвикуваат нивните акции.