Manu nasjonalpark (spansk Parque Nacional del Manu) er ein nasjonalpark og biosfærereservat i regionane Madre de Dios og Cuzco i Peru. Parken vernar det biologiske mangfaldet ei rekkje ulike økosystem, mellom anna låglandsregnskog, tåkeskog og punagrasland. Artsmangfaldet i parken kan illustrert av at opptil 250 treslag kan vekse på ein hektar. Parken er òg meint å verne det kulturelle mangfaldet, halde opp vørnaden for urfolka i området og sjølvråderetten deira.
Historie mini|høgre|Brølape (Alouatta) i Manu nasjonalpark mini|høgre|Luekapusin (Sapajus apella macrocephalus) mini|høgre|Solrikse (Eurypyga helias) Manu nasjonalpark vart oppretta ved dekret 29. mai 1973 under diktaturet til general Juan Velasco Alvarado. I 1977 vart området erklært som biosfærereservat av UNESCO, og i 1987 vart det tatt opp på verdsarvlista. I 2002 utvida peruanske styresmakter parken til dagens areal.
Geografi
Manu nasjonalpark dekkjer eit areal på 17 163 km² og omfattar heile nedslagsfeltet til elva Manu. Landskapet varierer frå fjellområde med dalar og elvar i høgder frå 3 800 meter over havnivå, ned til sletteland på 300 moh. i Amazonasbekkenet.
Nasjonalparken er delt inn i fleire soner:
område med avgrensa bruk, med urørt skog og urfolkssamfunn, berre tilgjengeleg for urfolk og forskarar reservatsone for rekreasjon og forsking restaureringssone for område som skal byggjast opp att etter inngrep kultursone for busetnad og aktivitetar som naturturisme
Det finst ikkje bilvegar innanfor parkområdet, men ein veg rett aust for parkgrensa gjev samband med biltrafikk mellom byane Paucartamba oppe i Cusco-regionen og Boca Manu ved utlaupet av elva Manu i Madre de Dios. I 2023 blei vegen asfaltert. Det har ført til auka trafikk med høg fart og har gjort han meir utrygg for både menneske og for dyreliv.
Klima
Klimaet varierer mykje etter høgda over havet. I den sørlege fjelldelen er årsnedbøren mellom 1500 og 2000 mm, medan han i den midtre delen er mellom 3000 og 3500 mm. I den nordvestlege delen kan årsnedbøren overstige 8000 mm. Den tørraste perioden varer vanlegvis frå mai til september og er prega av lågare temperaturar.
Gjennomsnittleg årstemperatur i låglandsregnskogen er 25,6 °C, medan han i Andes-områda ligg kring 8 °C.
Økologi mini|venstre|Hoatzin (Opisthocomus hoazin) Planteliv
Vegetasjonen omfattar punagrasland, høglandskog, tåkeskog og låglandsregnskog i Amazonas. Det er registrert plantar frå 162 familiar, 1191 slekter og 4385 artar. På éin hektar kan det vekse opptil 250 treslag. Ei undersøking fann totalt 1108 treslag i parken.
Dyreliv
Blant dei større av dei totalt ca. 160 pattedyrartar kan nemnast jaguar (Panthera onca), jaguarundi (Herpailurus yagouaroundi), amazontapir (Tapirus terrestris), kvitleppa pekari (Tayassu pecari), halsbandpekari (Dicotyles tajacu), raud spisshjort (Mazama americana), kjempeoter (Pteronura brasiliensis), flodsvin (Hydrochoerus hydrochaeris), boliviabrølape (Alouatta sara), peruedderkoppape (Ateles chamek), kvitpanna kapusinar (Cebus albifrons) og luekapusinar (Sapajus apella).
Dessutan kan nemnas artar som andesrev (Lycalopex culpaeus), kvithalehjort (Odocoileus virginianus), brillebjørn (Tremarctos ornatus), fjellpaka (Cuniculus taczanowskii), langhala røyskatt (Neogale frenata), alle i fjellområda.
Det er estimert at meir enn 1000 fugleartar finst i parken.
Vidare er det registrert 155 artar amfibium, 132 artar krypdyr, 210 fiskeartar, 300 maurartar, 650 billeartar, 136 augestikkarartar og meir enn 1300 sommarfuglartar.
Uerstattelege artar mini|Nasjonalparken har spesiell tyding for vern av mellom anna toppmaurfugl (Myrmoborus lophotes) Manu nasjonalpark har eit særleg ansvar for vern av fleire artar med særs avgrensa utbreiing. Døme er frosken Bryophryne hanssaueri (livskraftig, LC), maurriksa glopannemaurrikse (Formicarius rufifrons) (LC) og pungdyret Monodelphis ronaldi (LC), der parken er rekna som ein av dei viktigaste eller den viktigaste vernelokaliteten i verda for arten. Monodelphis ronaldi er rekna som endemisk for nasjonalparken. Eit anna døme er dvergspydhjort (Subulo chunyi tidlegare Mazama chunyi). Dette ein liten medlem av hjortefamilien med mankehøgd på 35 cm. Verdas naturvernunion IUCN har vurdert arten som sårbar med minkande populasjon.
Antropologi
Nær 50 000 menneske lever innanfor parkgrensene. Mellom urfolka som lever i parken er yora, mashco-piro, machiguengaer, harakmbut og yine. Det finst òg grupper som lever i frivillig isolasjon frå storsamfunnet.
Tilrettelegging
Fem område i parken er opne for turistar, der ein kan oppleve naturen langs stiar, sumpområde, kroksjøar og elvebreidder. I nedre delar av manuvassdraget finst det fem campingplassar, fire utsiktspunkt – mellom anna eit 18 meter høgt tårn – tre overnattingsstader og gangvegar i trekronene.
Det blir òg drive omfattande vitskapleg forsking i og rundt parken, med fleire forskingsstasjonar i området.
Kjelder
Denne artikkelen byggjer på «Manu National Park» frå , den 31. mai 2026
Bakgrunnsstoff
Kategori:Nasjonalparkar i Peru