isk Dulcimer (eller hammardulcimer) er eit perkusjonsinstrument med strenger som typisk er trekte over eit trapesforma resonant lydbord. Dulcimeren blir stilt framfor musikaren, som i nokre tradisjonelle former kan sitja med beina i kross på bakken eller i meir moderne stilar kan stå eller sitja på eit møbel. Spelaren nyttar ein lita skeiforma hammar i kvar hand til å slå på strengene. Det gresk-romerske ordet dulcimer ('søt song') er avleidd frå latin dulcis ('søt') og gresk melos ('song'). Dulcimer, der ein slår strengene med små hamrar, stammar frå psalter, der ein plukkar strengene.
Dulcimer og liknande instrument er utbreidde i tradisjonell musikk frå Irak, India, Iran, Sørvest-Asia, Kina, Korea og delar av Søraust-Asia, Sentral-Europa (Ungarn, Slovenia, Romania, Slovakia, Polen, Tsjekkia, Sveits (særleg Appenzell), Austerrike og Bayern), Balkan, Aust-Europa (Ukraina og Belarus) og Skandinavia. Det blir også spelt i Storbritannia (Wales, East Anglia, Northumberland) og USA, der bruken i folkemusikk tok seg opp på slutten av 1900-talet.Groce, Nancy. The Hammered Dulcimer in America. Washington, DC: Smithsonian, 1983, s. 72-73. venstre|mini|Durskalamønster på ein diatonisk dulcimer stemt i kvintar. Dulcimer blei mykje brukt gjennom mellomalderen i England, Frankrike, Italia, Tyskland, Nederlands og Spania. Instrumentet hadde ulike namn i kvart land, men blei overalt rekna som ein type psalterium. Ein såg med tida ein skilnad i måten å laga lyd på med dulcimer, der ein sette strengene i vibrasjon med hammarar, og psalterium, der ein plukka dei. Dulcimer gav opphav til piano, medan psalterium blei vidareutvikla til cembalo."James Oswald (1711–1769)". Oxford Dictionary of National Biography. Accessed March 15, 2012. mini|Stemming av dulcimer i Søraust-Slovenia. Det finst versjonar av hammerdulcimer frå heile verda, som kvar har sin eigen distinkte konstruksjons- og spelestil:
Afghanistan – santur Austerrike – Hackbrett Bangladesh – santoor Belarus – tsymbaly (цымбалы) Belgia – hakkebord Brasil – saltério Kambodsja – khim Canada – hammered dulcimer Kina – yangqin (扬琴, tidlegare 洋琴) Kroatia – cimbal, cimbale, cimbule Tsjekkia – cimbál Danmark – hakkebræt Frankrike – tympanon Tyskland – Zymbal, Hackbrett Hellas – santouri India – santoor Iran – santur Irak – santur Irland – tiompan Israel – דולצימר פטישים Italia – salterio Japan – darushimaa (ダルシマー) Jiddisk – tsimbl Korea – yanggeum (양금) Laos – khim Latvia – cymbala Latvia – cimbole Litauen – cimbalai, cimbolai Mexico – salterio Mongolia – yoochin (ёочин eller ёчин) Nederland – hakkebord Noreg – hakkebrett Pakistan – santoor Poland – cymbały Portugal – saltério Romania – ţambal Russland – цимбалы, dultsimer (дульцимер) Serbia – цимбал (tsimbal) Slovakia – cimbal Slovenia – cimbale, oprekelj Spania (og spanskspråklege land) – salterio, dulcémele Storbritannia – hammered dulcimer Sverige – hackbräde, hammarharpa Sveits – Hackbrett Thailand – khim Tyrkia – santur Tibet - rgyud-mang (རྒྱུད་མང་, bokst. 'mange strenger') Ukraina – tsymbaly (цимбали) Ungarn – cimbalom USA – hammered dulcimer Usbekistan – chang Vietnam – đàn tam thập lục (bokst. '36 strenger')
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hammered dulcimer» frå , den 14. mai 2023.
Bakgrunnsstoff
Gifford, Paul M. (2001), The Hammered Dulcimer: A History, The Scarecrow Press, Inc. Kettlewell, David (1976), The Dulcimer, doktoravhandling. Nettversjon.
Kategori:Historiske musikkinstrument