алт=Летен вргањ (Boletus edulis)|мини|Летен вргањ (Boletus edulis)
Летен вргањ (науч. Boletus edulis) се смета за една од најквалитетните печурки, во однос на вкусот и хранливоста, па затоа често е наречен и крал на печурките. Периодот во кој вирее е токму летниот, односно со почетокот на летото, па сè до ноември месец. Тој е базидиомицет печурка, и спаѓа во видови на родот вргањ. Широко дистрибуирана на Северната полутопка низ Европа, Азија и Северна Америка, таа не расте природно на јужната полутопка, иако е воведена во јужна Африка, Австралија, Нов Зеланд и Бразил. Неколку тесно поврзани европски печурки порано се сметало дека се сорти или форми на летниот вргањ (B. edulis) но докажано е дека летниот вргањ со употреба на молекуларна филогенетска анализа е посебен вид, а други печурки кои претходно се класифицирани како посебни видови се специфични со овој вид. Западен северноамерикански вид попознат како калифорниски кралски вргањ (Boletus edulis var. Grandedulis) е голема, со потемна боја варијанта за прв пат формално идентификувана во 2007 година.
Оваа печурка расте во листопадни и иглолисни шуми и насади со дрвја, формирајќи симбиотички ектомикоризални асоцијации со живи дрвја, обвиткувајќи ги подземните корени на дрвото со обвивки од габично ткиво. Печурката произведува плодни тела кои носат спори над земјата во лето и во есен растат поединечно или во групи. Печурката има голема кафеава шапка која во оптимални услови може да достигне 35 сантиметри во пречник и 3 килограми во тежина. Како и другите вргањи, има цевки што се протегаат надолу од долната страна на шапката, наместо жабри; спорите излегуваат со зрелоста преку отворите на цевките, или порите. Порите на површината на летниот вргањ се белузлави кога е млада, но со стареењето до зелено-жолта. Дршката достигнува од 5-20 сантиметри висина и 5-7 сантиметри широка на почетокот како буренце а потоа станува цилиндрична цврста е и бела со светлокафена мрежа која е делумно видлива во горниот дел на дршката.
Ценет како состојка во разни кулинарски јадења, летниот вргањ (B. edulis) е печурка за јадење што е многу прифатена во многу кујни и најчесто се подготвува и јаде во супи, тестенини или рижото. Печурката е со малку маснотии и сварливи јаглехидрати и богата со белковини, витамини, минерали и прехранбени влакна. Иако се продава комерцијално, многу е тешко да се одгледува. Достапна е свежа на есен во Централна, Јужна и Северна Европа, најчесто се суши, пакува и дистрибуира низ целиот свет. Го задржува својот вкус по сушењето, а потоа се потопува во вода и се користи во готвењето. Летниот вргањ (B.едулис) е една од ретките габи што се продава кисела.
Таксономија алт=Side view of the head and upper body of a man wearing a dark jacket and white ruffled collar.|мини|Пјер Булијар најпрв го опишал летниот вргањ во 1782 година. Летен вргањ (Boletus edulis) за прв пат бил опишан во 1782 година од страна на францускиот ботаничар Пјер Булијар и сè уште го носи своето оригинално име. Датум на започнување на таксономијата на габи била утврдена како 1 јануари,1821 година, да се совпадне со датумот на творештвото на „таткото на микологијата“, шведскиот натуралист Елијас Магнус Фрајс, што значело дека името се бара од санкцијата од Фрајс (означено во името со две точки) за да се смета валидно, истражувањето било пред овој датум. Така било запишано летен вргањ (Boletus edulis Bull.:Fr. А 1987) со ревизија на Меѓународниот кодекс на ботаничка номенклатура во 1987 година, датумот на започнување бил утврден во 1 мај, 1753 година, датум на објавување на делото на Лине, „Видовите плантарум“. Оттука, името повеќе не бара ратификување на авторитетот на Фрајс. Почетокот на алтернативни имиња вклучуваат вргањ вистински (Boletus solidus) од страна на англискиот природонаучник Џејмс Соверби во 1809 година.
