Историјата на Јапонија ја опфаќа историјата на островите на Јапонија и јапонскиот народ, која се протега од античката историја на регионот до современата историја на Јапонија како држава. По последното ледено доба, околу 12.000 г. п.н.е., богатиот екосистем на Јапонскиот архипелаг создал услови за човечкиот развој. Најраните познати керамички предмети датираат од периодот Џомон. Првиот познат запис за Јапонија е кратка информација дадена во Дваесет и четири истории во I век од. Главните културни и религиозни влијанија дошле од Кина. Првиот постојан главен град е основан во Нара во 710 г, кој станал центар на будистичка уметност, религија и култура. Денешното царско семејство се појави во околу 700 г., но до 1868 г. (со неколку исклучоци) имало висок углед, но малку моќ. До околу 1550 г. политичката моќ била поделена на неколку стотици локални единици, или „домени“ под контрола на локалните господари (дајмјо), секој со своја војска од воини-самураи. Токугава Иејасу дошол на власт во 1600 г., го дал земјиштето на неговите приврзаници и поставил своја воената власт (бакуфу) во Едо (денешен Токио). Периодот Токугава бил просперитетен и мирен, но Јапонија намерно ги прекинала христијанските мисии и ги прекинала речиси сите контакти со надворешниот свет. Во 1860 г. започнал периодот Мејџи и новото национално раководство систематски ставило крај на феудализмот и ја трансформирало изолираната, неразвиена островска земја во светска сила што внимателно ги следела западните модели. Демократијата била проблематична, бидејќи моќната армија на Јапонија била полунезависна и отфрлала или убивала цивили во 20-тите и 30-тите години од минатиот век. На почеток од 1931 г. војската се премести во Кина, но беше поразена во Војната во Тихиот Океан од страна на САД и Велика Британија. Окупирана од страна на САД по војната и лишена од своите освојувања, Јапонија беше трансформирана во мирна и демократска нација. По 1950 г. таа ужива многу висока стапка на економски раст и стана светски економски центар, особено во полето на автомобили и електроника. Од 90-тите години на минатиот век економска стагнација стана голем проблем, а земјотресот и цунами во 2011 г. предизвикаа големи економски дислокации, а земјата остана без атомска енергија.

Јапонска праисторија Палеолит thumb|left|180px|Полирани камени секири, ископани во Хинатабајаши локација Б, градот Шинано, префектурата Нагано. Пред Период Џомон, 30.000 г. п.н.е. Националниот музеј на Токио.

Јапонскиот палеолит опфаќа подолг период почнувајќи уште од 50.000 п.н.е., а завршува некаде околу 12.000 п.н.е., на крајот на последното ледено доба. Артефакти за кои се тврди дека се постари од околу 38.000 г. п.н.е. не се општо прифатени, а повеќето историчари затоа веруваат дека Јапонскиот палеолит започнал по 38.000 г. п.н.е.

Јапонскиот Архипелаг се одделил од континентот по последното ледено доба, во околу 11.000 г. п.н.е. По откривањето на измамата на аматерот-истражувач, Шиничи Фуџимура, доказите од раниот и средниот палеолит пријавени од страна на Фуџимура и неговите соработници се одбиени по темелно преиспитување.

Како резултат на измамата, сега само некои докази од доцниот палеолит (кои не се поврзани со Фуџимура) се смета дека се основани.

Древна Јапонија Периодот Џомон

Периодот Џомон траел од околу 14.000 г. до 300 г. п.н.е. Првите знаци на цивилизација и стабилни животни модели се појавиле околу 14.000 г. п.н.е. со културата на Џомон, кој се одликува со мезолитски до неолитски полуседентарен начин на живот на ловење и собирање со дрвени наколни куќи и живеалишта во јами и примитивна форма на земјоделство.

Ткаењето сè уште не било познато во тоа време и облеката често се изработувала од крзно. Луѓето од периодот Џомон почнале да прават глинени садови, украсени со шари направени со втиснување во влажната глина на исплетени и неисплетени врвки и стапчиња. Со радиојаглеродно датирање се покажало дека некои од најстарите зачувани примери од керамика во светот може да се најдат во Јапонија заедно со ками, жад, чешли направени од школки и разни други предмети за домаќинството кои датираат од XI век п.н.е.

Воедно, во Периодниот систем на историјата на уметноста на Музејот за уметност Метрополитан стои дека „по тестирање со јаглерод-14 на најраните познати парчиња покажаа дека датумот на изработка е околу 10.500 г. п.н.е., но затоа што овој датум е надвор од познатата хронологија на развој на керамика на други места во светот, толку ран датум не е општо прифатен.

Најновите откритија се од 1998 г., кога на локалиттот Одаи Јамамото I се пронајдени фрагменти од еден брод кои датираат од 14.500 г. п.н.е. (пред околу 16.500 години). Тоа значи дека тие се најстрата керамика за која се знае денес во Јапонија. Меѓу постарите откритија се калибрирани радиојаглеродни мерења на карбонизиран материјал од керамички артефакти: во пештерата Фукуи материјалот датира од пред 12500 ± 350 години и пред 12500 ± 500 години (Камаки и Серизава, 1967 г.), во каменото засолниште Камикуроива, Шикоку материјалот датира од пред 12 165 ± 350 г., иако точниот датум е спорен.

Глинените фигури познати како „догу“ биле исто така ископани. Предметите за домаќинство укажуваат дека трговски патишта постоеле до места оддалечени колку Окинава. ДНК-анализа укажува на тоа дека Ајните, автохтон народ кој живее на Хокаидо и северниот дел на Хоншу, потекнуваат од периодот Џомон и на тој начин претставуваат потомци на првите жители на Јапонија.

