La Paz departementet er eit av dei ni departementa som Bolivia er delt inn i. Hovudstaden er La Paz, sete for regjeringa i Bolivia og for den lovgjevande og den utøvande makta. Byen ligg 3650 moh. og er òg den mest folkerike byen i departementet, framføre El Alto.

Departementet ligg vest i landet og grensar i nord til departementet Pando, i aust til departementa Beni og Cochabamba, i sør til departementet Oruro, i sørvest til den chilenske regionen Arica og Parinacota, i vest til dei peruanske departementa Tacna og Puno og Titicacasjøen, og i nordvest til det peruanske departementet Madre de Dios. Med eit areal på 133 985 km² er La Paz det tredje største departementet i landet, etter Santa Cruz og Beni. Med 3 030 917 innbyggjarar, ifølgje folketeljinga til INE i 2024, er det det nest mest folkerike departementet etter Santa Cruz. Med 22,6 innbyggjarar per km² er det òg det nest tettast folkesette departementet, etter Cochabamba.

Historie

Departementet vart oppretta gjennom eit høgsterettsdekret av 23. januar 1826.

Førkolumbisk tid

Før europearane kom, budde det fleire sivilisasjonar av ulik storleik i området som i dag utgjer departementet.

Mellom 1500 f.Kr. og 1187 e.Kr. utvikla Tiwanaku-kulturen seg i Altiplano-området nær Titicacasjøen, med det religiøse sentrumet sitt i byen Tiwanaku.

Etter at Tiwanaku-riket fall, vart herredømet Pacajes etablert nær elva Desaguadero kring år 1100, med Caquiaviri som hovudstad. Pacajes var eitt av dei tolv viktigaste Aymara-kongedøma som fanst i regionen i før-inka perioden.

Geografi

Departementet La Paz kan delast inn i tre geografiske område:

Altiplano-området omfattar regionen kring Titicacasjøen inkludert dei bolivianske øyane i sjøen. Området ligg på ei vid høgslette med ei gjennomsnittleg høgd på 3600 moh. Ho blir kalla det andinske Altiplano og strekkjer seg mellom Cordillera Real (eller Cordillera Oriental) og Cordillera Occidental, dei to fjellkjedene som Andes deler seg i når fjellkjeda kjem inn i Bolivia.

Det subandinske området omfattar regionen som er kjend som Yungas, og som strekkjer seg frå den nordaustlege delen av Cordillera Real ned mot dei tropiske låglanda i nord, samt dalområda som grensar til den søraustlege delen av Cordillera Real. Begge områda er kjenneteikna av bratt terreng og av grotte- og elveformasjonar som er danna av smeltevatn frå fjellkjeda.

Amazonas-området ligg i den nordlege delen av departementet og grensar til departementa Beni og Pando. Området er ein del av nedslagsfeltet til Amazonas-elva. Det er kjenneteikna av frodig vegetasjon og er godt eigna for natur- og opplevingsturisme.

Klima

Departementet La Paz har eit klima som varierer med høgda over havet. Over 5000 moh., der det finst permanent snø og is, er klimaet polart. Altiplano-området er kjenneteikna av eit kaldt klima og er den mest nedbørrike delen av det andinske Altiplano, med ein gjennomsnittleg årsnedbør på om lag 650 mm. I det subandinske området har dalregionen eit temperert og mindre fuktig klima enn Yungas-regionen, som er kjenneteikna av eit fuktig og varmt klima med hyppige tåkeskyer i dei høgareliggjande områda. I Amazonas-området er klimaet tropisk, varmt og fuktig.

Økonomi

Økonomien i La Paz er blant dei mest allsidige i Bolivia. I motsetnad til mange av dei andre departementa er økonomien i liten grad avhengig av utvinning av naturressursar, anten mineral eller hydrokarbon. Meir enn halvleiken av BNP i departementet kjem frå fem store sektorar: offentleg administrasjon 20 %, finansielle tenester 14 %, industri 9 %, transport og kommunikasjon 8 % og handel 8 %. Desse fem sektorane er dei viktigaste berebjelkane i økonomien i La Paz. Andre økonomiske sektorar av middels storleik er mellom anna jordbruk 7 % og gruvedrift 6 %.

Demografi

Frå midten av 1500-talet, gjennom 1600- og 1700-talet og vidare inn i 1800- og 1900-talet, og heilt fram til 2000-talet, har departementet La Paz hatt ein av dei største konsentrasjonane av folkesetnader i Bolivia.

Etter at Republikken Bolivia vart grunnlagd i 1825, har departementet La Paz teke imot store bølgjer av innvandring frå ulike delar av landet og frå andre land. Det var særleg etter 1900, då La Paz vart sete for regjeringa, at den økonomiske og sosiale utviklinga i departementet skaut fart.

Mange bønder frå det bolivianske Altiplano flytta til dei store byane i departementet, særleg La Paz og El Alto. El Alto voks i stor grad fram som følgje av denne migrasjonen, mellom anna fordi byen låg i eit av dei fattigare områda av La Paz og hadde meir overkommelege bustadkostnader for menneske med avgrensa økonomiske ressursar. Samstundes flytta innbyggjarar frå andre departement til La Paz på jakt etter betre arbeidsmoglegheiter og livskvalitet. Departementet tok òg imot innvandrarar frå Europa, Asia, Nord-Amerika, Mellom-Amerika og Sør-Amerika, som i hovudsak busette seg i byen La Paz.

Dei siste åra har òg dei tropiske nordområda av La Paz-departementet og Yungas-dalane fått auka folkesetnad.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Departamento de La Paz (Bolivia)» frå , den 1. september 2026

Bakgrunnsstoff

Kategori:Departement i Bolivia