КуберConflict and Chaos in Eastern Europe, Dennis P. Hupchick, Palgrave Macmillan, 1995, , p. 138. (Кувер) () бил прабугарски владетел кој најпрво управувал со дел од територијата на Срем, а потоа се населил на Балканот.
Владеењето со Срем мини|десно|Подрачјето под управа на Кубер во Срем Византискиот цар Јустин II (565-578) им отстапил на Аварите половината од денешната територија на Срем, а тие го освоиле и останатиот дел заедно со градот Сирмијум. Аварите на оваа територија ги населиле Ромеите (романизирано и хеленизирано население)Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, Институт за историја, Скопје, 1994., што ги заробиле при наездите на византиската територија на Балканскиот Полуостров. Овие заробеници биле населени со цел да ја обработуваат земјата и да обезбедуваат храна за Аварите. Во изворите се познати со името Сермесијани (Ромеи), а живееле 60 години под аварска власт.Сермесијаните биле потомци на ромејското население кое било заробено за време на аварско - словенските напади и опсадата на Солун, во втората деценија на 7 век. Заробениците биле депортирани во Панонија во областа Сирмиум, а по областа го добиле и своето име. На оваа територија христијанското ромејско население се мешало со Аварите, со Прабугарите и други народи, меѓутоа Сермесијаните ја зачувале својата вера и својот идентитет. По нешто повеќе од шеесет години од депортацијата, најголем дел од потомците на ромејските заробеници добиле слобода, а аварскиот каган, земајќи ги како посебен народ, им го поставил како поглавар Кувер. (Дополнително види Cf. Lemerle, Miracles 227, 16 - 229, 19, Miracles 138 -143, ВИНЈ 211 - 212) Аварите после 670 година го поставиле Кувер да владее над нив како аварски вазал. Тој се побунил и со сето свое потчинето население пребегал во Византија.
Населувањето во Македонија
Во првата половина на осумдесеттите години на 7 век од Панонија во Македонија доаѓа Куберовата орда, којa e составена од неколку илјади (можеби 5.000–15.000) во најголем дел Сермезијанци, Прабугари и припадници на други народи. Според известувањето на анонимниот автор на Miraculi II:
Доаѓањето на Кубер во Македонија е познат настан во историската наука и често за него е пишувано. Кубер со Сермесијаните во Македонија се населиле во соседството на словенското племе Драговити кое добило царска наредба да ги снабдува со прехранбени производи дојденците.Lemerle, Miracles I 229, 9 - 12 ВИНЈ I 213 Собирајќи храна од Драговитите, Сермесијаните разбрале дека Солун не е далеку, и многумина од нив со своите фамилии побегнале во овој градВиди подетално, исцрпен коменатар на Ф. Баришиќ ВИНЈ I 186 - 188 бел. 3, со наведување на најважните извори и литература. Византијците од своја страна презеле мерки за да им помогнат на Сермесијаните, кои сакале да побегнат од Кубер, и да ги заштитат од Словените, односно од Драговитите. Според анонимниот автор на Miracuki II, византискиот стратег Сесиние со својата морнарица и со одреден број на пребегнати Сермесијани, кои ги предводел Маур, се расположил западно од Солун и таму останал неколку дена.Lemerle, Miraculis I 233, 5 - 9, ВИНЈ I 215 Заговорот за заземањето на градот бил разоткриен, а Маурот и бегалците биле однесени во Цариград.