Летен вргањ (Boletus edulis) е вид од родот вргањ. Во класификацијата на печурките (Agaricales) од Ролф Сингер, тој е исто така вид на групата вргањ, група од околу 30 сродни врсти обединети со неколку одлики: мек вкус, бело месо што не ја менува бојата кога е изложено на воздух; мазна до изразито подигната, мрежеста шема барем над најгорниот дел од стеблото; отпечаток од жолто-кафеава или маслиново-кафена боја на спорите; бели цевки кои подоцна стануваат жолтеникави, потоа зеленикави, кои првично изгледаат дека се полнети со памук; и цистидии кои не се силно обоени. Молекуларната анализа објавена во 1997 година утврдила дека печурките вргањ потекнуваат од заеднички предок и ги утврдиле вргањите како поредок одделен од (Agaricales).
На генеричко име е изведено од латинскиот термин (Boletus) „печурка", која е позајмена од друга страна од античкиот грчки (βωλίτης) „домашна габа". На крајот на краиштата, овој последен збор потекнува од (bōlos / βῶλος) „грутка“, „грумен“ и метафорично „печурка“. (βωλίτης) од Гален, како и врвот на латински писатели како Марсијал, Сенека и Петрониус,Peter Howell, A Commentary on Book One of the Epigrams of Martial, The Athlone Press, 1980 p.152-3. често се идентификува како ценетата целина на Јајчарка. Специфичниот епитет (edulis) на латински значи „ јадлива“ или „за јадење“.
Заеднички имиња Заедничките имиња на летниот вргањ (B.edulis) се разликуваат по региони. Стандардното италијанско име, (pl. Porcini), значи свињи;Treccani dictionary, "porcino" (fungo porcino), на италијански јазик, одекнува со терминот (suilli), буквално „печурки од свињи“, термин што го користеле античките РимјаниPliny, Natural History, Bk. 16, 11, 31: "Such is the multiplicity of products in addition to the acorn that are borne by hard-oaks; but they also produce edible fungi (boletos) and hog mushrooms (suillos)." и сè уште се користи во јужните италијански термини за овој вид.Neapolitan sillo, and Calabrian sillu/siddu. Името се припишува на сличноста на младите плодни тела со прасињата или на склоноста што свињите сакаат да ги јадат.Carluccio, pp. 36–38. Познато е и како „крал печурка“. Англиската (penny bun) се однесува на неговата заоблена кафеава форма. Германското име (Steinpilz) камена печурка се однесува на цврстото месо на видот. Во Австрија, таа се вика (Herrenpilz) „благородна печурка“ додека во Мексико, шпанското име е (panza), што значи „стомак“. Другото шпанско име, (rodellon), значи „мал кружен камен“, додека холандското име (eekhoorntjesbrood) значи „леб од верверица“. Руски имиња за вргањи (ру: белый гриб) ; „бела печурка“ за разлика од помалку вредните „црни печурки“) и боров (ру: боровик) ; од бор - „борова шума“). Народното име цеп (cep) е изведено од каталонскиот цеп (cep) или неговото француско име (cèpe de Bordeaux) што значи „бордо вргањ“, иако второто е генерички израз што се применува на неколку сродни видови. Во Франција, тој е поцелосно (cèpe de Bordeaux), добиен од гасконскиот „трупец“ (cep) за месната дршка, крајот од латинскиот „удел“ (cippus). (Ceppatello, ceppatello buono, ceppatello bianco, giallo leonato, ghezzo и moreccio) се имиња од италијански дијалекти, и (ciurenys) или (surenys) е друг термин на каталонскиот јазик. Кралот Карло XIV Јован роден во Франција го популаризирал летниот вргањ (B.edulis) во Шведска по 1818 година, и е почестен со локалното народно име Карлјохансвамп, како и данското име Карл Јохан свамп. Монархот ја одгледувал габата околу неговиот престој, палатата Розерсберг. Финското име е (herkkutatti, herkku), што значи вкусно, опишувајќи го видот на печурката.
