Gita Mehta (fødd Patnaik; ) var ein indisk-amerikansk forfattar og dokumentarfilmskapar. Som journalist og dokumentarfilmskapar dekte ho ofte krig og konflikt, mellom anna frigjeringskrigen i Bangladesh i 1971. Som forfattar gav ho ut fem bøker som vart omsette til 21 språk. Verka hennar skildra ulike sider ved livet i India og hadde som mål å tolke landet for eit i hovudsak vestleg publikum.
Bakgrunn Mehta vart fødd i Delhi 12. desember 1943 i ein familie frå karan-kasten, som dotter av Gyan Patnaik og Biju Patnaik. Faren hennar var aktivist i den indiske frigjeringsrørsla og seinare sjefsminister i Odisha (den gongen kalla Orissa) etter sjølvstendet. Den yngre broren hennar, Naveen Patnaik, vart seinare òg sjefsminister i Odisha.
Då ho var tre år gammal, byrja ho på internatskule i Kashmir, etter at faren vart arrestert som del av den indiske frigjeringsrørsla. Ho gjekk òg på Woodstock School og Tara Hall, før ho studerte ved Sophia College i Mumbai. Ho fullførte utdanninga si i India og ved Girton College ved University of Cambridge i Storbritannia.
Karriere Mehta produserte og regisserte fjernsynsdokumentarar for fleire britiske, europeiske og amerikanske nettverk. Frå 1970 til 1971 var ho krigskorrespondent for den amerikanske TV-kanalen NBC. Filmkompilasjonen hennar om frigjeringskrigen i Bangladesh i 1971, Dateline Bangladesh, vart vist på kino både i India og internasjonalt.
Den første boka hennar, Karma Cola (1979), retta kritikk mot eit vestleg publikum som meinte dei kunne oppnå rask åndeleg opplysning ved å reise til India og finne ein guru. I den skjønnlitterære romanen Raj (1989) skildra Mehta historia om ei prinsesse frå to indiske fyrstedøme. Den neste romanen hennar, A River Sutra (1993), var ei novellesamling som tolka indisk liv for eit vestleg publikum. Boka knytte saman forteljingar frå indisk mytologi med livet i det dåverande moderne India, bundne saman av den indiske elva Narmada. Boka Snakes and Ladders (1997) var ei essaysamling om India og livet i landet, skriven i samband med femtiårsjubileet for indisk sjølvstende.
Bøkene hennar er omsette til 21 språk og har stått på bestseljarlister i Europa, USA og India. Både dei skjønnlitterære og dei sakprosabaserte verka hennar har i stor grad fokusert på indisk kultur og historie, og vestlege tolkingar av desse. I eit intervju med Publishers Weekly sa ho: «Eg ville gjere det moderne India tilgjengeleg for vestlege lesarar og for ei heil generasjon indarar som ikkje veit kva som skjedde 25 år før dei vart fødde.»
I 2019 vart Mehta utnemnd til mottakar av den fjerde høgaste sivile utmerking i India, Padma Shri, men ho takka nei og uttala at «tidspunktet for utmerkinga kunne bli mistolka», med tilvising til det komande parlamentsvalet.
I 2021 vart ho vald til Fellow av Royal Society of Literature.
Privatliv Mehta gifta seg med Sonny Mehta, ein tidlegare leiar for forlaget Alfred A. Knopf, i 1965. Dei møttest medan dei studerte i Cambridge. Paret fekk ein son, Aditya Singh Mehta. Ektemannen hennar døydde i 2019. Mehta delte tida si mellom New York, London og New Delhi.
Gita Mehta døydde heime i Delhi 16. september 2023, 79 år gammal.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gita Mehta» frå , den 23. februar 2026.
Kategori:Indiske journalistar Kategori:USA-amerikanske journalistar Kategori:Indiske forfattarar Kategori:USA-amerikanske forfattarar Kategori:Indiske dokumentarfilmskaparar Kategori:USA-amerikanske dokumentarfilmskaparar