Полемики меѓу историчарите
Местоположба на Керамесиското Поле Најголемиот дел од истражувачите, Керамесиското поле го локализираат во Пелагонија. Всушност ваквата локација прв ја предложил Тафел уште во првата половина на 19 век, а подоцна од него ја прифатиле и останатите истражувачи кои Керамесиското поле го поистоветуваат со Прилепското или Битолското поле. При одредувањето на локацијата на Керамесиското поле Тафел и неговите истомисленици поаѓаат од античката населба Керамија, која во Табула Појтингеријана се наведува на патот Стоби и Хераклеја, а во литературата најчесто се лоцира кај Прилеп.Ф. Папазоглу, Градови 218 - 219 Етимолошката поврзаност на имињата на двата топонима е очигледна и не може да се оспори. Таа е единствен аргумент на приврзаниците на ваквата локација. Кај Битола Керамесиското поле го лоцираат: Златарски,Историја I- 1, 174, 207 Баришиќ,ВИНЈ I 213н. 58 Бешевлиев,Die Protobulgarischen inschriften, Berlin 1963,108 Муатфчиев.меѓутоа треба да се истакне дека тој не се определува конкретно за двата града туку Керамесиското поле го лоцира околу Прилеп и Битола Историја на Бугарскиот народ, 681 - 1323, Софија, 1986, 108 На Прилеп предност му даваат: Лемерл,Invasions et migrations, 297 Владмилер,Slawen 342 n. 62, 407 Поповиќ.Orgines 152, Куврат, Кувер и Аспарух, 114
Меѓутоа треба да се истакне дека врз основа на анонимниот автор на Miraculi II Керамесиското поле треба да се бара во близината на градот Солун. Кувер и Сермесијаните се населиле во соседството на словенското племе Драговити за кое се знае дека никогаш не го населувало Прилепското поле, туку егзистирало северозападно од Солун, односно тие ги зафаќале просторите меѓу Солун, Воден и Бер. Од тоа следува дека Керамесиското поле треба да се бара тука. За нив може да се каже дека се соседни на Пелагонија, но никако на Прилепското поле. Не може да се тврди дека Битола и Прилеп не се далеку од Солун бидејќи Прилеп е оддалечен повеќе од 200 километри, а Битола нешто помалку од 200 километри од Солун, односно Сермесијаните заедно со своите жени и деца не би можеле да ја минат таа дистанција за неколку дена. Затоа македонскиот историчар Коста Аџиевски смета дека Керамесиското поле треба да се бара поблиску до Солун, односно северозападно од него. Од друга страна од Miraculi II откриваме дека кога Сермесијаните дознале дека Солун се наоѓал недалеку од нив, тие се упатиле кон градот. Покрај вестите на анонимниот автор на Miracuki II за локацијата на Керамесиското поле, бугарските историчари сметаат дека има информација и во еден прабугарски натпис од Мадара на бугарскиот владетел Тервел, напишан по негова наредба меѓу 705 и 707 година. Според тоа толкување стрикото на Тервел, односно Кубер, ги населувал териториите околу (кај, покрај, во близина на) Солун.„.. на Бугарите... и дошол кон Тервел. На носоотсечениот император не му поверуваа моите чичковци во Солун и се вратија во Кисиниите... негов еден... преку договор вождот Тервел му даде на императорот... 5 илјади... императорот заедно со мене победи добро.“ Всушност натписот никаде не зборува ни за Керамесиското поле, ниту пак за неговото доаѓање во Македонија, не го ни спомнува Кубер, туку единствено говори за враќање на чичковците на Тервел од Солун, но и не разоткрива кои се тие лица.( Дополнително види кај: V. Besevliev, Zur Deutung und protobulgrischen inschriften vor dem Reiter von Madara, Bulgarien, BZ 47 - 1 (1954))
