Едмунд Густав Албрехт Хусерл (герм.) Edmund Husser,l (роден на ( година, во Просниц Моравија, Австриско Царство – починал на ( година во Фрајбург, Германија) e филозоф и математичар кој се смета за основач на феноменологијата. Хусерл прекина со позитивистичката ориентација во науката и филозофијата од неговото време, со елаборирање на критиките за историзмот и психологизмот во логиката. Не ограничувајќи се на емпиријата, но верувајќи дека искуството е извор на сето знаење, тој работел на феноменолошкиот метод на намалување со кој еден предмет може да дојде до директно осознавање на суштината.Edmund Husserl
Иако роден во еврејско семејство, Хусерл бил крстен како лутеранец во 1886 година. Тој студирал математика кај професорите Карл Вајерштрас и Лео Кенигсбергер, како и филозофија кај Франц Брентано и Carl Штрумф. Хусерл и самиот предавал филозофија како доцент во Хале од 1887 година, а потоа како професор, прво во Гетинген од 1901 година, а потоа и во Фрајбург од 1916 сè до своето пензионирање во 1928 година. После тоа тој одржал две значајни предавања: во Париз во 1929 година и во Прага во 1935 година. Озлогласената трка на законите на нацистичкиот режим во 1933година го одзела неговиот академски успех и привилегии. Под влијание на болеста, тој починал во Фрајбург, во 1938 година. Хусерловото учење и пишување влијаело врз другите: Едит Штајн, Роман Ингарден, Јан Лукасијевич, Казимир Ајдукјевиз, Мартин Хајдегер, Емануел Левинас, Хана Арент, Курт Годел, Хосе Пртега и Гасет, Паул Рикор, Макс Шелер, Теодор Адорно, Жак Дерида, и Џон Паул II.
Живот и кариера Младост и образование Хусерл е роден во 1859 година во Просниц (германски: Prossnitz), град во Бохемија во провинција Моравија, којшто тогаш беше австриската империја, после 1918 година во Чехословачка, а од 1993 година во Чешка. Тој е роден во еврејско семејство, и е вториот од четирите деца (момче, момче, девојче, момче). Детството го поминал во Просниц, каде што одел на основното училиште. Потоа Хусерл отпатувал во Виена за да студира во гимназија таму, а потоа пак во државната гимназија во Оломоуц.
Од 1876 до 1878 година Хусерл студирал математика, физика и астрономијата на Универзитетот во Лајпциг. Во Лајпциг, исто така, бил инспириран од предавања по филозофија од Вилхелм Вунд, еден од основачите на модерната психологија. Во 1878 година се префрлил на Хумболтовиот универзитет во Берлин (тогаш наречен Фридрих Вилијам Универзитет), каде што го продолжил студирањето по математика кај професорот Леополд Кронекер и познатиот Карл Вајерштрас. Во Берлин го нашол менторот Томас Масарик, кој тогаш бил поранешен студент по филозофија кај професорот Франц Брентано, а подоцна и прв претседател на Чехословачка. Таму Хусерл, исто така, присуствувал на предавањата по филозофија кај Фридрих Паулсен. Во 1881 година заминал на Универзитетот во Виена да ги заврши студиите по математиката под надзор на професорот Лео Кенигсберг (поранешен студент на професорот Вајерштрас). Во Виена во 1883 година ја добил својата докторска титула со делото Beiträge zur Variationsrechnung ("Придонес кон математичката анализа на варијации ").
Очигледно, како резултат на неговата запознаеност со Новиот завет, со своите дваесет години, тој побарал да се крсти во Лутеранска црква во 1886 година. Татко на Хусерл, Адолф починал во 1884 година. Професорот Шпигелберг пишува: „Иако применувањето на религијата не влезе во неговиот живот, повеќе отколку што тоа им се случуваше и на другите академски ученици од тоа време, неговата свет остана отворена за религиозни појави исто како и за други искуства„. На моменти Хусерл гледал на својата цел како на морално"обновување". Иако е цврст поборник за радикална и рационална автономија во сите нешта, Хусерл, исто така, би можел да зборува "за својата професија, па дури и за својата мисија под Божјата волја да најде нови начини за филозофијата и науката", забележува Шпигелберг.