Периодот Јајои

Периодот Јајои траел од околу 400 г. или 300 г. п.н.е. до 250 г. н.е. Овој период следел по периодот Џомон и целосно го заменил. Именуван е по градот Јајои, кој се наоѓа во Бункјо, Токио, каде што археолошките истражувања довеле до првите признати траги за периодот.

Почетокот на периодот Јајои го означил појавувањето на нови активности, како што се ткаењето, одгледувањето ориз, шаманизмот и изработка на железо и бронза. Бронзата и железото се појавиле истовремено во Јајои Јапонија. Железото главно се користело за земјоделски и други алатки, додека пак ритуалните и церемонијалните артефакти главно биле изработени од бронза. Леење на бронза и железо во одредна мера, започнало во Јапонија од околу 100 г. п.н.е., но суровини и за двата метали дошле од азискиот континент. Со периодот Јајои настанал и шаманизмот и претскажувањето од гатачите, со цел да се загарантира добра жетва.

Јапонија првпат се појавила во писмената евиденција во 57 г. со следново спомененување во кинеската Книга за подоцнежниот народ Хан: „Преку океанот од Леланг (историска кинеска командерија или префектура) живее народот Ва. Формиран од повеќе од сто племиња, тие доаѓаат и често ни оддаваат почит.“ Книгата исто така споменува дека Суишо, кралот на Ва, подарил робови на царот Ан од Хан во 107 г. Сангуо Џи (Записите за трите кралства), напишан уште во III век, истакнува дека земјата е создадена со обединување на околу 30 мали племиња или држави и е управувана од страна на кралица-шаман по име Химико од Јаматаикоку.

За време на династиите Хан и Веи, кинески патниците кои оделе во Кјушу пишувале за неговите жители и тврделе дека тие се потомци на Големиот гроф (Tàibó) на Ву. Жителите исто така, покажувале особини на народот Ву пред кинеското влијание, како што се тетовирање, вадење заби и носење на бебињата. Во Сангуо Џи евидентирани се физички описи кои се слични на статуите „ханива“, како што се мажи со коса во плетенка и со тетоважи и жени кои носат широка едноделна облека.

Локацијата Јошиногари во Кјушу е најпознатиот археолошкото наоѓалиште од периодот Јајои и открива голема населба која била населена неколку стотици години. Археолошките ископувања покажаа дека најстарите делови се од околу 400 г. п.н.е. Се чини дека жителите често комуницирале со континентот со кој одржувале трговски односи. Денес, некои реконструирани градби се во паркот на археолошкото наоѓалиште.

Периодот Кофун

Периодот Кофун започнал околу 250 г. и името го добил според големите могили (kofun) кои почнале да се појавуваат во тоа време.

Периодот Кофун („Кофун-Џидаи“) забележал воспоставувањето на силни воени држави, секоја од нив сосредоточена околу моќни кланови (или зоку). Формирањето на доминантна Јамато држава било фокусирано во провинциите Јамато и Кавачи од III-VII век, каде се создавало потеклото на јапонската царска лоза. Така државата, со потиснување на клановите и со здобивање со земјоделско земјиште, вршела силно влијание во западниот дел на Јапонија.

Во V век Јапонија почнала да праќа дарови на Кинеското царство. Во записите на кинеската историја, државата била наречена Ва и биле запишани нејзините пет владетели. Врз основа на кинескиот модел, тие развиле централната администрација и систем на владетелски двор, а општеството се организирало во различни групи според занимањето. Во средината на овој период, кон крајот на IV век, се развиле блиски односи помеѓу трите корејски држави и Јапонија.

Класична Јапонија Периодот Асука

Во периодот Асука (538-710 г.), протојапонската Јамато држава постепено станала видливо централизирана и, дефинирала и применувала законик, како што се Реформите Таика и Законикот Таихо. Исто така, во текот на истиот период, Јапонците развивиле силни економски врски со народот Пекче или Бекџе, кои живеел на југозападниот брег на Корејскиот Полуостров. Добрите односи со народот Бекџе започнале во 391 г., кога јапонска експедиција го спасила господарот на Бекџе и народот Бекџе од нивниот традиционален непријател, народот Когурјо, што живеел во северниот дел на Корејскиот Полуостров.

Всушност, будизмот навлегол во Јапонија во 538 г. со народот Бекџе, на кој Јапонија продолжила да му дава воена поддршка. Во Јапонија, владеачката класа во голема мера го промовирала будизмот за свои цели. Така, во почетните фази, будизмот како религија не бил популарен меѓу обичните луѓе во Јапонија. Сепак, воведувањето на будизмот доведло до укинување на практиката на погребување починати лица во големи могили (кофуни).

Принцот Шотоку дошол на власт во Јапонија како регент на царицата Сујко во 594 г. Царицата Сујко го наследила престолот од претходниот цар и нејзин чичко, Суџин (588-593 г.), кој бил убиен во 593 г. Царицата Сујко, исто така, била во брак со претходен цар Бидацу (572-585 г.), но таа била првата жена-владетел на Јапонија уште од матријархатот.

Како регент на царицата Сујко, принцот Шотоку се посветил на ширење на будизмот и кинеската култура во Јапонија. Тој е исто така заслужен за релативниот мир во Јапонија, преку прогласувањето на Уставот со Седумнаесет члена, документ во конфуцијански стил чиј главен интерес биле видовите на морал и доблестите што се очекувало да ги поседуваат владините претставници и поданиците на царот. Будизмот ќе стане постојан дел од јапонската култура.

Писмо до царот на Кина однесено од посланици од Јапонија во 607 г. вели: „Царот од земјата на изгрејсонцето (Јапонија) испраќа писмо до царот на земјата кајшто заоѓа сонцето (Кина)“, навестувајќи исто рамниште со Кина што го налутило кинескиот цар.

Периодот Нара