thumb|280px|Conselh de Securitat de las Nacions Unidas
Lo Conselh de Securitat de las Nacions Unidas es l'organ executiu de l'Organizacion de las Nacions Unidas (ONU). A « la responsabilitat principala del manten de la patz e de la securitat internacionala » segon la Carta de las Nacions Unidas e dispausa per aquò de podères especifics coma lo manten de la patz, l'establiment de sancions internacionalas e l'intervencion militara. Qualques decisions, nomenadas resolucions, del Conselh de Securitat an fòrça executòria e « los Membres de l'Organizacion convenon d'acceptar e d'aplicar las decisions del Conselh de Securita ».
Se reünís al sèti de las Nacions Unidas a Nòva York aprèp o aver fach dins diferentas capitalas, coma París o Addis Abeba. Los membres i devon èsser presents en permanéncia, perque lo Conselh se pòt reünir a tot moment, subretot en cas de crisi excepcionala.
Lo Conselh de Securitat se compausa de quinze membres: cinc permanents amb drech de vèto (China, Estats Units d'America, França, Reialme Unit, Russia) e dètz elegits per una durada de dos ans (renovelabla per mitat cada an).
Istòria
La primièra session del Conselh de Securitat se tenguèt, lo 17 de genièr de 1946, dins lo bastiment Church House, a Londres.
Foguèt, tre l'origina, compausat de cinc membres permanents, los Estats Units d'America, l'Union Sovietica, lo Reialme Unit, França e la Republica de China (Taiwan), a l'encòp, perque son los principals vencidors de la Segonda Guèrra Mondiala, e perque representant a l'epòca la majoritat de la populacion mondiala (en comptant los empèris colonials), cadun gaireben a egalitat.
A l'adopcion de la carta, èran tanben prevists sièis membres non permanents, nombre portat a dètz per un emendament adoptat lo 17 de decembre de 1963. La resolucion d'aquel emendament fixèt tanben, dins son article 3, lo nombre de representants per zòna geografica.
La composicion permanenta del Conselh de Securitat foguèt solament modificada un còp en 1971, quand l'Assemblada Generala votèt per cambiar los representants de la Republica de China (uèi Taiwan) al profèit d'aqueles de la Republica Populara de China.
Aprèp la dissolucion de l'URSS, lo president Boris Eltsine informèt per lettra le secretari general de l’ONU, lo 24 de decembre de 1991, que la Federacion de Russia aviá succedit a l’Union sovietica al Conselh de Securitat, decision enterinada pel Conselh en genièr de 1992.
Elements claus Ròtle L'article 24 de la Carta lo definís atal: « Per assegurar l'accion rapida e eficaça de l'Organizacion, sos Membres conferisson al Conselh de Securitat la responsabilitat principala del manten de la patz e de la securitat internacionala». Las atribucions exactas e las modalitats d'accion del Conselh son precisadas dins lo capítol V (Conselh de Securitat), article 26, dins los capítols VI (Reglament pacific de las contèstas) e VII (Accion en cas de menaça contra la patz, de rompedura de la patz e d'acte d'agression), e dins qualques articles del capítol VIII (Acòrds regionals).
Composicion
+ 5 membres permanents amb drech de vèto País Grope Embassador Asia Baodong Li Euròpa Occidentala e autresSusan Rice Euròpa Occidentala e autresGérard Araud Euròpa Occidentala e autresMark Lyall Grant Euròpa OrientalaVitaly Churkin
En mai dels cinc membres permanents, lo Conselh de Securitat es compausat de 10 membres non permanents, sens drech de vèto. La resolucion 1991 Question d'une représentation équitable au Conseil de sécurité et au Conseil économique et social de l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas (votada lo 17 de decembre de 1963) fixèt lor reparticion atal: cinc Estats membres d'Africa e d'Asia (en general, tres d'Africa e dos d'Asia) ; un Estat membre d'Euròpa Orientala ; dos Estats membres d'America Latina ; dos Estats membres del grope dels Estats d’Euròpa Occidentala e autres Estats. Los membres non permanents an un mandat de dos ans; cada an son renovelats per mitat per un vòte de la majoritat dels dos tèrces de l'Assemblada Generala; los membres sortissent son pas immediatament reeligibles.