По својот докторат по математика, тој се вратил во Берлин, за да работи како асистент на професорот Карл Вајерштрас. Хусерл веќе ја почувствувал желбата да продолжи со филозофијата. Потоа професорот Вајзенштрас се разболел. Хусерл можел слободно да се врати во Виена, каде што, по кратко отслужувањето на воениот рок, своето внимание го посветил на филозофијата. Во 1884 година на Универзитетот во Виена тој ги посетувал предавањата на професорот Франц Брентано по филозофија и филозофска психологијата. Бренато му ги претставил делата од Бернард Болзано, Херман Лотце, Ј. Стјуарт Мил и Дејвид Хјум. Хусерл бил толку импресиониран од Бренато, што одлучил својот живот да го посвети на филозофијата.
Следејќи го академскиот совет од Карл Штрумф, поранешен студент на професорот Брентано од Универзитетот во Хале, две години подоцна во 1886 година Хусерл се обидел да го задржи местото на живеење со кое ќе се квалификува да предава на универзитетско ниво. Таму под надзор на Карл Штрумф во 1887 година тој го напишал делото „Über den Begriff der Zahl„ („Концептот на бројот„), кое подоцна (во 1891 година) ќе послужи како основа за неговата прва важна работа, Philosophie der Arithmetik („Филозофија на Аритметиката„).
Во 1887 тој се оженил Малвин Штајншнајдер, заедница што ќе потрае повеќе од педесет години. Во 1892 година е родена нивната ќерка Елизабет, во 1893 година синот Герхард, а во 1894 година синот Волфганг. Елизабет ќе се венча во 1922 година, Герхард во 1923 година, а пак Волфганг ќе стане жртва на Првата светска војна.Edmund Husserl
Професор по филозофија По венчавката, Хусерл ja започна својата долга кариера како професор по филозофија. Започна таму, каде што во 1887 година беше доцент на Универзитетот Мартин Лутер во Хале-Витенберг. Во 1891 тој го издаде своето дело „Philosophie der Arithmetik„ („Филозофија на аритметиката„). „Psychologische und logische Untersuchungen„ (психолошки и логични истражувања), кои повикувајќи се на неговите претходни студии по математика и филозофија, предлагаат еден вид на психолошка смисла како основа на математиката. Готлоб Фреге го критикуваше неговиот психологизам.
Во 1901 година Хусерл, заедно со своето семејство, се префрлил на Георг-август Универзитетот во Гетинген, каде што предавал како вонреден професор. Само најглавното негово дело било објавено: „Логички истражувања„ (Logische Untersuchungen , Хале 1900-1901). Првиот Том ги содржи додадените рефлексии на "чистата логика", во која тој внимателно го побива "психологизмот". Ова дело беше добро примено и стана тема на семинарот одржан од страна на Вилхелм Дитли; Хусерл во 1905 година отпатува во Берлин во посета на Дитли.
Две години подоцна тој беше во посета на Франц Брентано, неговиот стар учител, и математичарот Константин Каратеодори во Италија. Кант и Декарт, исто така, моментално влијаеле врз неговата мисла. Во 1910 година станал уредник на списанието „Логос„. Во 1912 година во Фрајбург било основано списанието „Годишник за филозофија и феноменолошките истражувања„ (Jahrbuch für Philosophie und Phänomenologische Forschung) од страна на Хусерл и неговата школа, во кое се објавувале статии од нивното феноменолошкото движење во периодот од 1913 до 1930 година.
Неговото важно дело „Идеи„ (Ideen) било објавено во првото издание. Пред да започне со пишувањето на делото „Идеи„ (Ideen), мислите на Хусерл стигнале на фаза каде што "секој предмет е 'презентиран 'самиот на себе, и на секој од нив сите други се 'презентирани' (Vergegenwartigung), не како дел од природата но како чистата свест„. „Идеи„ (Ideen) ја напреднал неговата транзиција кон "трансцендентално толкување "на феноменологијата, а малку подоцна критикуван од страна на повеќе луѓе меѓу кои и Жан-Пол Сартр. Во „Идеи„ (Ideen) Пол Рико гледа на развојот на мислата на Хусерл како водечки "од психолошкото осознавање до трансценденталното осознавање". Како што феноменологија понатаму се развива, тоа води (гледано од друга гледна точка во Хусерловиот "лавиринт") до "трансценденталниот субјективитет". Исто така во „Идеи„ (Ideen) Хусерл експлицитно ги елаборира феноменолошките намалувања. Во 1913 Карл Јасперс го посетил Хусерл во Гетинген.
