Ислам во Русија — втора најизразена религија во државата. Според истражувањето спроведено во целата земја во 2012 година See also the results' main interactive mapping and the static mappings: The Sreda Arena Atlas was realised in cooperation with the All-Russia Population Census 2010 (Всероссийской переписи населения 2010) and the Russian Ministry of Justice (Минюста РФ)., муслиманите во Русија броеле 9.400.000 или 6,5% од вкупното население. Сепак, населението на двете федерални субјекти Чеченија и Ингушетија, со исламски мнозинства не биле анкетирани поради социјални немири, кои заедно имале население од речиси 2 милиони, па затоа вкупниот број на муслимани може да биде поголем. Меѓу овие муслимани, 6.700.000 или 4,6% од вкупното население во Русија не биле поврзани со ниту една исламска школа и гранки. Исламот е дел од руското историско наследство, признаен според законот и од руските политички водачи како една од традиционалните религии на Русија, и е субвенциониран од страна на руската влада. Ставот на исламот како голема руска религија, заедно со православното христијанство, датира од времето на Катерина Велика, која спонзорирала исламски свештеници и стипендииAzamatov, Danil D. (1998), "The Muftis of the Orenburg Spiritual Assembly in the 18th and 19th Centuries: The Struggle for Power in Russia's Muslim Institution", in Anke von Kugelgen; Michael Kemper; Allen J. Frank, Muslim culture in Russia and Central Asia from the 18th to the early 20th centuries, vol. 2: Inter-Regional and Inter-Ethnic Relations, Berlin: Klaus Schwarz Verlag, pp. 355–384, .
Историјата на исламот и Русија опфаќа периоди на конфликт помеѓу муслиманите и православното мнозинство, како и периоди на соработка и взаемна поддршка. Студијата на Роберт Круз за муслиманите кои живеат под царот укажуваат на тоа дека масата на муслиманите му била лојална на тој режим но по Катерина застанала на страната на нејзиниот отомански соперникRobert D. Crews, For Prophet and Tsar, pp. 299-300 (Harvard, 2006). По падот на царскиот режим, Советскиот Сојуз вовел политика на државен атеизам, што ја попречувало праксата на исламот и довело до погубување и потиснување на разни муслимански водачи. По распадот на Советскиот Сојуз, исламот повторно добил престижен, правно признаен простор во руската политика. Во поново време, претседателот Путин го консолидирал овој тренд, субвенционирајќи создавање на џамии и исламско образование, кое тој го нарекол „интегрален дел од рускиот културен кодекс“, поттикнувајќи имиграција од поранешниот советски блок на муслиманско мнозинство и осудувајќи го она што го државата смета дека е криминален антимуслимански говор на омраза, како што се карикатурите на Мухамед.
Муслиманите формираат мнозинство од населението на републиките Башкортостан и Татарстан во Приволшкиот федерален округ и преовладуваат меѓу националностите во Севернокавказскиот федерален округ кој се наоѓа помеѓу Црното Море и Каспиското Море: Черкезите, Балкарците, Чеченците, Ингушите, Кабардинците, Карачајците и бројни дагестански народи. Исто така, во средината на Волжскиот регион живеат популации на Татари и Башкири, од кои најголем дел се муслимани. Други области со значајни муслимански малцинства се Москва, Санкт Петербург, републиките Адигеја, Северна Осетија-Аланија и Астрахан. Постојат над 5.000 регистрирани религиозни муслимански организации, еднакви на повеќе од една шестина од бројот на регистрирани руски православни верски организации од околу 29.268 во декември 2006 годинаСведения о религиозных организациях, зарегистрированных в Российской ФедерацииПо данным Федеральной регистрационной службы, декабрь 2006 .
Историја
Во средината на 7 век, како дел од муслиманските освојувања на Персија, исламот влегол во регионот на Кавказ, дел од кој подоцна постојано бил ставен во границите на Русија. Првите луѓе кои станале муслимани на денешната руска територија биле народите од денешен Дагерстан, кои исламот го прифатиле по арапското освојување на регионот во 8 век. Првата муслиманска држава во идните земји на Русија била Волшка Бугарија (922). Татарите од Казањскиот каганат ја наследиле државата и подоцна повеќето европски и кавкаски турски народи, исто така, станале следбеници на исламотШирен Хантер, Џефри Томас, Александар Меликишили, "Ислам во Русија", M.E. Шарп, 1 април 2004, .
Татарите на Кримското Ханство, последниот преостанат наследник на Златната орда, продолжиле да ја напаѓаат Јужна Русија, а во 1571 година ја опожариле и Москва. До доцниот 18 век, Кримските Татари одржувале масовна трговија со робови со Отоманското Царство и Блискиот Исток, извезувајќи околу 2 милиони робови од Русија и Украина во периодот од 1500 до 1700 годинаDarjusz Kołodziejczyk, as reported by .
Од раниот 16 век до 19 век, цело Закавказје и јужниот дел на Дагестан биле под владеење на разни последователни ирански царства (Сафавиди, Афшариди и Каџари) и нивниот геополитички и идеолошки соперник, Османлиите. Во Северен Кавказ и во Јужен Кавказ, шиитскиот ислам и сунитскиот ислам се проширеле, што резултирало со брза и стабилно преобраќање на многу други етнички кавкаски народи во соседните територии.
