Harstad og omland mållag er eit mållag for Harstad og nabokommunane. Mållaget har medlemmar særleg frå Harstad, Kvæfjord, Skånland og Ibestad, men også frå Tjeldsund, Lødingen, Sortland, Hadsel, Øksnes og Andøy. Mållaget er med i Noregs Mållag og i Troms og Finnmark mållag.
Styre og medlemmarÅrsmeldingar frå Harstad og omland mållag, 1997-2023
Laget blei skipa 5. februar 1997.Harstad Tidende, onsdag 30. april 1997 Mållaget gjenoppstått Leiarar har vore Hildur Heim Nergård (1997-2005) og Magne Heide (2005-2026).
Harstad og omland mållag har sidan skipinga hatt eit medlemstal på mellom 17 og 33 medlemmar. I 2025 hadde laget 33 medlemmar. Totalt har nesten 70 personar på eitt eller anna tidspunkt vore medlemmar i laget sidan skipinga.
Lagsarbeid
Harstad og omland mållag har hatt fleire opne møte og medlemsmøte med innleiarar frå lokalområdet, landsdelen og frå Noregs Mållag. Her har det vore tatt opp tema som nordnorsk språk og nynorsk identitet,Harstad Tidende, tirsdag 16. februar 1999 Nynorsk + nordnorsk = sant? språk og verdiarHarstad Tidende, fredag 15. mai 1998 Språk og verdiar, nynorsk i Harstad-områdetHarstad Tidende, fredag 25. februar 2000 Årsmøte: kåseri om nynorsk i Harstad-området, stadnamn, gatenamn,Harstad Tidende, tirsdag 23. mars 2010 Årsmøte, foredrag om gatenamn personnamn,Harstad Tidende, lørdag 27. november 1999 Åpen søndag: Foredrag om personnamn nordnorske dialektar,Harstad Tidende, tirsdag 29. mars 2011 Øystein Vangsnes: Nordnorske dialektar i nytt søkelys nordnorske ordsamlingar,Harstad Tidende, onsdag 2. mai 2012 Ove Orvik, Nordnorske ordskattarHarstad Tidende, lørdag 30. mars 2019 Steinar Nymo: Senjamålet samisk språkForedrag av Asbjørg Skåden, medlemsmøte 21. oktober 2002 og avisspråkKåseri av Bård Michaelsen, redaktør i Harstad Tidende, på årsmøte 21. februar 2008
Mållaget har også hatt møte om og med fleire nynorske forfattarar: Helge StangnesHarstad Tidende, tirsdag 1. desember 1998 Åpen søndag med Helge Stangnes, Gudmund Danielsen BredeHarstad Tidende, onsdag 22. november 2000 Nynorsk bladmann fram frå gløymsla, Arne GarborgHarstad Tidende, torsdag 18. oktober 2001 Garborg-året. Foredrag av Tove IndregardHarstad Tidende, tirsdag 23. oktober 2001 Flott hyllest til Garborg, Peter Karl Eberg PedersenHarstad Tidende, fredag 28. mars 2003 150-årsmarkering for Medkila-forfattar, Ingrid Mollvik (Kvæfjord), Hans EidnesHarstad Tidende, fredag 12. mai 2006 Hans Eidnes, fellesmøte med Harstad historielag, Sigrid Merethe HanssenHarstad Tidende, lørdag 8. desember 2012 Sigrid Merethe Hanssen, Stilsikker og humoristisk, Regine NormannHarstad Tidende, torsdag 21. februar 2013 Nordnorsk folketradisjon, Hallstein Kristiansen om Regine Normann, Aasmund Olavsson VinjeMållaget arrangerte songstund med Vinje 6. april 2018 . Mållaget har presentert fleire nordnorske forfattarar som skriv på nynorsk, i medlemsbladet Måltrasten: Ingrid Mollvik (2012), Arnljot Eidnes (2015), Jacob Norman (2016), Wenche Krossøy (2017), Gudmund Danielsen Brede (2019), Sigrid Agnethe Hansen (2020), Inger Johanne Sæterbakk (2020), Johan Hveding (2021)Måltrasten nr 17, desember 2021, Ove Orvik (2023)Måltrasten nr 19, desember 2023, John Klæbo (2024). Laget arbeider også med å spreie god nynorsk litteratur.
Laget har arbeidd med å samle stoff om harstaddialektArtiklar i Årbok for Harstad og lokale ord og uttrykk. Frå januar 2025 har laget hatt ei fast ordspalte, “ORDIMELLA” i Harstad Tidende.
Laget har dessutan arbeidd med stadnamn, både fjellnamnÅrbok for Harstad 2015 og 2016 og gardsnamnSandtorg, Årbogen, Haukebø, Gausvika; Årbok for Harstad 2019, 2020, 2021, 2023 Dette arbeidet har blitt publisert i fleire artiklar i Årbok for Harstad.
Laget har arbeidd for å dra fram den nynorske historia i området, både dei skolane som har hatt nynorsk som hovudmål og dei som har hatt parallellklassar i nynorsk.Solbritt Lindahl deltok på medlemsmøte 2. november 1999 og fortalte korleis dei kom i gang med nynorsk parallellklasse på Skånland.Harstad Tidende, tirsdag 8. september 1998 Nynorsk som hovedmål
Laget har dessutan arbeidd for å betre opplæringa i nynorsk som sidemål. Det har også vore fokus på den samiske målstriden i området.