Во октомври 1914 година, двата негови синови биле испратени во борбите на Западниот фронт во Првата светска војна. Наредната година неговиот син, Волфганг бил тешко повреден на фронтот. На 8 март 1916 година, на бојното поле на Верден, Волфганг Хусерл е убиен во акција. Наредната година неговиот син Герхард бил ранет во војната, но преживеал, а неговата мајка Јулија починала. Во ноември 1917 година, еден од неговите извонредни студенти, а подоцна и познат професор по филозофија, Адолф Рајнах, додека служел во Фландрија бил убиен во војната.
Хусерл во 1916 година се префрлил на Алберт Лудвиг Универзитетот во Фрајбург (Фрајбург во Брајсгау) каде што тој продолжил со реализирање на неговата работа во филозофијата, а сега како редовен професор. Едит Штајн работел како негов личен асистент за време на првите неколку години во Фрајбург, а подоцна следи Мартин Хајдегер 1920-1923. Математичарот Херман Веил започнал разговорот со него во 1918 година. Хусерл одржал четири предавања за феноменолошкиот метод на Универзитетскиот колеџ во Лондон, во 1922 година. Бил повикан од Универзитетот во Берлин во 1923 година да се пресели таму, но тој ја одбил понудата. Во 1926 Хајдегер нему му ја посветил својата книга Sein und Zeit "со благодарност и пријателство". Хусерл останал да работи како професор во Фрајбург сè додека не побарал пензионирање, а последната настава ја одржал на 25 јули 1928 година. Прославата по повод неговиот седумдесетти роденден се одржала на 8 април 1929 година.
1933 била грда година во Германија, кога биле донесени расни закони од страна на новиот нацистички режим. На 6 април Хусерл бил суспендиран од Универзитетот во Фрајбург од страна на Министерството за култура во Баден, а следната недела му биле забранети сите универзитет активности. Сепак, неговиот колега Хајдегер бил избран за ректор на универзитет на 21-22 април, и се приклучил на нацистичката партија. Спротивно на тоа, во јули Хусерл дал оставка од Германската академија (Deutsche Academie).
По неговото пензионирање, Хусерл одржал неколку значајни предавања. Првото, во Париз во 1929 година, довело до Méditations cartésiennes (Париз 1931). Хусерл тука го коментира "трансценденталното его", презентирано порано во своето клучно дело „Идеи„ (Ideen), издадено во 1913 година, во смисла на "cognito" на Декарте. Останува, сепак сам (без врски). Подоцна Хусерл предавал во Прага во 1935 година и во Виена во 1936 година, што резултираше со многу поинаку оформена работа што и покрај иновативноста не е помалку проблематична. Хусерл ги опишувал културните кризи, грчевито држејќи се за Европа, а потоа се приближил на филозофијата на историјата, коментирајќи ги Галилео, Декарт, неколку Британски филозофи, како и Кант.Edmund Husserl
Бидејќи Хусерл не бил политички настроен, пред сè избегнувал такви историски дискусии, демонстративно претпочитајќи да се насочат директно кон работата на свеста. Сепак доаѓа до проблем сличен на историскиот.Дали живиот светот се соодветствува и на тој начин го загрозува чистото его, или пак феноменолошкиот метод го подига егото до трансцендентално? Овие последни пишувања се производ на неговиот професионален живот. Откако се повлекол од универзитетот, создал неколку главни дела. Во 1934 година Хосе Ортега и Гасет го посетил. Откако преживеал удар, есента во 1937 година, филозофот се разболел од плеврит. Едмунд Хусерл починал на 27 април 1938 година во Фрајбург, непосредно откако наполнил 79 години. Неговата жена Малвине го надживеала.
Хајдегер и ерата на нацистите На професорот Хусерл не му било дозволено да ја користи библиотеката во Фрајбург како резултат на анти-еврејската законска регулатива на нацистите од април 1933 година. Се зборувало, дека неговиот поранешен ученик, Мартин Хајдегер, го информирал Хусерл дека е отпуштен, но ова Хајдегер подоцна го одрекува.