Peramola es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha), dins la província de Lhèida.
Situacion Peramola se tròba al sud de la comarca de l'Aut Urgèl. Limita amb la comarca de la Noguera a l'oèst. Al nòrd limita amb la municipalitat alturgellenc de Coll de Nargó, a l'èst amb Oliana e al sud amb Bassella.
Toponimia Las prononciacions son [perə'mɔlɛ], [perə'molə], lo gentilici es [perəmo'lins]. Las fòrmas ancianas son Petramola en 997, 1044, 1050, Peramola en 1116, al sègle XII, XIII (atestacions nombrosas), 1359, etc. Lo nom es format de pera, « pèira », e mòla, que designa un rocàs en fòrma de mòla, un ròc planièr environat d'un bauç Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VI, p. 198 https://web.archive.org/web/20210725183922/https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=31181. Tragó (de Segre) La prononciacion es [trə'go]. Lo lòc es atestat en 1286 Trogone. Los noms d'aquela familha son associats al vèrbe dragar, « engolir ». Lo vèrbe es un derivat del latin draco, draconis, « dragon, granda sèrp ». Lo nom foguèt alterat per trasca, tarasca. Lo territòri manca pas d'esplugas e d'avencs Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VII, p. 333 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=44373. Nuncarga Lo nom es pauc conegut e sovent alterat, çaquelà a Oliana se pòt ausir [nuŋ'karga]. En 1033, es atestat villa Nabkarrega. Lo segond element es lo bascoïde karri-ka, del protobasc karri, modèrne harri, « pèira, ròca ». La fòrma ambe Nab- es una error de copista o de lectura; se pòt corregir en Nun-, el-meteis associat ambe Nonasp e Nompot. L'element Nun/Non es de basc ancian, que representariá « las crabas » (e tota sòrta de bèstias aparentadas). Nuncarga seriá « lòc rocós de las crabas » Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. V, p. 471-473 https://web.archive.org/web/20231001230117/https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28712. Cortiuda La prononciacion seriá [kor'tiwda]. Las fòrmas ancianas son Curtizda en 839, Curticita en 1024, Corticita en 1350. La finala poiriá representar bide, « camin ». Cortiuda seriá passat per Kortißda; mès, coma dins lo nom de finala semblabla Tavarcita, la consonanta, plaçada darrèr -r, non se pòt sonorizar, la solucion se deu abandonar. Non cal, çaquelà, renonciar a una etimologia bascoïda. La terminason es puslèu lo sufixe -kide (varianta -ide). Aquel sufixe indica egalitat, pertinéncia o analogia. Coma i a alternància entre las finalas -e e -a, una terminason -kida es irreprochabla. L'etime de Cortiuda es KORTÍKIDA. Lo primièr element es benlèu format de kur- (varianta gur-), « corbament », que pòt representar lo colet ont se tròba Cortiuda o los contorns del camin que i mena. I a una autra possibilitat, lo latin cohortem > corte, manlevat pel basc a data mai o mens anciana Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 445-446 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=15527. Castell-llebre La prononciacion es [kaste'lebre], o, en esitant, [kaste'ʎʎebre]. Las fòrmas ancianas son Kastro Vetre en 995, Castels en 1094, Castellvetre en 1071, Castell-uedre en 1518. Probable que la Roca de Castellvidre, en Cerdanha, e [kasteʎ'bidre], a Adons, en Nauta Ribagòrça, an la meteissa origina. Las variantas en i son degudas a una anciana diftongason ě > ie, redusida après en i. L'etime es Castellu větěre, del latin vetus, vetere, « vièlh ». La fòrma actuala Castel(l)-(ll)ebre s'explica per una metatèsi b-d > d-b [kasteʎ-'bedre] > [kasteʎ-'debre], puèi per l'assimilacion catalana regulara ʎd > ʎʎ (parallèla a ld > ll). L'etimologia populara a partir del mot llebre (« lèbre ») e lo fait que vedre (resultat del latin classic) a perdut tota significacion en catalan facilitan lo resultat final. Una etimologia dirècta ambe'l nom de l'animal lepus, lepŏris, dins lo cas d'una fortalesa, seriá absurda Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 318-319 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=13520. thumb|400px|left|Glèisa de la Mare de Déu de Castell-llebre Demografia
Referéncias
Categoria:Comuna d'Aut Urgèl