Idomeneo, re di Creta ossia Ilia e Idamante (italiensk for Idomeneo, kongen av Kreta, eller Ilia og Idamante; vanlegvis berre kalla Idomeneo, K. 366) er ein italiensk opera av Wolfgang Amadeus Mozart. Librettoen vart tilpassa av Giambattista Varesco frå ein fransk tekst av Antoine Danchet, som vart sett til musikk av André Campra som Idoménée i 1712. Mozart og Varesco vart bestilte i 1780 av Karl Theodor, kurfyrste av Bayern, for hoffkarnevalet hans. Han valde truleg temaet for operaen, men det kan òg ha vore Mozart.David Cairns, Mozart and his Operas, 2006, s. 36. University of California Press. ISBN 978-0520228986
Stilen med koralar, marsjar og ballettar var veldig fransk. Operaen vart først framført i Cuvilliés teater i München Residenz den 29. januar 1781, dirigert av Mozart sjølv. Idomeneo var den første modne operaen til Mozart. Dramatisk høyrer operaen til opera seria-tradisjonen med formell bruk av koralar. Mozart krangla mykje librettisten og kutta mykje og gjorde store endringar, sjølv ned til spesifikke ord og vokalar som songarane mislikte.Cairns, p. 45 Idomeneo vart framført tre gonger i München. Ei konsertframføring vart gjeven i 1786 i Palais Auersperg i Wien. For dette skreiv Mozart noko ny musikk, kutta ut noko og endra Idamante frå ein kastrat til ein tenor.
I dag er Idomeneo ein del av standardrepertoaret i opera.
Roller mini|upright|Anton Raaff as Idomeneo in Munich RolleStemmePremierebesetning, 29. januar 1781(Dirigent W. A. Mozart) Ilia, dotter til kong Priam av TrojasopranDorothea WendlingIdomeneo (Idomeneus), Kongen av KretatenorAnton RaaffIdamante (Idamantes), sonen til Idomeneosopran kastrat, seinare omskriven til tenorVincenzo dal PratoElettra (Electra), prinsessa av ArgossopranElisabeth WendlingArbace (Arbaces), Idomeneo sin fortrulegetenor Domenico de' Panzacchi Høgstepresten av NeptuntenorGiovanni ValesiStemma til orakelet til NeptunbassTo kretiske kvinnersopran og mezzo-sopranTo trojanarar tenor og bass
Instrumentering
Treblåseinstrument 2 fløyter piccolo 2 oboar 2 klarinettar 2 fagottar
Messingblåseinstrument 4 Valthorn (i D, i C, i B (alt)/i B (hoch), i G) 2 trompetar i D 3 trombonear Perkusjon pauke i D og i A Strykarar Continuo i resitativ Cembalo og violoncello
Ariar
Akt 1 "Padre, germani, addio", Ilia "Non ho colpa", Idamantes "Tutte nel cor vi sento", Electra "Vedrommi intorno", Idomeneo "Il padre adorato", Idamantes
Akt 2 "Se il tuo duol", Arbaces "Se il padre perdei", Ilia "Fuor del mar", Idomeneo "Idol mio", Electra
Akt 3 "Zeffiretti lusinghieri", Ilia "Se colá ne' fati è scritto", Arbaces "No, la morte", Idamantes "D'Oreste, d'Ajace", Electra "Torna la pace", Idomeneo
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Idomeneo» frå , den 1. mars 2012. oppgav desse kjeldene:
Bakgrunnsstoff
Synopsis , Metropolitan Opera San Diego OperaTalk! with Nick Reveles: Mozart's Idomeneo Libretto
Kategori:Italienskspråklege operaer Kategori:Opera seria Kategori:Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart Kategori:Musikk i 1781 Kategori:Operaer frå 1700-talet