Los membres non permanents son:
+ 1 de genièr de 2010 – 31 de decembre de 2011 |- ! scope=col | País ! scope=col | Grope ! scope=col | Embassador |- ! scope=row width=33% | | width=33% | Euròpa Orientala | width=33% | Ivan Barbalic |- ! scope=row | |Africa |Denis Dangue Rewaka |- ! scope=row | |Asia |Nawaf Salam |- ! scope=row | |Africa |Joy Ogwu |- ! scope=row | |America Latina |Maria Luiza Ribeiro Viotti
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%;" |+ 1 de genièr de 2011 – 31 de decembre de 2012 País Grope Embassador Euròpa Occidentala e autres Peter Wittig AsiaHardeep Singh Puri America LatinaNestor Osorio Euròpa Occidentala e autresJosé Filipe Moraes Cabral AfricaBaso Sangqu
Foncionament
thumb|right|400px|Lo Conselh de Securitat al sen de l'ONU La presidéncia del Conselh de Securitat es assegurada pendent un mes per cada membre segon lo principi de la Presidéncia viradoira, segon l'ordre alfabetic anglés del nom de país. Lo Secretariat General de las Nacions Unidas assistís a totas las sesilhas del Conselh e i pòt intervenir, mas vòta pas. Quand un Estat membre fasent pas partida del Conselh es en causa dins una question disputada, pòt assistir a aquela sesilha e intervenir, mas vòta pas. Quand un Estat membre fasent partida del Conselh es en causa dins una question disputada, s'absten de votar.
Estructura Organs subsidiaris
Comission de Consolidacion de la Patz de las Nacions Unidas: concentra los esfòrces de manten de la patz dins los païses sortissent d'un conflicte per la mobilizacion dels actors (ONG), de fonts e de recomandacions estrategicas al respècte del desvolopament. Comitat de las Sancions: pòt prendre de « mesuras coercitivas per mantenir o restablir la patz e la securitat internacionalas », podent anar de la sancion economica a l'intervencion militara. Comitat contra lo Terrorisme : «òbra per renfortir la capacitat dels Estats membres a empachar los actes de terrorisme sus lor sòl coma al delà»? Comitat 1540: encargat d'examinar la mesa en òbra pels païses membres de la resolucion 1540 relativa a la non proliferacion de las armas de destruccion massissa. Somet de rapòrts periodics e, se cal, de recomandacions al Conselh de Securitat. Conselh dels Dreches de l'Òme de l'ONU: examina la question dels dreches de l'òme dins totes los païses membres a cadun son torn amb de documents fornits pels diches païses e d'organizacions independentas per tòca de ne melhorar lo respècte. Fons d'Indemnizacion de las Nacions Unidas: examina las demandas d'indemnizacion e paga las indemnizacions a las victimas per exemple kowaitiana de l'envasion e ocupacion iraquiana pendent la Primièra Guèrra del Golfe. Fòrça de Manten de la Patz de las Nacions Unidas (Casques blaus): armada temporària compausada de militars eissits de diferents païses membres, avent per ròtle « lo manten o restabliment de la patz e de la securitat internacionalas ». Tribunal Penal Internacional per l'èx-Iogoslavia : situat a L'Aia, es encargat de las perseguidas e jutjaments contra de presumits responsables de violaments graves dels dreches de l'Òme pendent las guèrras en Croàcia, Bòsnia e Ercegovina e Kosova. Tribunal Penal Internacional per Rwanda: tenent sesilha a Arusha, es encargat de perseguidas e jutjaments contra los responsables de violament de drech internacional (genocidis) en Rwanda e dins los Estats vesins en 1994. Comission de Contraròtle, de Verificacion e d'Inspeccion de las Nacions Unidas: encargada del desarmament d'Iraq de sas armas de destruccion massissa e del contraròtle fach sus aquel país tocant a l'empachar de se tornar procurar aquelas meteissas armas. Comitat 1267: conegut coma lo Comitat de las Sancions contra al-Qaida e los talibans.
Comitats permanents
Son uèi al nombre de tres. Totes los païses del Conselh de Securitat i participan, çò qu'indusís un cambiament regular dels representants, en causa del renovèlament annal de la mitat dels membres non permanents.