Опис алт=Both halves of a thick-stemmed bisected mushroom.|мини| Пресек што покажува бело месо, широко стебло и спорни цевки на долната страна на капачето Шапката на оваа печурка отпрвин е полутопчеста, има конвексен облик кога е млада потоа како перница и со зрелоста станува широко отворена до испакната. Шапката достигнува широчина од 7 -30 сантиметри во зрелост. Површината на шапката е мазна, лигава на влажно време. Бојата е генерално црвеникаво-кафеава, кога станува бела во областите близу до ивиците и продолжува да се затемнува со созревањето. Дршката, или стеблото, е 8- 25 сантиметри во висина и до 7 сантиметри широка густа - прилично голема во споредба со шапката; има клупски облик или излегува на средина. Таа е фино мрежеста на горниот дел, но е мазна или неправилно испакната на долниот дел. Под површината на шапката се цевчињата, местото на производство на спори; тие се тесни, длабоки и долги 8 -30 милиметри бели, па жолти и на крајот зеленикаво-жолти и лесно се одделуваат од капата. Аголните пори, кои не потемнуваат кога се појавуваат модринки, се мали - приближно 2 до 3 пори на милиметар. Во младоста, порите се бели и изгледаат како да се полнети со памук (што всушност е мицелиум); како што стареат, тие ја менуваат бојата во жолта, а подоцна во кафеава. Отпечатокот на спорите е маслинесто кафеав. Месото на летниот вргањ е бело, густо и цврсто кога е младо, но станува малку сунѓересто со возраста. Кога ја допирате или сечете печурката, не ја менува бојата, или станува многу светло-кафеава или светло-црвена. Целосно зрелите примероци можат да тежат околу 1 килограм, огромен примерок е собран на островот Скај, Шкотска, во 1995 година, имал шапка од 42 сантиметри, со дршка 18 сантиметри во висина и 14 сантиметри широка, и тежела околу 3.2 килограми. Примерок со слична големина е пронајден и во Полска во 2013 година објавен на меѓународни вести. алт=Летен вргањ (Boletus edulis)|мини|Летен вргањ (Boletus edulis) Обликот на стеблото може да варира од клупски до централно луковичен Летен вргањ (Boletus edulis) се смета за една од најбезбедните диви печурки што може да се соберат за трпеза, бидејќи малку отровни видови многу наликуваат на неа, а оние што ги собираат може лесно да ги разликуваат со внимателно испитување.Carluccio, pp. 36–38. Најслична отровна печурка може да биде лудара или ѓаволскиот вргањ (Rubroboletus satanas), кој има слична форма, но има црвено стебло и дамки со сина боја и модринки. Честопати се меша со многу горчливиот и непријатен горчлив вргањ (Tylopilus felleus), но може да се разликува со мрежестата мрежа на дршката; кај летниот вргањ, тоа е белузлава, мрежата е како шема на кафеавото стебленце, додека со темна шема на бело кај горчлив вргањ (Tylopilus felleus). Летниот вргањ има белузлави пори, додека другиот има розова боја. Ако се двоумите, дегустацијата на малку месо ќе ви даде горчлив вкус. Може исто така да личи на „вргањ“ како што е костенлив вргањ (Gyroporus castaneus), кој е генерално помал, и има потемно стебло. (Boletus huronensis), невообичаена печурка на североисточна Северна Америка, е уште еден признат изглед, познат дека предизвикува сериозни гастроинтестинални нарушувања.
Спорите се елипсовидни до вретеновидни, со димензии 12–17 на 5–7μm микрометри. Базидиите, клетките што носат спори, се произведуваат во слој што ги поставува цевките и се распоредуваат така што нивните краеви се свртени кон центарот на цевката; овој слој на клетки е познат технички како химен. Базидиите се со тенки ѕидови, главно прицврстени на четири спори, и имаат димензии 25-30 на 8-10μm микрометри. Друг тип на клетка присутен во химениумот е цистидија, поголеми стерилни клетки кои излегуваат надвор од базидијата во луменот на химениумот и дејствуваат како замки на воздухот, регулирајќи ја влажноста на воздухот. Летниот вргањ има плевроцистидија (цистидија која се наоѓа на лицето на порите) кои се со тенки ѕидови, приближно вретено до вентрикоза и имаат димензии 30-45 со 7-10 μm микрометри; „полнетата“ одлика на химениумот е предизвикана од хеилоцистидија - клетки кои се наоѓаат на рабовите на порите. Хифите на летниот вргањ се несептирани.
Поврзани видови алт=летен вргањ (Boletus edulis)|мини|293x293пкс|Летен вргањ (Boletus edulis)алт=кралска печурка B. regineus|мини|кралска печурка (B. regineus) Неколку слични видови со кафеава боја понекогаш се сметаат за подвидови или форми на оваа печурка. Во Европа, покрај летниот вргањ (B.edulis) (или cèpe de Bordeaux), најпопуларни се: