Una ideologia es un ensemble d'idèas sus un sistèma (economic, social, politic...) e que promòu la seuna conservacion (ideologias conservatritz), la seuna transformacion (radical, sobtada e violenta - ideologias revolucionàrias - o lenta e pacifica - ideologias reformistas -) o lo restaurament del sistèma existissent de per abans (ideologias reaccionàrias).
Las ideologias comptan doas compausantas: Representacion del sistèma: balha un punt de vista pròpri e singular sus la realitat, a partir d'ont analisa e jutja aquela, abitualament la comparant amb un sistèma alternatiu, real o ideal. Programas d'accion: pretend menat tant que siá possible cap al sistèma real lo sistèma ideal pretendut.
Las ideologias caracterizan diferents grops: Grops socials Institucion Movement politic, social, religions o cultural
Explica la diferéncia de visions en politica, filosofia o etica e influéncia fòrça las decisions de l'individú, atal se qualificarà una persona de conservatritz, de progressista, de relativista, de fondamentalista… L'ideologia es pas totjorn conscienta, perque es ligada al jutjament sus los faches e los autres.
Dins la pensada marxista, lo tèrme d'ideologia a un sens pus especific. Karl Marx l'utilizèt per se referir al sistèma de valors que la classa dominanta difusa entre las classas subaltèrnas per tòca de justificar la seuna dominicion, amb l'intencion que los oprimits l'interiorizen e l'assumiscan com s'èra natural. Per exemple, dins las societats capitalistas, l'idèa que la proprietat privada es un drech natural inalienable.
Originas del nom L'etimologia ven del grèc (ἰδέα (idèa), e de λόγος (logos), « sciéncia, discors).
thumb|100px|Destutt de Tracy inventor del mot ideologia Lo mot foguèt creat per Destutt de Tracy al sègle XVIII (Memòria sus la facultat de pensar, 1796), e a l'origina designava la
Un mièg sègle apuèi, lo concèpte se dòta d'un contengut reivendicatiu per Karl Marx, per qui l'ideologia es l'ensemble de las idèas (falsas en gròssa partida) ont la relacion amb la realitat es mens importanta que son objectiu, aquò per evitar que los oprimits sentan lor estat d'opression.
Engels, pròche de Marx, escriguèt:
Letra de Engels a Mehring La data de la letra es lo 14 de junh de 1893 segon . segon que contunhariá atal:. Segon una autra font, ont la letra es reproducha mai completament, la data es lo 14 de julhet de 1893, e seriá atal
Segon lo punt de vista considerat, lo concèpte pòt aquerir un ton pejoratiu qu'aviá pas abans. Segon aquela concepcion negativa, cada ideologia es una cosmovisionteoria alemanda de la Weltanschauung que pretend de despulhar l'òme de sa libertat, submergits dins una messorga, fasent d'aquel una partida d'una massa que visa a manipular e, se trionfa, a dominar. D'aquel punt de vista, las ideologias son d'aisinas de contraròtle social.
Sociologia e ideologia Parlam d'ideologia quand una idèa determinada es largament partejada en consciéncia per un grop social dins una societat. De còps qu'i a es un trach fòrtament identitari, coma la religion, la nacion, la classa sociala, lo sèxe, lo partit politic, lo club social, inclusent grops pichons e tancats coma las sèctas e grops grands e dubèrts coma los partisans d'una equipa de fotbòl ... En mai que los membres del grop ideologic admetan o non l'individú, aquel apartenga al grop segon que compartís o non certans pressupausats ideologics de basa.
L'ideologia interprèta e justifica los actes personals o collectius dels grops o classas socialas, los interèsses que servís, e explica la realitat d'un biais acceptable e rassegurant per que pòsca mantenir l'interpretacion o justificacion tal que l'aviá preconcebut l'imaginari individual e collectiu, independentament de la situacion reala.
Saint Simon thumb|200px|Saint Simon
Lo comte de Saint Simon (1760-1825), foguèt un dels primièrs a utilizar lo concèpte d'ideologia per ne far un sistèma filosofic complet, completament fondat dins las sciéncias, exclusent tot apòrt de las religions, cal dire qu'èra atèu. Jogarà un ròtle fòrça singular dins la difusion de l'ideologia.
Saint Simon, fòrça influenciat pels Ideològs, subretot pel doctor Jean Burdin, construiguèt entre 1801 e 1825 un sistèma global que Pierre Musso qualifiquèt de filosofia dels malhums<ref>Pierre Musso, Telecomunicacions e filosofia dels malhums</ref>. Per Saint Simon, las relacions entre lo individús dins una societat son, per metafòra amb la fisiologia (qu'èra en plen desvolopament dins aqueles temps), parièrs als malhums organics dels èssers umans (malhum dels vaissèls sanguins, sistèma ansiós ..). Introdusís tanben la nocion de capacitat del malhum.
La denominacion de èra en realitat enganaira per un sistèma que, prenent Isaac Newton coma referéncia suprèma, pretend de remplaçar Dieu per la gravitacion universala. Sul plan esperital, las sciéncias se substituisson a la religion. Sul plan temporal, los economistas remplaçan los politics.
Lo sistèma de govèrn deu inclure tres cambras, (inventors, cambra... execucion) Per mai de detalhs, vejatz Pierre Muss , filosofia e la creacion dels malhums de telecomunicacions. Saint Simon presenta son exclusiva confisança dins lo progrès industrial. Son sistèma èra fòrça remplit de religiositat, subretot los darrièrs ans.
En cèrca d'un sistèma coerent (1825)
thumb|right|Retrach d'Auguste Comte (1798-1857).
La preocupacion de la recèrca d'un sistèma coerent que ja se trobava dins l'escòla dels ideològs, un pauc oblidada per las guèrras de l'Empèri e per la Restauracion, resorgís en 1825 An de la de la mòrt de Henri de Saint Simon (19 de mai), que son sistèma trobèt una posteritat per l'intermediari de sos parents e sos ancians disciples., dins lo contèxte del començament del reialme de Carles X.
La fin de l'an 1825 e l'an 1826 foguèron atal, en França, un moment de reflexion sus un sistèma filosofic global. Se pòt considerar qu'es un periòde frachissa dins l'istòria de las idèas. Los pensadors que participèron en aquela reflexion seràn subretot Auguste Comte, Barthélemy Prosper Enfantin, Fourier... e benlèu Lamennais, que s'engatgèt dins la reflexion amb los catolics.
Aquel periòde lancèt un grand nombre de movements de diferentas natura: ideologias, utopias, que faguèt espelir las grandas teorias sul liberalisme, e tanben las diferentas formas de socialisme.
Lo Saint Simonisme aprèp Sant Simon
A la mòrt de Saint Simon (1825), un politecnician Barthélemy Prosper Enfantin repren sa doctrina.
Fòrça interessat pel sistèma de Saint Simon, publiquèt amb Saint Amand Bazard, l'''Exposicion de la doctrina de Saint Simon (1829). Aquelas idèas son alara difusadas pel movement dich saint simonisme, jos de formas variablas dins lo temps:
en 1831, Saint Amand Bazard se separa del grop liberal d'Enfantin ("esquisma") e fonda una branca de sensibilitat socialista, qu'influencièt subretot Marx;
Lazare Hippolyte Carnot, segond filh de Lazare Carnot, collaborèt dins un dels jornals;
Michel Chevalier, saint simonian de sensibilitat liberala, es un conselhièr personal de Napoleon III;
las idèas saint simonistas se desvolopan en certans cercles de l'Escòla Politecnica.
Las idèas saint simonianas aguèron una fòrta influéncia en França dins lo periòde de desvolopament industrial del Segond Empèri, aprèp la III Republica (revolucion industriala).
Difusèron tanben fòra dels tèrmes amb la colonizacion en Africa e a l'Orient Mejan qu'Enfantin ne foguèt l'iniciaire. Es la rason per que se ditz qu'es una ideologia coloniala francesa.
Sortiguèron d'aplicacions practicas dins la construccion dels trens (estrelha de Belgrand), de las carrièras, de canals, e encara uèi dins los malhums de telecomunicacionsPierre Musso, telecomunicacions e filosofia dels malhums.
Positivisme d'Auguste Comte
thumb|200px|Auguste Comte
Auguste Comte foguèt secretari de Saint-Simon de 1817 a 1824. Daissèt Saint Simon per fondar son pròpri movement filosofic.