Идентитетот на Кубер Во историската наука постојат различни мислења за идентитетот на Кубер. Според едни веројатно бил брат на бугарскиот хан Аспарух (и чичко на ханот Тервел) и дека неговите воени акции во реонот на Солун биле поврзани со бугарската држава на реката Дунав.Академик Г. Г. Литаврин, "Формирование и развитие болгарского раннефеодального государства (Конец VII - начало XI в.)" во зборникот "Раннефеодальные государства на Балканах VI-XII в.", Академија на науките на СССР, Институт за словенски науки и балканистика, Москва, 1985, стр. 150.Steven Runciman, "A history of the First Bulgarian Empire", G. Bell & Sons, London 1930, Book I The children of the Huns, chapter 2. Barbarians in the Balkans, p. 20: "The appearance of Kuber and his Bulgars, who had already crossed the Danube by 675, raises certain problems. To solve them, Kuber has been identified as the fourth son of King Kubrat." "История на България", том 2 Първа българска държава, Българска академия на науките, София, 1981, стр. 106-108. Според други легендата за синовите на Кубрат не е точна, а тоа дека само двајца се потврдени во историските записи (Аспарух и Батбајан), што оневозможува Кубер да му е син.М. И. Артамонов, История хазар, с. 167 Трети пак ги изедначуваат Кубер и кнезот Кубрат, т.е. дека се исто лице и се работи за прабугарски наезди во Западниот Балкан.Kenneth M. Setton, The Bulgars in the Balkans and the Occupation of Corinth in the Seventh Century,(Speculum, 25, 4, 1950, 502-543) „Thus, assisting 'Kouver,' whom we believe to be the Bulgar Khan Kovrat“,Ф.Ив.Успенский, О вновь открытых мозаиках в церкви св.Димития в Солуни, ИРАИК, т.XIV (1909), стр.50-59.Niederle I., Slovanské starožitnosti, Dil.II: Původ a počatky slovanú Jižnich, Praha, 1906.Н. Gregoire, L'origines et le nom de Croites et des Serbes, Byzantion, 17, 1945, стр. 88—118P. Lemerle, La composition et la Chronologie des deux premiers livres des Miracula S Demetrii, B. Z., 46, 1953, стр. 350Н. А Bibicou, А propos de la première mention d'un Stratège des Caravisien, Byzantino-Slavica, I, 1966, стр. 79 Некои научници мислат дека недоволната количина на податоци ги овозможува сите тие теории.Steven Runciman, The History of the First Bulgarian Empire, G. BELL & SONS Ltd London, 1930 За братот на Аспарух - Кубер зборува и професорот Блаже Ристовски.Blaže Ristovski - „Macedonia and the Macedonian people“ , SIMAG Holding, 1999, стр. 358 (Kuber, brother of Khan Asparuh...) Сепак во натписот на Тервел никаде не се спомнува Кубер, ниту пак може да се претпостави некакво постоење на прабугарско население во Македонија, туку очигледно станува збор за дипломатска мисија кај византискиот цар. Според македонскиот археолог Иван Микулчиќ, некрополата "Млака" пред тврдината во Дебреште, Прилепско, припаѓа на Кутригурите. Во Ерзеке кај Корча и во Врап блиску Елбасан се пронајдени многу златни предмети - така што некои предпоставаат дека тоа е богатството што Кубер му го украл на аварскиот каган во Панонија. Преовладува мислењето дека тоа е аварска благајна.Metropolitan Museum of Art, Balkan Peninsula, 500–1000 a.d., Avar TreasureНикос Чаусидис, Релације између "Комани"-културе и "Салтово мајацке"-културе и проблем порекла њихових носилаца Според турскиот историчар Осман Каратај, Куберовите Прабугари имале полунезависна држава, ако не и Склавинија.Osman Karatay - „In search of the Lost Tribe: The Origins and Making of the Croatian Nation“, Ayse Demiral, 2003, ISBN 978-975-6467-07-7, стр. 108 Самото име „Кубер“ има исто потекло со она на прабугарскиот род „Кубиар“Бешевлиев, В. Първобългарски надписи. София. 1979, стр. 215-216, што се спомнува во еден натпис на кнезот Омуртаг. Постојат две теории за неговот значење, а тоа дека доаѓа од хуно-алтајскиот збор „куба/quba“ во смисла на „жолт“.Menges, K. Altaic Elements in the Proto-bulgarian Inscriptions. Byzantion, 21, 1951, стр. 204 Другата теорија пак наведува на зборот „куби/kubi“, кој се среќава кај средноазиските туркиски јазици и значи „голем, славен“.Борис Симеонов. Прабългарска ономастика. Пловдив. 2008. стр.125
Бугарската историографија и Кубер мини|200п|Карта на бугарската историографија за наводното присуство на прабугарските орди на Кубер во Македонија