Смрека

Смрека () — род на четинарски растенија од семејството на чемпресите (Cupressaceae). Зависно од класификацијата, постојат 50 до 67 вида со широка распространетост низ северната полутопка, од Арктикот до тропска Африка во Стариот Свет и до планините во Средна Америка. Два автохтони вида во Македонија се нарекуваат фоја.

Во Македонија виреат пет вида на смрека, и тоа: обична смрека(Juniperus communis), црвената смрека (Juniperus oxycedrus), дивата фоја (Juniperus excelsa), питомата фоја (Juniperus foetidissima) и смрделиката (Juniperus sabina).Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 81, МАНУ, Скопје, 1985

Опис По големина, смреките се движат од дрва високи по 20–40 м до столбести или налегнати грмушки со долги исползени гранки. Тие се зимзелени и имаат иглести и/или лушпести листови. Според половата организација, растенијата може да бидат еднодомни или дводомни. Женските „шишарки“ се месести плодови наречени смрекинки (или „смреклинки“) со сраснати плодни лушпи, долги 4–27 мм и имаат 1-12 тврди семки. Кај некои видови, смрекикнките се црвенокафеави или портокалови, но најчесто се сини. Имаат впечатлива арома и затоа се користат и како зачин. Семките узреваат 6–18 месеци од опрашувањето, зависно од видот. Машките шишарки се сличи на оние кај другите чемпреси и имаат по 6-20 лушпи. Највеќето го испуштаат поленот на почетокот на пролетта, но има и такви што ова го прават на есен.

Голем број видови имаат два типа на листови: иглести (младорасти) и лушпести (старорасти). Малите дрвца и некои изданоци од постарите дрва имаат иглести листови долги 5–25 мм. Листовите на возрасните растеија се многу мали (долги 2–4 мм) и се преклопуваат на краевите, едноподруго во облик на лушпи. Иглестите изданоци на возрасните растенија се јавуваат претежно на гранките што се во сенка, додека пак во сончевиот дел, гранките се возрасни. Постојат и брзорастечки „камшичести“ изданоци што се средна варијанта помеѓу младорастите и старорастите.

Извесни видови (на пр. Juniperus communis, Juniperus squamata) имаат само младорасти листови. Кај некои од нив (на пр. Juniperus communis), игличките се споени во основата, а кај други (на пр. Juniperus squamata), иглите се накосо поставени и излегуваат од стеблото постепено.

Иглите се цврсти и остри, па затоа со нив треба да се ракува внимателно. Од друга страна, ова е мошне корисен начин на распознавање на пладите дрвца, бидејќи другите членови на чемпресите изгледаат многу слично, но игличките им се меки.

Со смрека се хранат ларвите на разни пеперутки.

Од смрекинките се прави алкохолниот пијалак џин.

Бројот на видови во родот е спорен, бидејќи две скорешни проучувања даваат различни резултати. Едната (Farjon 2001) прифаќа 52 вида, а другата (Adams 2004) признава 67 вида. Поделени се на неколку оддели, иако и ова е предмет на постојано изучување и не се смета за конечно.

Juniperus sect. Caryocedrus Juniperus drupacea

Juniperus sect. Juniperus = Juniperus sect. Juniperus subsect. Juniperus Juniperus communis Juniperus communis subsp. alpina Juniperus conferta, syn. Juniperus rigida var. conferta (Parl.) Patschke Juniperus rigida Juniperus sect. Juniperus subsect. Oxycedrus Juniperus brevifolia Juniperus cedrus Juniperus formosana Juniperus lutchuensis, syn. Juniperus taxifolia var. lutchuensis (Koidz.) Satake Juniperus oxycedrus Juniperus macrocarpa

Juniperus sect. Sabina Слични на видовите Cupressus.

Видови од Стариот Свет

Juniperus chinensis Juniperus convallium Juniperus excelsa Juniperus foetidissima Juniperus indica Juniperus komarovii Juniperus phoenicea Juniperus pingii Juniperus procera Juniperus procumbens Juniperus pseudosabina Juniperus recurva Juniperus sabina Juniperus saltuaria Juniperus semiglobosa Juniperus seravschanica Juniperus squamata Juniperus thurifera Juniperus tibetica

Видови од Новиот Свет

Juniperus angosturana Juniperus ashei Juniperus arizonica Juniperus barbadensis Juniperus bermudiana Juniperus blancoi Juniperus californica Juniperus coahuilensis Juniperus comitana Juniperus deppeana Juniperus durangensis Juniperus flaccida Juniperus gamboana Juniperus grandis Juniperus horizontalis Juniperus jaliscana Juniperus maritima, syn. Juniperus scopulorum Juniperus monosperma Juniperus monticola Juniperus occidentalis Juniperus osteosperma Juniperus pinchotii Juniperus saltillensis Juniperus scopulorum Juniperus standleyi Juniperus virginiana Juniperus virginiana subsp. silicicola Juniperus zanonii (proposed)

Други видови Од април 2022 година, Plants of the World Online ги прифача следниве дополнителни видови: Juniperus canariensis Guyot & Mathou Juniperus coxii A.B.Jacks. Juniperus deltoides R.P.Adams Juniperus gracilior Pilg. Juniperus mairei Lemée & H.Lév. Juniperus morrisonicola Hayata Juniperus mucronata R.P.Adams Juniperus navicularis Gand. Juniperus poblana (Martínez) R.P.Adams Juniperus polycarpos K.Koch Juniperus przewalskii Kom. Juniperus saxicola Britton & P.Wilson Juniperus taxifolia Hook. & Arn. Juniperus tsukusiensis Masam. Juniperus turbinata Guss.

Наводи

Литература Adams, R. P. (2004). Junipers of the World: The genus Juniperus. Victoria: Trafford. ISBN 1-4120-4250-X Farjon, A. (2001). World Checklist and Bibliography of Conifers. Kew. ISBN 1-84246-025-0 Farjon, A. (2005). Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-068-4 Mao, K., Hao, G., Liu J., Adams, R. P. and R. I., Milne. (2010). Diversification and biogeography of Juniperus (Cupressaceae): variable diversification rates and multiple intercontinental dispersals. New Phytologist 188(1): 254-272.

Надворешни врски

Смреки во светот Смерка (Juniperus) — „База на голосеменици“

Категорија:Чемпреси Категорија:Флора на Македонија

Смрека

Źródło i licencja