Периодот од руското освојување на Казањ во 1552 од страна на Иван Грозни до започнување на владеењето на Катерина Велика во 1762 година бил исполнет со систематска руска репресија врз муслиманите преку политики на исклучување и дискриминација - како и уништување на муслиманската култура со елиминација на надворешни манифестации на исламот, како што се џамиите на примерFrank, Allen J. Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780-1910. Vol. 35. Brill, 2001.. Русите првично демонстрирале подготвеност да дозволат исламот да процвета додека муслиманските свештеници биле поканети во различни региони за да им проповедаат на муслиманите, особено на Казахстанците, кои Русите ги гледале со презирKhodarkovsky, Michael. Russia's Steppe Frontier: The Making of a Colonial Empire, 1500-1800, pg. 39.Ember, Carol R. and Melvin Ember. Encyclopedia of Sex and Gender: Men and Women in the World's Cultures, pg. 572. Сепак, руската политика се префрлила кон слабеење на исламот со воведување пред-исламски елементи на колективната свестHunter, Shireen. "Islam in Russia: The Politics of Identity and Security", pg. 14. Таквите обиди вклучувале методи за пофалба на пред-исламските историски личности и наметнување на чувство на инфериорност со испраќање на Казаци на високо елитни руски воени институции. Како одговор на тоа, верските водачи се обиделе да донесат ново религиозно влијание со тоа што го потикнале пантуркизмотFarah, Caesar E. Islam: Beliefs and Observances, pg. 304. Владата на Русија платила исламски научници од областа на Урал-Волга да работат меѓу Казахстанците.
Исламското ропство немало расни рестрикции. На руските девојки било законски дозволено да бидат продадени во руските градови како Новгород на Татарите од Казањ во 1600-тите од страна на рускиот закон. На Германците, Полјаците и Литванците им било дозволено да бидат продадени на Кримските Татари во Москва. Во 1665 година на Татарите им било дозволено да купуваат од полските и литванските робови. Пред 1649 русинките биле продавани на муслимани според рускиот закон во Москва. Ова се спротивставило на други места во Европа надвор од Русија, каде што на муслиманите не им било дозволено да поседуваат христијани.
Козачката институција регрутирала во своите редови муслимански мишарски татари. Козачкиот чин бил доделуван и на Башкирите. Муслиманските турски и будистички Калмици служеле како козаци. Козачкото немуслиманско население го делело истиот статус со козачките сибирски муслимани. Муслиманските козаци во Сибир побарале да имаат имам. Козаците во Сибир вклучувале татарски муслимани како во Башкирија.
Башкирите и Калмиците во руската војска се бореле против силите на Наполеон, но не учествувале во интензивни борби. Тие биле во нестандардни оддели во војската. Муслиманските Башкири ги користеле стрелите како основно оружје. Дени Давидов ги спомнал стрелите и лакови што ги користеле Башкирите. Силите на Наполеон се соочиле против Калмиците кои биле кољаница Napoleon faced light mounted Bashkir forces.. Калмиците и Башкирите служеле во руската армија во Франција.
Додека целосната протерување (како што се практикува во другите христијански земји како што се Шпанија, Португалија и Сицилија) не било изводливо да се постигне во хомогеното руско православно население, други политики како што се земјишни дотации и промоција на миграцијата од други руски и немуслимански населенија во муслиманските земји, довело до правење на малцински заедници на места како што се некои делови од регионот Јужен Урал и поттикнување на емиграцијата во други делови, како што се Отоманското Царство и соседна Персија, и речиси ги уништувачп Черкезите, Кримските Татари и разните муслимани од Кавказ. Руската армија ги забележувале луѓето, пренесувајќи ги муслиманите од нивните села до пристаништа на Црното Море, каде што ги чекале бродовите обезбедени од соседното Отоманско Царство. Експлицитната руска цел вклучувала протерување на предметните групи од нивните земјиKazemzadeh 1974. Тие добивале избор за тоа каде да се преселат: во Отоманското Царство, во Персија, или во Русија далеку од нивните стари земјишта. Руско-кавкаската војна завршила со потпишувањето на заклетвите за лојалност од страна на црковните водачи на 2 јуни [О.С. 21 мај] 1864 година. Потоа, Отоманското Царство понудило да ги прикрие Черкезите, кои не сакале да го прифатат владеењето на еден христијански монарх, а многумина емигрирале во Анадолија (срцето на Отоманското Царство) и завршиле во модерна Турција, Сирија, Јордан, Палестина, Ирак и Косово. Многу други кавказски муслимани завршиле во соседен ИранА. Г. Булатова. Лакцы (XIX — нач. XX вв.). Историко-этнографические очерки. — Махачкала, 2000.. Различни руски, кавкаски и западни историчари се согласуваат со бројка од 500.000 жители на Кавказ кои биле депортирани од Русија во 1860-тите. Голем дел од нив загинале од болест при самото патување. Оние кои останале лојални на Русија биле населени во низините, на левиот брег на реката Кубан. Трендот на русификација продолжил со различни чекори во остатокот од царски и советски периоди, така што од 2014 година повеќе Татари живееле надвор од Република Татарстан отколку во неа
Политиката на намерно спроведување на антимодерното, традиционално, античко конзервативно исламско образование во училиштата и исламската идеологија била спроведувана од Русите, со цел намерно да ја попречи и уништи опозицијата на своето владеење, држејќи ги во состојба на тероризам и спречување на странските идеологии.
Communist rule oppressed and suppressed Islam, like other religions in the Soviet Union. Many mosques (for some estimates,А.Хабутдинов, Д.Мухетдинов. Ислам в СССР: предыстория репрессий more than 83% in Tatarstan) were closed. For example, the Märcani Mosque was the only acting mosque in Kazan at that time.
Комунистичката власт го угнетувала и го потиснала исламот, како и другите религии во Советскиот Сојуз. Многу џамии биле затворени.
Постсоветски период