Comitat d'expèrts encargat del reglament interior Comitat d'admission dels novèls membres Comitat del Conselh de Securitat per las reünions fòra del Sèti del Conselh
Comitats especials
Gropes de trabalh
Proceduras Totas las decisions del Conselh de Securitat devon èsser promulgadas per un tèxte votat segon un quòrum precís; aqueles tèxtes votats se nomenan resolucions. Cadun dels membres del Conselh de Securitat dispausa d'un vòte.
Existís dos tipes de resolucions, aquelas portant sus de « questions de procedura », e las autras. Caduna an un quòrum diferent :
La condicion del segond cas sul « vòte afirmatiu [...] de totes los membres permanents » es çò que nomenam abusivament lo « drech de vèto », tèrme que s'aplica pas estrictament aicí: lo drech de vèto es un drech actiu e a posteriori, aquel d'invalidar un tèxte adoptat. Se deuriá pus justament nomenar aquò «drech de blocatge», perque es lo mecanisme, passiu, que permet d'empachar a priori l'adopcion d'un tèxte.
Las resolucions del Conselh de Securitat son de decisions de portada obligatòria: l'article 25 de la Carta precisa atal Avis consultatiu de la Cort Internacionala de Justícia del 21 de junh de 1971 sus la Namibia, p. 113: Sosteniam que l'article 25 s'aplica solament a las mesuras coercitivas presas en vertut del capítol VII de la Carta. Res dins la Carta ven pas apevar aquela idèa. L'article 25 se limita pas a la decisions concernissent de mesuras coercitivas mas s'aplica a las «decisions del Conselh de Securitat» adoptadas en conformitat a la Carta. E encara aquel article es plaçat non pas al capítol VII mas immediatament aprèp l'article 24, dins la partida de la Carta que tracta de las foncions e poders del Conselh de Securitat. Se l'article 25 tocava solament las decisions del Conselh de Securitat relativas a de mesuras coercitivas presas en vertut dels articles 41 e 42 de la Carta, autrament dich se solas aquelas decisions avián un efèit obligatòri, l'article 25 seriá superflú perque aquel efèit resulta dels articles 48 e 49 de la Carta.: Contra poders ?
Un debat actual concernís l'espandida de la somission del Conselh de Securitat a l'Estat de drech (o rule of law) e la possibilitat d'examinar la legalitat de sas decisions. Actualament, las decisions del Conselh son limitadas a travèrs tres biaisses principals RapAut The UN Security Council and the Rule of Law. Final Report and Recommendations from the Austrian Initiative, 2004-2008, 2008: l'usatge del drech de vèto per un dels membres del Conselh; lo vòte d'una mocion de censura per l'Assemblada Generala (art. 10 de la Carta); la possibilitat de far d'una question prejudiciala a la Cort Internacionala de Justícia per l'Assemblada Generala.
Aquel problèma foguèt levat per qualques tribunals, subretot dins l'afar Tadic pel Tribunal Penal Internacional per l'èx-Iogoslavia (1997), l'afar de l'atemptat de Lockerbie per la Cort Internacionala de Justícia (abril de 2002), e l'arrèst Kadi de 2008 de la Cort de Justícia de las Comunautats Europèas id RapAut. Fin finala, la credibilitat meteissa del Conselh al respècte dels Estats es invocada coma limit de facto'' a son poder id RapAut.
Vèto
Fins al 13 de julhet de 2006, lo vèto foguèt utilizat 258 còps amb, per òrdre d'importància: 122 còps per l'URSS/Russia, 81 còps pels Estats Units d'America, 32 còps pel Reialme Unit, 18 còps per França e 5 còps per la China/Taiwan Subjects of UN Security Council vetos & Changing Patterns in the Use of the veto in the Security Council.
Per mai de la mitat, aqueles vètos se faguèron dins los primièrs dètz ans aprèp la creacion de l'ONU e dins la decenia 1976-1985: 83 e 60 respectivament, o 143 al total. Pendent los ans 1996-2006 foguèt utilizat solament 13 còps.
D'entre aqueles vètos, fòrça (59) foguèron los refús d'admission de membres novèls, subretot dins las doas primièras decennias e subretot per l'URSS.