L'ideologia de Comte se dividís en doas parts:
Lo positivisme scientific
Las causas primièras son oblidadas. Dins lo cors de filosofia positiva (1830-1842), Comte expausèt la lei dels tres estats: l'umanitat passa per tres estats: l'estat teologic (los dieus govèrnan lo monde), l'estat metafisic (d'entitats abstrachas determinan lo monde), e l'estat positiu (las sciéncias atenhon l'estat positiu).
lo positivisme "religiós"
Dins aquela fasa, Auguste Comte definís las relacions dins la societat a partir de tres fondaments: l'altruisme, l'òrdre e lo progrès. La sociologia (tèrme que tornèt prendre de Sieyès) corona las sciéncias dichas : matematicas, fisica, quimia, astronomia, biologia.
Lo monde es governat pels mòrts. L'umanitat es un Grand-Èsser, biais de continuament del culte culte de la Rason e de l'Èsser Suprèm, de que es lo "grand capelan".
Lo positivisme aguèt una influéncia determinanta a partir de la mitat del sègle XIX sus fòrça personalitats e domenis:
lo positivisme logic,
lo positivisme juridic, qu'es fondamental dins lo sistèma de la politica positiva de la fasa religiosa,
lo neopositivisme.
L'origina de las ideologias
L'origina de la majoritat de las ideologias se tròba dins un corrent filosofic, n'essent una version fòrça simplificada, e a vegadas destòrsa, de la filosofia originala, çò qu'arriba, d'un biais general, quand una pensada originala se convertís en ".... isme " Platon → platonisme; Marx → marxisme, etc. .
Generalament se situa l'origina en foncion dels besonhs que son la basa sociala d'una pensada determinada. Los primièrs filosòfs qu'estudièron l'"ideologia": los psicologistas franceses (Condillac, Cabanis, Destutt de Tracy), situèron aqueles besonhs dins lo , interpretat de divèrses biais.
Mai tard lo compromés politic dels filosòfs socials, (socialistas utopics, Saint Simon, Fourier, Proudhon) situèron aqueles besonhs dins la vida sociala, çò que provoquèt lo qualificatiu de "doctrinaris" pels "ideològs" dins sa confrontacion amb lo poder, donant al mot un sens pejoratiu que perdèt pas jamai.
Lo sens mai elaborat de l'ideologia es aquel d'Hegel e Marx, considerant l'ideologia coma una , que produsís l'alienacion, malgrat qu'aquela siá considerada coma simplament dialectica de la pensada, idealisme, (Hegel) o dialectica materiala, materialisme, (Marx).
Al sègle XX l'ideologia foguèt considerada coma un problèma de comunicacion sociala. Per aqueles de l'Escòla de Francfòrt, de biais especial Habermas, l'ideologia exprimís la violéncia de la dominacion que destòrç la comunicacion. Aquel destòrç es la consequéncia d'una rason instrumentada que produsís la sciéncia e la tecnologia coma axes de la dominacion sociala. Es doncas necessària una ermeneutica de l'emancipacion e del liurament. Del meteis biais Marcuse sossigna aquel fach dins las classas socialas d'esperelas.
Karl Mannheim e Max Scheller plaçan l'ideologia dins l'ambient de la sociologia del saber. Lo saber enclusit dins la dominacion politica genèra un tal cumul de interèsses que forma la cosmovision dels grops socials. Mannheim distinguís entre ideologia parciala de tipe psicologic, e ideologia totala de tipe social.
Sartre, el, introdusís una idèa d'"ideologia" completament diferenta. Per Sartre l'ideologia es lo fruch d'un pensador "creador", capable de generar un biais de viure la realitatCritica de la rason dialectica, 1960 .
Willard van Orman Quine, el, liga l'ideologia amb un biais de considerar l'ontologia Notes on the Theory of Reference, aFrom a Logical Point of View, 1935, p. 131. .
A la fin del sègle XX, pasmens, se dintrèt dins una epòca de sosestimacion del fenomèn ideologic, de la part de las ideologias conservatritz, de biais que d'unes proclamèron "La fin de las ideologias" Bell, D. ( 1960)The End of Ideology: On the exhaustion of Political Idees in the Fifties. Fin finala se proclamèt lo trionf de la pensada unica e del "Cap de la Istòria" o del "tust de las civilizacions", Samuel Huntington (1998).