I 2003 arrangerte mållaget ei novelletevling for den vidaregåande skolen,Harstad Tidende, tirsdag 28. oktober 2003 Novellekonkurranse for ungdom og tre noveller blei premierte.Harstad Tidende, torsdag 29. januar 2004 Premiert for god pennHarstad Tidende, lørdag 31. januar 2004 dei tre vinnar-novellene
Mållaget er høyringsinstans for namnesaker, og laget har komme med fråsegner i fleire namnesaker.Harstad Tidende, tirsdag 24. juni 1997 ToppentunnelenHarstad Tidende, tirsdag 22. februar 2011 Gansås
Laget har også skrive fleire avisartiklar om ulike tema, bl.a. nynorsk sidemål,Harstad Tidende, tirsdag 15. august 2000 Ja til nynorsk i skolenHarstad Tidende, mandag 29. august 2011 Språkpolitisk svada frå Harstad FpU anglofiseringarHarstad Tidende, mandag 6. mars 2006 "Hurtigruten Group" og samisk skilting.Harstad Tidende, tirsdag 4. februar 2020 Fleire samiske namn på kart, vegar og skilt
Laget har tatt initiativ til å halde nynorsk gudsteneste i Trondenes kyrkje, og dette har vore gjennomført sidan 2013.Harstad Tidende, fredag 31. mai 2013 Nynorsk i Trondenes kjerke
I 2023 gav mållaget ein lokal målpris til Kåre Torvanger som sidan 1985 hadde levert 255 reportasjar på nynorsk til avisa Harstad Tidende.Harstad Tidende, torsdag 2. mars 2023 Har tviholdt på dialekten i 40 årHarstad Tidende, lørdag 4. mars 2023 Lokal målpris til Kåre Torvanger
Laget har også jamleg hatt besøk frå Noregs Mållag.Harstad Tidende, onsdag 29. mai 2013 Nynorskstafetten på besøk Laget har i tillegg vore representert på fleire landsmøte i Noregs Mållag.
Laget har kvart år sidan 2005 gitt ut eit eige meldingsblad til medlemmane, Måltrasten.Måltrasten nr 19, desember 2023 Måltrasten 2023
Historie, tidlegare mållag
Mållag 1917 - i dag Det har tidlegare vore fleire mållag i området som Harstad og omland mållag i dag dekker og har medlemmar ifrå:Nordnorsk. Språkarv og språkforhold i Nord-Noreg. Redigert av Tove Bull og Kjellaug Jetne, Det Norske Samlaget, Oslo 1982 Roger Lockertsen: Nordnorsk målreising 1848-1945, side 251-253 (Oversyn over mållag i Nord-Noreg fram til 2. verdskrigen)Nordnorsk. Språkarv og språkforhold i Nord-Noreg. Redigert av Tove Bull og Kjellaug Jetne, Det Norske Samlaget, Oslo 1982. Magne Heide: ”Målarbeid i Nord-Noreg 1945-1980”, side 285-287 (Mållag i Troms)
Ibestad mållag, skipa i 1908 og lagt ned etter kort tid. Salangen mållag skipa i 1909 eller 1911 og lagt ned etter kort tid, oppattskipa på 1930-talet.Tromsø, fredag 2. august 1935 Bygdestemna i Salangen Kvedfjord mållag, skipa i 1917Den 17de Mai 25. april 1940: "Maalvoksteren" og lagt ned i 1920-åra.Mål og Makt nr 3, 1976 "Eit utdrag av femaarsmeldinga til Troms fylkesmållag 1915-1920" (side, 19) "Måltrasten" i Fauskevåg, tidlegare Sandtorg kommune, skipa i 1917Den 17de Mai 12. februar 1919: "Eit lite mønstermaallag" og lagt ned i 1950-åra. Sandtorg mållag, skipa i 1930Glommen, torsdag 3. juli 1930 Norsk mål i Norig og lagt ned før 1950. Trondenes mållag, skipa i 1938 og lagt ned under 2. verdskrigen.Troms Folkeblad, tirsdag 19. august 1980 Kva gjorde deg til målmann? Edvard Ruud (avisinnlegg) Harstad og omland mållag, skipa 11. desember 1955,Varden 23. september 1955 (lukka tekst) i arbeid berre eitt år, laget var også i arbeid i 1961-1962.Nordlys, laurdag 27. januar 1962 Bokkveld Sortland mållag, skipa i 1956Norsk Tidend, laurdag 21. juli 1956 Fleire nye mållag i Nord-Noreg (bl.a. Sortland målalg) og i arbeid ut 1980-talet. Harstad Målungdom blei skipa i 1974,Lofotposten, tirsdag 9. april 1974: "Målungdom i Harstad har organisert seg" og laget var i verksemd til slutten av 1980-talet.Harstad Tidende, fredag 25. oktober 1985 Kva er Harstad Målungdom? Salangen mållag, oppattskipa i 1979Nordlys, fredag 16. november 1979 Nytt mållag i Salangen og i arbeid ut på 1980-talet.
Kjelder
Kategori:Nynorsk i Nord-Noreg Kategori:Noregs Mållag Kategori:Nordnorske mållag Kategori:Harstad kommune Kategori:Kvæfjord kommune Kategori:Skånland kommune Kategori:Tjeldsund kommune Kategori:Sortland kommune Kategori:Salangen kommune